نگاهی به درگیری های میدان تقسیم

رویداد ۳۱ مه که در پی برخورد خشن پلیس و نیروهای امنیتی با گروه ۵۰ نفره از دوستداران محیط زیست که به قطع درخت های پارک کنار میدان تقسیم و ساختن مرکز تجاری به جای آن ، اعتراض داشتند از بعداز ظهر جمعه با فراخوان در شبکه های اجتماعی تمام شهر استانبول را درگیر خود کرد.

روز جمعه یکی دو محله مجاور میدان تقسیم درگیر اعتراض ها بودند، اما با ورود ماشین های زرهی پلیس به خیابان ، خشم معترضان شعله ور شد و به درگیری با پلیس پرداختند.

درگیرهای روز جمعه تا پاسی از شب ادامه داشت. برخی از گزارشگران خارجی می‌گفتند که شدت درگیری به حدی بود که صاحبان کافه ها و هتل ها درهای ساختمان را برای پناه دادن به زن ها باز کرده بودند. شلیک مستقیم گاز اشک آور به سوی مردم با هدف اصابت آن به بدن معترضان بارها و بارها درجمعه شب و بامداد شنبه دیده می شد. با فرارسیدن صبح شنبه ستونی از دود از میدان تقسیم به آسمان بلند بود که ناشی از آتش زدن لاستیک ماشین ها بود.

شنبه؛ میدان تقسیم جنگ تمام عیار

با فرارسیدن صبح شنبه میدان تقسیم جنگ تمام عیار دیگری را شاهد بود. نیروهای لباس شخصی و امنیتی وارد جمعیت تظاهر کننده شده و بیش از پنجاه تن را بازداشت کردند. این اقدام بار دیگر خشم مردم را بر انگیخت و با فرارسیدن ساعت های پایانی شب بر شدت خشونت های دو طرف افزوده شد.

با نزدیک شدن غروب آفتاب بر شمار مردم حاضر در میدان تقسیم و معترضان افزوده شد. پلیس می کوشید با ایجاد موانعی فلزی مانع از سرازیر شدن مردم به میدان شود. در یکی از خیابان های شمال میدان تقسیم که سفارت آلمان در آن قرار دارد، پلیس با ایجاد حصارهای فلزی چند لایه کوشید مردم را از وارد شدن به میدان منع کند که با خشم مردم مواجه شد. حمله به کیوسک های پلیس و به آتش کشیدن یک خودروی پلیس نتیجه درگیری های این بخش از میدان تقسیم بود.

معترضان همچنین در ضلع شمالی میدان و ورودی خیابان عبدالحق حمید، به یک خودروی سواری حمله کردند و اقدام به شکستن شیشه های آن کردند. در ساعت های پس از آن لاشه این خودرو به آتش کشیده شد. همچنین روز شنبه مردم معترض با حمله به دو اتوبوس جهانگردی متعلق به شهرداری استانبول ، شیشه های آن را شکسته و اتوبوس ها را به آتش کشیدند.

اما نقطه اوج درگیری های شب شنبه و بامداد روز یک شنبه صدای انفجار مهیبی بود که از میدان تقسیم شنیده شد.

در حدود ساعت ۲ بامداد در ضلع شمالی میدان در کنار محوطه ساختمانی همان مرکز خرید جنجالی که آتش این اعتراض ها از آن ها گسترده شد، صدای مهیبی شنیده شد و در پی آن شعله های آتش به ارتفاع ۲۰ متر به آسمان زبانه می کشید. کسی از دلایل آن چیزی نمی دانست ولی با گسترش محدوده آتش به مناطق مجاور و بیم درگیر شدن ساختمان های تجاری و مسکونی اطراف مردم برای خاموش کردن شعله های آتش دست به کار شدند و در غیاب نیروهای آتش نشانی که البته تا پایان ماجرا نیز حضور نیافتند، با در دست داشتن کپسول های آتش نشانی ، اقدام به اطفای حریق نا معلوم کردند.

بامداد شنبه بیشتر درگیری ها در خیابان بشیکتاش و خیابان های اطراف آن بود. درگیری های شدید و زد خوردهای طولانی میان معترضان با پلیس و نیروهای امنیتی بسیاری از محله های مرکزی شهر را به صحنه جنگ و گریز خیابانی تبدیل کرده بود. پلیس با ایجاد مانع و استفاده از خودروهای آب پاش مانع از به هم پیوستن مردم در چند نقطه از شهر شد و درگیری ها در خیابان های عثمان بیه، حربیه، بلوار تارلاباشی، دولاب دره، و استقلال برای ساعت ها ادامه داشت.

روز شنبه مناطقی از استانبول نیز که صحنه اصلی اعتراض ها نبود - یعنی منطقه دانشگاهی روملی حصار – هم شاهد حرکت های اعتراضی محدود بود که با حضور نیروهای پلیس و شلیک گاز اشک آور ، معترضان متفرق شدند.

پدیده جالب روز شنبه استانبول جدا شدن صف معترضان ملی گرا از دیگر گروه ها بود که در نقطه دیگری از شهر استانبول حرکت های اعتراضی را آغاز کردند. اگرچه روز جمعه و شنبه بیشتر تظاهر کنندگان که هنوز خاطره راه پیمایی اول ماه مه و صادر نشدن اجازه حضور در میدان تقسیم را به یاد داشتند، این بار اقدام به عقده گشایی کردند و تمامی ساختمان های مشرف به میدان تقسیم را با تصاویر و نمادهای چپ پوشاندند.

پلاکارهایی که بر دیوارهای میدان تقسیم آویزان شده بود به نظر نمی آمد که در فاصله چند ساعت فراهم شده باشد. اتفاق دیگر توزیع ماسک های ضد شیمیایی جنگی میان مردم و معترضان بود. این ماسک ها که گفته می شد از سوی ارتش میان مردم پخش شده است کارکرد جنگی دارد.

شدت استفاده از گاز اشک آور و فلفل به حدی بود که تنفس را برای مردم بدون استفاده از ماسک دشوار می کرد. شلیک گاز اشک آور حتی تا ساعت ۴ بامداد صبح روز یکشنبه هم ادامه داشت.

یکشنبه؛ استعفا استعفا/ طیب اردوغان

با فرا رسیدن صبح یک شنبه و با آغاز بارش باران از شمار جمعیت حاضر در میدان کاسته شد. ولی به مرور از حوالی ظهر بر تعداد مردم حاضر در میدان تقسیم افزوده شد. رویداد مهم صبح یکشنبه سخنان رجب طیب اردوغان نخست وزیر بود که در ان به رویدادهای دو روز گذشته میدان تقسیم واکنش نشان داد. مردم در کافه ها و مغازه ها از تلویزیون و رادیو به سخنان اردوغان گوش می کردند. این سخنان واکنش تندی را در میدان تقسیم به دنبال داشت و با گذشت ساعتی پس از آن غریو شعارهای «استعفا استعفا/ طیب اردوغان» از میدان تقسیم به آسمان بلند شد.

تقریبا تمامی دیوارهای پیشتر سفید محله های اطراف میدان تقسیم، مملو از شعار علیه حزب "عدالت و توسعه"، حزب حاکم و متحدان او است. روشن نشد که چرا پوسترهای اتاتورک از خیابان بشیک تاش پایین آورده شده ولی معترضانی که روز شنبه در توپ قاپی جمع شده بودند پرچم های ترکیه منقش به تصویر رهبر و بنیانگذار ترکیه نوین، آتاتورک را با خود حمل می کردند.

مردم تصاویر معترضانی را که زیر ماشین های زره پوش پلیس له شده بودند، چاپ کرده و با خود به میدان تقسیم بردند. از صبح مردم با خود ماسک آورده بودند.

کلاه کاسکت هم از دیگر چیزهایی بود که برخی از مردم با خود آورده بودند. با این که روز یکشنبه هیچ پلیسی در خیابان ها وجود نداشت مردم همچنان به سنگر سازی و ایجاد مانع با خودروهای سوخته و مصالح ساختمانی در میدان تقسیم ادامه می دادند.

با نزدیک شدن به غروب و حضور برخی از رهبران مخالفان و نمایندگان احزاب مخالف دولت در پارلمان به میدان تقسیم، جنس اعتراض ها رنگ و بوی دیگری به خود گرفت. شنیده شدن شعار علیه ( حزب کارگران کردستان، پ ک ک) اتفاق مهم یکشنبه عصر بود. جمعیت زیادی که هر لحظه از خیابان های شهید مختار، بشیکتاش و خیابان های اطراف به میدان تقسیم می رفتند هر لحظه بر تراکم جمعیت می افزود.

در سومین روز از اعتراض ها اگرچه هیچ پلیس و نیروی امنیتی ای در تقسیم دیده نمی شد ولی پرواز بالگردها بر فراز این میدان حکایت از زیر نظر داشتن اوضاع از سوی مسئولین بود.