شی جین‌پینگ: مردی با یک رویا برای چین

شی جین‌پینگ، رئیس جمهوری چین، می‌گوید که آرزوهایی در سر دارد که آنها را "رویای چین" خوانده است.

او در سخنرانی‌های هفته‌های اخیرش گفته که هدفش ایجاد نوعی رنسانس در چین است تا این کشور بتواند در عرصه جهانی به جایگاه واقعی‌اش برسد.

آقای شی که حالا دیگر رئیس حکومت چین است، یکی از قدرتمندترین رهبران کره زمین به‌حساب می‌آید، و اگر بخواهد می‌تواند بر سرنوشت صدها میلیون نفر در داخل و خارج چین تأثیر بگذارد. او حالا قادر است تاریخ‌ساز شود، اما آیا این کار را خواهد کرد؟ و اگر آری، چگونه؟ معنای رویایی که او در سر دارد چیست؟

Image caption آقای شی می‌داند که چین باید اقتصادش را به‌نحوی اصلاح کند که رشدش آسیب کمتری به محیط زیست برساند

چین یک کشور دموکراتیک نیست، و در آن یک نظام تک‌حزبی و اقتدارگرا حاکم است. در کنگره ملی خلق سه هزار نماینده به انتخاب شی جین‌پینگ به ریاست جمهوری رأی دادند. معنایش این است که حدودا به ازای هر ۴۶۰ هزار چینی تنها یک نفر در انتخاب رهبر جدید شرکت کرد.

البته منشاء اصلی قدرت آقای شی نه در ریاست جمهوری، که در دو سمتی است که نوامبر گذشته (آبان ۱۳۹۱) به آنها منصوب شد؛ یعنی دبیرکل حزب کمونیست و فرمانده کل نیروهای مسلح چین. برای رسیدن به ریاست جمهوری، آقای شی مجبور نبوده به دنبال تبلیغات انتخاباتی عمومی برود، و یا مانیفستی ارائه کند. او وادار نشده شخصیت و سیاست‌هایش را به نمایش بگذارد، اما بیان کرده که آرزویش تبدیل دوباره چین به کشوری مرفه و آباد، قدرتمند و سربلند است. او برای تقویت این پیام سفرهای پر سر و صدایی به نقاط مختلف چین داشته، و مقصد این سفرها را هم با دقت زیادی انتخاب کرده است. تلویزیون دولتی چین هم این سفرها را به طور گسترده پوشش داده است.

اولین مقصد او "منطقه اقتصادی ویژه" شنژن در جنوب چین بود. این منطقه گهواره انقلاب اقتصادی چین در دهه‌های اخیر بوده است.

پیام این سفر این بود که آقای شی مایل است با پیروی از دنگ شیائوپینگ، رویه اصلاح‌طلبی را ادامه دهد. دنگ شیائوپینگ کسی بود که اقتصاد چین را آزاد کرد، اما نظام سیاسی آن را تحت کنترل شدید نگاه داشت.

شی جین‌پینگ سپس به دو منطقه بسیار فقیر کشور سفر کرد؛ روستایی در کوهستان‌های هبی در نزدیکی پکن، و منطقه خشک و بایر گانزو در غرب کشور.

تصاویری که از این سفر پخش شد، او را در کنار کشاورزان و در حال چشیدن غذاهای محلی، و صحبت با آنها در خانه‌هایشان نشان می‌داد. این بار، پیام تصاویر این بود که آقای شی مایل است به‌عنوان "شخصیتی مردمی" دیده شود که از دغدغه‌های چینی‌های فقیر با خبر است. حزب کمونیست آگاه است که با وجود افزایش ثروت چین، در نتیجه رشد فساد مالی و نابرابری‌ها، وجهه و اقتدار حزب نزد مردم رو به افول گذاشته است.

خطری که حزب کمونیست را تهدید می‌کند این است که مدافع امتیازات و منافع عده‌ای قلمداد شود. به‌همین خاطر هم آقای شی قول داده برای برخورد با فساد، تقسیم بهتر ثروت در چین، و ایجاد جامعه‌ای عادلانه‌تر قدم‌های بیشتری بردارد. او در آخر هم از واحدهای نظامی زبده چین بازدید کرد.

یکی از آرزوهای شی جین‌پینگ این است که چین را به یک قدرت نظامی عمده تبدیل کند. پیام او به نیروهای مسلح کشور این بود که آنها باید همچنان به حزب کمونیست وفادار بمانند. ارتش چین علنا سیاسی است، و کنترل آن بجای اینکه در دست حکومت باشد، در دست حزب کمونیست است. وظیفه ارتش هم حفظ قدرت حزب است.

اشتباهات حیاتی

آقای شی یکی از "شاهزادگان جوان" چین است. این لقب به فرزندان رهبران قدیمی انقلاب کمونیستی چین اطلاق می‌شود. خانواده او قدرت و امتیازات زیادی داشتند. در کادر رهبری چین به‌غیر از او، "شاهزاده‌های جوان" زیاد دیگری هم حضور دارند. میراث خانوادگی آنها باعث می‌شود خود را به نوعی صاحب حق بدانند. آنها وارثان و پاسداران انقلاب کمونیستی چین هستند.

Image caption گفته می‌شود آقای شی به‌دنبال تقویت قدرت حزب کمونیست است

اما بستگان آقای شی و بسیاری از دیگر خانواده‌های قدرتمند چین در سال‌های اخیر ثروت فراوانی بدست آورده اند. بنا بر تحقیقات آژانس خبری بلومبرگ، دارایی خانواده آقای شی به صدها میلیون دلار می‌رسد. اگر دامنه برخورد با فساد و نابرابری بخواهد به ثروت مقامات عالی حزب کمونیست کشیده شود، ممکن است مشکل‌ساز شود.

به‌همین خاطر شاید مهم‌ترین نشانه قصد و نیت آقای شی در مقام رهبر جدید چین، نه سخنرانی عمومی او درباره رویاهایش، که سخنرانی غیرعلنی او در جمع اعضای حزب کمونیست در جریان سفرش به شنژن بود. بخش‌هایی از حرف‌های آقای شی در این سخنرانی بدست گائو یو رسیده است. خانم یو نویسنده‌ است و فعالیت‌های سیاسی رهبران چین را دنبال می‌کند. او می‌گوید که شی جین‌پینگ "دقیقا می‌داند اشتباهات حیاتی حزب کدام‌ها هستند".

اول اینکه چین باید اصلاحاتی در اقتصادش پیاده کند تا رشد و توسعه آن پایدارتر و منصفانه‌تر شود و آسیب کمتری برای محیط زیست به‌همراه داشته باشد. مسأله دیگر "شکاف" ثروتی است که در چین ایجاد شده است.

خانم گائو می‌گوید: "عواید اصلاحات به جیب مقامات دولتی رفته است. پول به سوی آنها و ثروتمندان سرازیر شده، و چیزی صرف حفاظت از محیط زیست، بیمه‌های درمانی یا آموزش نشده است. جهانیان می‌بینند که مقامات دولتی ما تا چه حد فاسد، و مردممان چقدر عصبانی هستند. مردم در دل‌هایشان دیگر به قانونی بودن حکومت حزب کمونیست باور ندارند. این مهم‌ترین مسأله‌ایست که آقای شی باید به آن بپردازد."

خانم گائو می‌گوید که وقتی شی جین‌پینگ از اصلاحات صحبت می‌کند، منظورش اصلاحات سیاسی نیست. به گفته او، آقای شی در سخنرانی خصوصی‌اش با صراحت به اعضای حزب گفته: "بعضی از مردم اصلاحات را مترادف تغییر در جهت ارزش‌های جهان‌شمول غربی و نظام سیاسی حاکم در غرب تعریف می‌کنند. این کار دستکاری پنهانی مفاهیم، و برداشت غلط از اصلاحات مورد نظر ماست. اصلاحات مد نظر ما اصلاحاتی است که به ما امکان دهد در مسیر ‘سوسیالیسم با ویژگی‌های چینی’ پیشروی کنیم."

خانم گائو معتقد است شی جین‌پینگ دیدگاه متفاوتی دارد. او می‌گوید: "برنامه کلی او این است که دولتی بسیار کارآمد و پاک ایجاد کند. اما سوال این است که آیا بدون دموکراسی، احترام به قانون اساسی، تکثر احزاب یا آزادی مطبوعات می‌توان به چنین هدفی رسید؟"

شی جین‌پینگ در جلسه غیرعلنی با اعضای حزب سوال اساسی دیگری را هم طرح کرد. او از آنها پرسید: "ما چرا باید بر رهبری حزب بر ارتش پافشاری کنیم؟" او در پاسخ به این پرسش گفت: "علتش درسی است که از فروپاشی اتحاد شوروی گرفتیم. در اتحاد شوروی ارتش به سیاست کاری نداشت، از حزب جدا بود و صرفا جنبه ملی داشت، و در نتیجه آن، حزب خلع سلاح شد."

Image caption ارتش مهم‌ترین ضامن حاکمیت حزب کمونیست چین است

آقای شی هشدار داد که زمانی که اتحاد شوروی به نقطه بحرانی رسید، "حزبی به آن بزرگی به راحتی از بین رفت. عده اعضای حزب کمونیست شوروی به نسبت جمعیت این کشور از حزب کمونیست چین بیشتر بود، اما هیچکدامشان به اندازه کافی مرد نبودند که بایستند و مقاومت کنند."

در نتیجه با وجود اینکه آقای شی فردی اصلاح‌طلب با آرزوهای بزرگ معرفی می‌شود، گائو یو معتقد است که او کاری نخواهد کرد که نظام فعلی چین را بی‌ثبات کند.

خانم گائو می‌گوید: "از نظر آقای شی، ارتش پایه و اساس کشور ماست. هرچه که باشد، او با رأی مردم انتخاب نشده، و فکر می‌کند که ارتش مهم‌ترین ضامن حاکمیت حزب کمونیست است. حزب باید کنترل ارتش را در دست داشته باشد. ارتش متعلق به کشور یا مردم آن نیست."

خانم گائو اضافه می‌کند که در نظر شی جین‌پینگ، ثروتمندتر و قوی‌تر شدن چین به‌خودی خود هدف نیست، و اهمیت آن از این جهت است که حاکمیت حزب کمونیست را تحکیم می‌کند."

مطالب مرتبط