انتخابات پاکستان: سیاستمداران و احزاب مهم

انتخابات سراسری پاکستان روز ۱۱ مه (۲۱ اردیبهشت) برگزار می‌شود، کشوری که در آن کودتاهای نظامی زیادی روی داده است. این اولین‌بار است که انتقال قدرت به صورت دموکراتیک انجام می‌شود. بی‌بی‌سی در این نوشته به معرفی سیاستمدارانی می‌پردازد که احزابشان برای جلب آراء مردم رقابت می‌کنند.

نواز شریف – رهبر اپوزیسیون

Image caption نواز شریف گفته که ارسال یادداشتی که گفته می‌شود رئیس‌جمهوری پاکستان در آن از آمریکا کمک خواسته، "اقدامی خیانت‌آمیز" بوده است

نواز شریف پیش از این، دو بار نخست‌وزیر بوده است و هنوز هم در پنجاب، پرجمعیت‌ترین استان پاکستان، مهم‌ترین چهره سیاسی است. او رهبر دومین حزب بزرگ کشور یعنی مسلم لیگ پاکستان است.

آقای شریف در ۳۰ سال گذشته یکی از مطرح‌ترین سیاست‌مداران پاکستانی بوده است، چه زمانی که در دولت حضور داشت، و چه موقعی که در اپوزیسیون یا در تبعید بوده است. انتظار می‌رود که او و حزبش در انتخابات آتی نتایج خوبی کسب کنند. پایگاه انتخاباتی اصلی حزب او نواحی شمالی و مرکزی پنجاب است. این حزب در پارلمان فدرال فعلی ۹۲ کرسی را در اختیار دارد.

آصف علی زرداری، رئیس‌جمهوری پاکستان

Image caption آقای زرداری با مشکلات جسمانی دست به گریبان بوده، و به همین خاطر اخیرا بیشتر در خارج از کشور در سفر بوده است

آصف علی زرداری یکی از جنجالی‌ترین چهره‌های سیاسی پاکستان است.

او که عضو حزب مردم پاکستان است، در سپتامبر سال ۲۰۰۸ میلادی (شهریور ۱۳۸۷) و در فضای همدردی عمومی پس از قتل همسرش، بی‌نظیر بوتو (نخست‌وزیر سابق پاکستان)، به قدرت رسید.

دوران حکومت او با بحران‌های سیاسی و اجتماعی بی‌وقفه‌، بی‌ثباتی فزاینده، درگیری‌های نظامی، ادعاهای مکرر فساد مالی و سوءمدیریت اقتصادی همراه بوده است. یکی از ویژگی‌های دوران رهبری او تیرگی روابط پاکستان و واشنگتن بود. در آن زمان، آمریکا درباره جدیت پاکستان در برخورد با پیکارجویان تردید دارد.

دولت حزب مردم پاکستان توانست برخی اصلاحات حقوقی حیاتی را به پیش ببرد و برای بهبود روابط با رقیب همیشگی پاکستان –یعنی هند– تلاش زیادی به خرج داد. اما روند پیشرفت امور کند بوده، و بسیاری معتقدند که دلیل این روند، مخالفت ارتش و گروه‌های جهادی است. دوره ریاست‌جمهوری آقای زرداری در ماه سپتامبر (شهریور ۱۳۹۲) به پایان می‌رسد.

عمران خان – رهبر جنبش عدالت

Image caption عمران خان محبوبیت زیادی دارد، اما این حمایت مردمی لزوما باعث موفقیت در انتخابات نمی‌شود

بازیکن سابق تیم ملی کریکت پاکستان، حزب تحریک انصاف پاکستان (جنبش عدالت) را در سال ۱۹۹۶ میلادی تاسیس کرد، اما تا همین اواخر پیشرفت چندانی نکرده بود.

حزب او در انتخابات سال ۲۰۰۲ میلادی تنها یک کرسی به دست آورد (که آن را هم خود عمران خان برد) و انتخابات سال ۲۰۰۸ میلادی را هم در اعتراض به برکناری رئیس دیوان عالی کشور از سوی پرویز مشرف (رئیس‌جمهوری وقت) تحریم کرد.

اما عمران خان طی دو سال گذشته یک سلسله راهپیمایی سازمان داد که با استقبال خوبی هم روبه‌رو شدند و او را در عرصه عمومی مطرح کردند. خبرنگاران بی‌بی‌سی می‌گویند که این کریکت‌باز سابق بین طبقه متوسط شهری و رأی‌دهندگان جوان پرطرفدار است و در صورت بالا بودن نرخ مشارکت، می‌تواند در استان پنجاب با اختلاف رأی زیادی برنده شود.

بلاول بوتو زرداری

Image caption بلاول بوتو زرداری در زمان قتل مادرش در سال ۲۰۰۷ هنوز دانشجو بود و در دانشگاه آکسفورد تحصیل می‌کرد

پسر رئیس‌جمهوری فعلی، آصف علی زرداری و بی‌نظیر بوتو، نخست وزیر سابق و مقتول، در هنگام ترور مادرش تنها ۱۹ سال داشت.

او باید در سلسله‌ای که گذشته‌اش با قدرت و خونریزی گره خورده بود، نقشی محوری ایفا می‌کرد. بلاول بوتو زرداری سه روز بعد از قتل مادرش در دسامبر ۲۰۰۷ میلادی (دی ۱۳۸۶) در رأس حزب مردم پاکستان، جانشین او شد. حزب مردم در آن زمان قدرت را در اختیار داشت.

او که به طور ناگهانی به بالای نردبان سیاست رسیده بود، ابتدا سعی کرد زیاد در کانون توجهات قرار نگیرد و بیشتر بر پایان تحصیلاتش در دانشگاه آکسفورد تمرکز کند. اما اکنون به کشورش بازگشته است تا در آستانه انتخابات به کارکنان حزبش انگیزه دهد، هرچند به دلایل امنیتی، رسما رهبری کارزار انتخاباتی را در دست نگرفته است.

پرویز مشرف – رهبر سابق و تحت بازداشت

Image caption آقای مشرف ممکن است در گرفتن تصمیم بازگشت به کشور دچار اشتباه محاسبه شده باشد

آخرین حاکم نظامی پاکستان در ماه مارس امسال (فروردین ۱۳۹۲) برای شرکت در انتخابات به کشور بازگشت و با به چالش کشیدن تهدیدها علیه جانش، به تبعید خودخواسته چهار ساله‌اش پایان داد.

اما به نظر می‌رسد که این تصمیم او یک اشتباه استراتژیک بود، چون اکنون ممکن است به دلیل دست‌کم چهار پرونده جنایی محاکمه شود. یکی از اتهامات احتمالی او خیانت خواهد بود. اینکه آیا دولت جدید ایراد چنین اتهامی علیه او را پیگیری خواهد کرد یا نه، تا بعد از زمان رأی‌گیری مشخص نخواهد شد.

پرویز مشرف بین سال‌های ۲۰۰۱ و ۲۰۰۸ میلادی، رئیس‌جمهوری پاکستان بود و از این نظر در تاریخ پاکستان یکی از طولانی‌ترین دوره‌های صدارت را داشته است. اما انتظار نمی‌رود که حزب او در انتخابات آتی، کرسی‌های زیادی در اختیار بگیرد.

مسلم لیگ پاکستان (شاخه قائد اعظم)

حزب میانه‌روی مسلم لیگ (شاخه قائد اعظم) در مجلس ملی فعلی پاکستان ۵۰ کرسی در اختیار دارد.

مسلم لیگ (شاخه قائد اعظم) در بیشتر دوره پارلمان فعلی (در فاصله سال‌های ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۳ میلادی) با حزب مردم پاکستان در ائتلاف بوده است. بسیاری از اعضای حزب معتقدند که این رابطه جنجال‌آفرین است و باید به آن خاتمه داده شود. اگر این اتفاق نیافتد، انتظار می‌رود که شمار زیادی از نمایندگان عضو حزب از آن انشعاب کنند.

حزب مسلم لیگ در سال ۲۰۰۲ میلادی به دو شاخه تقسیم شد که یک شاخه آن همین شاخه قائد اعظم است و رهبری شاخه دیگر را نواز شریف به عهده دارد. در سال ۲۰۰۲ میلادی، پرویز مشرف تازه به قدرت رسیده بود و نواز شریف در تبعید به سر می‌برد. مسلم لیگ (شاخه قائد اعظم) تبار خود را به مسلم لیگ کل هندوستان (All India Muslim League) می‌رساند که رهبری آن را محمد علی جناح (بنیانگذار پاکستان، معروف به قائد اعظم) به عهده داشت.

جنبش متحد قومی

جنبش متحد قومی یک حزب سکولار است که پایگاه اصلی قدرتش در استان سند است و اعضای آن اکثرا نوادگان مهاجران اردوزبانی هستند که در زمان تقسیم هندوستان در سال ۱۹۴۷ میلادی به پاکستان مهاجرت کردند.

این حزب عمدتا منافع طبقات متوسط و فرودست شهری و صاحبان کسب و کار در شهرهای کراچی و حیدرآباد را نمایندگی می‌کند. جنبش متحد قومی یکی از معدود نیروهای سیاسی پاکستان است که رهبری آن در دست نخبگان سیاسی نیست. بسیاری از رهبران این حزب به طبقات متوسط و فرودست تعلق دارند.

حزب عوامی ملی

حزب عوامی ملی یک حزب چپ‌گرای میانه‌رو و از نظر سیاسی سکولار است.

این حزب گرایش‌های ملی‌گرایانه پشتون دارد و خواهان بهبود روابط پاکستان با افغانستان، هند و آمریکاست، هرچند که با حملات هواپیماهای بدون سرنشین آمریکایی به مناطق قبیله‌ای کشور مخالف است. در چند سال اخیر شمار زیادی از پشتون‌ها به شهر کراچی مهاجرت کرده‌اند و حالا پشتون‌ها در پایتخت اقتصادی کشور به نیروی قابل توجهی تبدیل شده‌اند و گاه با جنبش متحد قومی درگیر می‌شوند.

مواضع سکولار حزب عوامی ملی و مخالفت آن با آشتی با پیکارجویان باعث شده است که مرتب هدف حملات پیکارجویان، بخصوص طالبان پاکستان قرار گیرد.

جمعیت علمای اسلام – فضل‌الرحمان

جمعیت علمای اسلام، شاخه فضل‌الرحمان، یک حزب مذهبی دست‌راستی است که رهبری آن را مولانا فضل‌الرحمان به عهده دارد و با فرقه دیوبندی اسلام پیوندهای ایدئولوژیک دارد.

مهم‌ترین مناطق نفوذ آن استان‌های خیبر پختونخوا و بلوچستان هستند. این حزب بشدت با حملات هواپیماهای بدون سرنشین آمریکایی به مناطق قبیله‌ای پاکستان مخالف است و دولت را به داشتن "سیاست‌های طرفدار آمریکا" متهم می‌کند.

جمعیت علمای اسلام، شاخه فضل‌الرحمان، بعد از انتخابات سال ۲۰۰۸ میلادی، به دولت ائتلافی به رهبری حزب مردم پاکستان پیوست و تا دسامبر ۲۰۱۰ میلادی در دولت فدرال باقی ماند.

محاذ متحد دینی

محاذ متحد دینی، ائتلافی از پنج حزب مذهبی سنی است. یکی از این پنج حزب، جماعت اهل سنت است که شاخه سیاسی لشکر جنگوی قلمداد می‌شود. لشکر جنگوی مسول قتل صدها شیعه در سراسر پاکستان شناخته می‌شود.

محاذ متحد دینی در مناطق مرکزی و جنوبی استان پنجاب تعدادی نامزد معرفی کرده و در استان‌های دیگر هم با دیگر احزاب سیاسی به توافق‌های انتخاباتی رسیده است.