پخش این فایل در دستگاه شما پشتیبانی نمی شود.

راز دانش: سیاراتی از جنس زمین و شگرد تقویت حافظه

در برنامه راز دانش این هفته به این خبرها پرداخته ایم: تلسکوپ فضایی کپلر بهترین مکان ها در کهکشان راه شیری که ممکن است مثل زمین محل پیدایش حیات باشد را یافته است، اختراع باتری قدرتمندی که به گفته سازندگانش اگر امکان تولید انبوه آن به وجود آید انقلابی در صنعت باتری سازی به وجود خواهد آورد و محققان علوم مغز می گویند بهترین راه جلوگیری از مشکلات حافظه و تفکر و حتی تقویت مغز ورزش کردن است.

راز دانش یکشنبه هر هفته در برنامه رادیویی چشم‌انداز بامدادی بی بی سی پخش می‌شود.

سیاراتی از جنس زمین؟

اخترشناسان می گویند که جستجو برای یافتن سیارات مشابه زمین در کهکشان راه شیری به کشف دو سیاره بسیار جالب منجر شده است.

این دو کره که توسط تلسکوپ فضایی کپلر کشف شده اند هم دارای اندازه مناسب هستند و هم در فاصله مناسب از خورشیدشان قرار دارند بنابراین احتمال وجود آب مایع بر سطح آنها قوی است.

البته بشر راهی برای بررسی مستقیم آنها ندارد چون ۱۲۰۰ سال نوری از ما فاصله دارند.

از این فاصله حتی ستاره ها هم فقط به صورت نقاط نور دیده می شوند و دانشمندان وجود سیارات در اطراف آنها را با شیوه های علمی استنباط می کنند. به این ترتیب که کاهش متناوب نور ستاره نشانه عبور سیارات از برابر آن است.

نتایج این مطالعه در نشریه ساینس چاپ شده است.

بیل بروکی سرپرست تیم تحقیق تلسکوپ فضایی کپلر در آژانس فضایی آمریکا، ناسا، می گوید که اینها بهترین نامزدهایی هستند که در میان سیاراتی که احتمالا قابل سکونت هستند پیدا می شوند.

اخترشناسان تیم کپلر گفتند که دو سیاره تازه بخشی از منظومه ای حاوی پنج سیاره هستند.

ستاره مرکزی این منظومه که کپلر۶۲ نامگذاری شده کمی کوچکتر و کم حرارت تر از خورشید ما در صورت فلکی چنگ رومی است که در لاتین به لایرا معروف است.

این دو سیاره تقریبا یک و نیم برابر زمین هستند و به گفته محققان همین نشان می دهد که مثل زمین خاکی یا پوشیده از یخ هستند.

به این ترتیب از آنجا که نه خیلی داغ هستند نه خیلی سرد، اگر اتمسفر مناسبی هم داشته باشند می توان تصور کرد که آب مایع روی سطح آنها دوام آورد. شرایطی که تصور می شود زمینه مساعدی برای پیدایش حیات باشد.

تلسکوپ فضایی کپلر از سال ۲۰۰۹ به فضا پرتاب شده و بخش ثابتی از آسمان را برای یافتن سیارات رصد می کند.

اختراع یک باتری قدرتمند

دانشمندان در دانشگاه ایالتی ایلینوی موفق به اختراع یک باتری شده اند که می گویند می تواند انقلابی در شیوه تامین نیروی مورد نیاز وسایل الکترونیکی و حتی وسایل نقلیه به وجود آورد.

تیم محققان با استفاده از الکترودهای سه بعدی موفق به ساختن باتری های ریزی شد که بسیار کوچکتر از سایر باتری های موجود در بازار است یا همان اندازه آنها اما بسیار قوی تر است.

به علاوه سرعت شارژ کردن آن هزار بار سریعتر از باتری های موجود فعلی است.

نتایج این تحقیقات در نشریه "نیچر کامیونیکیشنز" چاپ شده.

این محققان گفتند که هرچند پیشرفت های الکترونیکی به پیدایش تلفن های هوشمند و سایر وسایل الکترونیکی پیشرفته منجر شده اما فناوری ساخت باتری به این اندازه سریع نبوده است.

و اینجاست که اختراع آنها می تواند وضع را عوض کند.

آنها می گویند که مثلا می توان باتری اتومبیل را با یکی از باتری های ساخت آنها که ده بار کوچکتر و ده بار قوی تر است جایگزین کرد. یعنی می شود موتور ماشین را با باتری ای که به اندازه یک تلفن دستی است روشن کرد.

البته کارشناسانی هستند که می گویند هرچند این اختراع مهیج است اما به بازار آوردن آن می تواند بسیار دشوار باشد.

پروفسور ویلیام کینگ مدیر این پروژه می گوید که ساخت این باتری در مقیاس کوچک صورت گرفته و باید باید راهی برای تولید انبوه آن پیدا کرد.

مساله ایمنی در این مسیر بزرگترین مانع جلوه می کند.

پروفسور کینگ می گوید که او اکنون مشغول تلاش برای حل این مساله است.

او اظهار امیدواری می کند که بتواند تا پایان سال یک باتری آزمایشی برای تامین نیروی وسایل الکترونیکی عرضه کرده باشد.

رابطه سلامت مغز و ورزش

این خبر می تواند انگیزه مهم دیگری برای ورزش کردن در اختیار عموم بگذارد.

محققان در دانشگاه ایالتی ایلینوی می گویند که اولین و مهمترین راه حفظ توان مغزی ورزش کردن است.

آرت کریمر دانشمند علوم اعصاب و مدیر موسسه علوم و فناوری پیشرفته بکمن در این دانشگاه در مطالعه ای مغز ۱۲۰ فرد با سن نسبتا بالا را اسکن کرد. نیمی از این افراد یک برنامه ورزشی را شروع کرده بودند.

این برنامه شامل ۴۵ دقیقه پیاده روی برای سه روز در هفته بود.

بعد از گذشت یک سال، اسکن ام آر آی نشان داد که حجم مغز گروهی که ورزش می کرد عملا بیشتر شده است.

همزمان حجم مغز افراد گروه دیگر ۱.۵ درصد کوچک شد که به این ترتیب اختلاف حجم مغز دو گروه در این مدت به ۳.۵ درصد رسید.

آزمایش های بیشتر نشان داد که افزایش حجم مغز به معنی داشتن حافظه قوی تر است.

آقای کریمر می گوید مطالعات قبلی به روی حیوانات نشان داده بود که در آن گروه از جوندگانی که تحرک زیاد داشتند تغییرات مطلوب فیزیولوژیکی مشاهده شد. مثلا تعداد سلول های عصبی آنها بیشتر بود، ارتباط میان این سلول ها قوی تر بود و جریان خون به بخش هایی از مغز آنها بیشتر.

البته کارشناسان می گویند که مساله فقط ورزش کردن نیست، بلکه باید فشار خون، میزان کلسترول و وزن در یک حد مطلوب نگه داشته شود.

به عبارت دیگر آنچه برای قلب خوب است برای مغز هم خوب است.

آقای کریمر می گوید که شواهد در مورد موثر بودن تمرین های فکر خیلی قطعی نیست اما فعال نگه داشتن مغز مسلما ضرری ندارد.

به گفته او مغز تشنه بدعت است و بنابراین او کارهایی مثل یاد گرفتن یک زبان تازه یا یک آلت موسیقی را پیشنهاد می کند.

توصیه دیگر کارشناسان این است که با دوستانتان وقت بگذرانید.

برایان جیمز، اپیدمولوژیست در مرکز بیماری آلزایمر راش در شهر شیکاگو، اخیرا مطالعه ای را منتشر کرد که در آن زندگی اجتماعی ۱۱۰۰ فرد بالای ۸۰ سال بررسی شده بود.

این افراد برای ۱۲ سال تحت بررسی بودند و نتیجه این بود که خطر تحلیل قوای مغزی در افرادی که زندگی اجتماعی فعالی داشتند نصف افرادی بود که کمترین تماس اجتماعی را داشتند.

مساله تغذیه هم هست.

کارشناسان توصیه می کنند که مواد آکنده از اسیدهای چربی اومگا ۳ و اومگا ۶ که مثلا در ماهی یا هسته های روغنی مثل گردو به وفور وجود دارد و همچنین ویتامین هایی که در میوه و سبزیجات پیدا می شود می تواند به سلامت مغز کمک کند.