گور بی سنگ تیمورلنگ در برزخ

Image caption گورستان برزخ، محل دفن مسلمانان در نزدیکی ریچموند ویرجینیا

نه قدم به گورستان گذاشتن مایه دلخوشی است و نه در برزخ ماندن. با این همه، احتمالا خانواده تیمورلنگ سارنایف به همین که بعد از ۲۲ روز سرگردانی و بلاتکلیفی توانسته اند جسد فرزندشان را مخفیانه در "گورستان برزخ" ویرجینیا دفن کنند، دلخوشند.

این گورستان خصوصی کوچک با کمتر از ۵۰ گور، نرده های چوبی به دور خود کشیده و در انتهای راهی شنی در حومه ریچموند، پایتخت ویرجینیا پنهان شده است. گورستان "برزخ" این روزها به معروفترین گورستان مسلمانان آمریکا تبدیل شده است.

سنگی بر گوری نیست. به جز دو گور بی‌نشان پوشیده با خاکِ تازه زیر و رو شده، باقی با خرده های چوب قرمز رنگ، فرش شده اند. تابلویی کوچک بالای هر کدام، نام و نشانی صاحبخانه را یادآوری می کند.

از دو گور تازه، یکی، گلدانی از گل سرخ بر پیشانی دارد.

صاحب گورستان حاضر نیست بگوید تیمورلنگ سارنایف یا آنچه بعد از نزدیک به چهار هفته از جسدش باقی مانده در کدام گور است. با این همه، گل های سرخ بیننده را بی اختیار به سمت خود می کشانند؛ به این باور که متهم ۲۶ ساله بمب گذاری ماه پیش در بوستون همین جاست.

بی صاحب

Image caption پیتر استفان رییس موسسه خدمات تدفین در ورچستر با تهدید و اعتراضات زیادی روبرو شد.

تیمورلنگ سارنایف ۱۹ آوریل کشته شد. آنطور که جواز دفنش می گوید در ۲۶ سالگی در آخرین ساعات ۱۸ آوریل در درگیری به ضرب گلوله پلیس زخمی شد، برادر کوچکترش هنگام فرار با ماشین سراسیمه او را زیر گرفت و تیمورلنگ نهایتا در نخستین ساعات ۱۹ آوریل در واترتاون در حومه بوستون جان داد.

پدر و مادر او از همان ابتدای انتشار خبر کشته شدنش گفتند برای آوردن جسد تیمورلنگ از محل زندگیشان در داغستان روسیه راهی آمریکا می شوند.

این تصمیم به دلیلی نامعلوم عملی نشد. طرح انتقال جسد به داغستان هم با هراس تبدیل شدن گور او به زیارتگاهی برای اسلام گرایان تندرو و تحریک بیشتر احساسات ضد آمریکایی به هیچ جا نرسید.

جسد، بی صاحب ماند و دو هفته هیچ کس برای بردنش نیامد؛ سرانجام دوم ماه مه، یک موسسه خدمات تدفین در ورچستر، یک ساعتی بوستون، برای تحویل گرفتن آن خود را به مقامات معرفی کرد. پیتر استفان، صاحب این موسسه از سوی خانواده تیمورلنگ برای اینکار استخدام شده بود. ماموریت او اجرای مراسم تدفین به سنت اسلام و دفن تیمورلنگ سارنایف بود.

آقای استفان به دنبال محلی برای دفن جسد با گورستان های زیادی تماس گرفت اما هیچ کس مرده را نمی خواست.

حتی وقتی با رسانه ای شدن ماجرا، حدود ۱۰۰ نفر در نقاط مختلف آمریکا برای فروش قطعه ای جهت دفن تیمورلنگ اعلام آمادگی کردند مقامات محلی از پذیرفتن جسد سرباز زدند.

پیتر استفان از یک طرف با هزینه رو به افزایش نگه داری جسد روبرو بود و از طرف دیگر با خیل معترضانی که کم و بیش هر روز جلوی موسسه او به اعتراض جمع می شدند و از او می خواستند جسد را به داغستان بفرستد.

"دشمن؛ دشمنِ مرده"

Image caption صاحب گورستان برزخ حاضر نشده گور تیمورلنگ سارنایف را دقیقا مشخص کند.

هنوز یک ماه از بمب گذاری بوستون نگذشته است و زخم ها تازه است. دست کم ۲۱ نفر از مجروحان تلاش می کنند خود را با زندگی بدون دست یا پایی که در میدان بمب‌گذاری جا گذاشتند وفق بدهند.

شاید برای بخشیدن یا حتی فراموش کردن فاجعه ای که به گفته پلیس به دست تیمورلنگ سارنایف و برادرش رقم خورده کمی زود باشد اما این نخستین بار است که نحوه و مکان دفن متهم به حمله ای از این دست، ماجرا می شود.

درد معیار ندارد اما اگر سنگ محک در تراژدی هایی از این دست تعداد قربانیان باشد، کشتار در نیوتاون که ۲۰ نفر از ۲۶ قربانیش کودک بودند، در مقایسه با بمب گذاری بوستون و ۳ نفری که جان خود را در آن از دست دادند، می تواند از رنج و دردی با گستره ای عمیق تر حکایت کند.

با این وجود، وقتی پدر آدام لانزا، جوان ۲۰ ساله ای که بچه های دبستانی در نیوتاون را به گلوله بسته بود، بی سرو صدا جسد فرزندش را تحویل گرفت و در اوج خشم مردم آمریکا در نقطه ای نامعلوم دفن کرد، کسی نگفت گورش کجا باشد یا نباشد.

حتی وقتی جسد تیموتی مک وی، عامل بمب گذاری اوکلاهوما که ۱۶۸ نفر را کشت به وصیت خودش سوزانده شد، کسی برای بقایای خاکستر شده اش تعیین تکلیف نکرد. تا پیش از حمله یازدهم سپتامبر ۲۰۰۱، بمب گذاری اوکلاهوما بدترین حمله تروریستی در خاک آمریکا محسوب می شد.

خاکستر جسد تد باندی، قاتل زنجیره ای که دست کم ۳۵ زن را در ایالت های مختلف آمریکا بعد از تجاوزکشته بود به وصیت خودش بر فراز کوه های کاسکید، محل کشف بقایای چهار تن از قربانیانش، پاشیده شد.

پایان برزخی

Image caption تیمورلنگ سارنایف اولین اسلام گرای افراطی متهم به تروریسم بود که در خاک آمریکا کشته شد.

یک ویژگی مهم تیمورلنگ سارنایف را از دیگرانی چون او، که با کشتن شهروندان آمریکا احساسات عمومی را جریحه دار کرده بودند، جدا می کند. او یک اسلام گرای افراطی بود و با کشته شدنش تحولی بی سابقه در تاریخ جنگ آمریکا با تروریسم روی داد.

برای نخستین بار مقامات آمریکایی باید در خاک خود تکلیف جسد یک تندروی اسلام گرا و متهم به تروریسم را مشخص می کردند.

تنها مورد مشابه، اسامه بن لادن، رهبر شبکه القاعده، است که جسدش بعد از کشته شدن به دست نیروهای ویژه آمریکایی در دریای عمان به آب انداخته شد و هیچ گاه به خاک آمریکا نرسید.

نهایتا مارتا مولن یک زن مسیحی از ریچموند بود که توانست این غائله را پایان دهد. خانم مولن با یک مرکز اسلامی، یک مرکز یهودی، یک مرکز هندو و کلیسای خودش تماس گرفت و ائتلافی بین الادیان را برای پیدا کردن یک قطعه زمین بی درد سر به راه انداخت.

قطعه زمینی که در گورستان برزخ ، به برزخ و سرگردانی تیمورلنگ سارنایف پایان داد نتیجه همین ائتلاف است.