خطر پیکارجویان اسلامگرا برای آفریقا

پیکارجویان اسلامگرا، کشورهای شمال و غرب آفریقا را وارد دور تازه‌ای از جنگی کرده‌اند که خط مقدمی ندارد.

حملات انتحاری اخیر به یک پایگاه نظامی و نیز یک معدن اورانیوم در نیجر که توسط فرانسوی ها اداره می شد، نشان دهنده تاکتیک های بیرحمانه شورشیان است. محاصره یک نیروگاه گازی در الجزایر نیز نمونه دیگری از عملیات شورشیان اسلامگرا در قاره آفریقاست.

این شورشیان، در سایت های اینترنتی خود خروج نیروهای فرانسوی از کشور مالی را که چهار ماه پس از بازپس گرفتن شهرهای شمال مالی از شورشیان بود، به عنوان سرآغاز پیروزی خود قلمداد می کنند.

ولی این تحولات، ناگهانی نبوده است. پیکارجویان و گروههای مسلح تندرو در طی ده سال گذشته زیر چتر القاعده در مغرب اسلامی، گسترش یافته و مواضع خود را در سراسر منطقه موسوم به ساحل و صحرا تحکیم بخشیده اند.

آنها از یک کشور به کشور دیگری می روند و در منطقه ای که شامل بخش هایی از جنوب غرب و جنوب لیبی، جنوب الجزایر، شمال نیجر، شمال شرق موریتانی و بخش اعظم شمال مالی است، فعالیت می کنند.

این صحراهای وسیع که به خوبی اداره نمی شوند و دولت های مرکزی کنترل چندانی بر آنجا ندارند، محل مناسبی برای رشد و فعالیت گروه های شورشی اسلامی است.

کوکائین

تحلیلگران معتقدند که در بسیاری از شهرهای بزرگ از جمله بیشتر پایتخت های کشورهای واقع در منطقه موسوم به ساحل، شبکه هایی از این گروهها وجود دارند که در انتظار موقع مناسب برای حمله هستند.

دلایل متعددی برای رشد و نمو این شبکه های پیکارجو دیده می شود.

یک عامل مهم این است که شورشیان تصور می کنند نخبگان شهرنشین، فاسد و متکبر هستند.

عامل دیگر، به حاشیه راندن جوامع فقیرتر، چه در مناطق روستایی و چه شهرهای کوچک است که سبب شده از طبقه حاکم فاصله بیشتری بگیرند.

مردان جوان ناراضی، نه تنها به خاطر ایدئولوژی، بلکه به خاطر پول حاضرند به گروه های رادیکال بپیوندند.

تصور عمومی این است که این قاچاق گسترده مواد مخدر در منطقه است که سبب پولدار شدن گروه های ستیزه جوی اسلامگرا شده است.

جزئیات این عملیات چندان روشن نیست و پول زیادی صرف تضمین پنهان نگاه داشتن این عملیات و وفاداری به گروه می شود.

مواد مخدری که از آمریکای جنوبی به طور قاچاق وارد آفریقا می شود، به اروپا انتقال می یابد. جایی که بازار بزرگتری برای عرضه این مواد وجود دارد و فروشش سودآورتر است.

یک کیلوگرم کوکائین در آمریکای لاتین سه هزار دلار خریده می شود ولی در پایتخت های کشورهای غرب آفریقا تا ۱۶ هزار دلار فروخته می شود. سپس در شمال آفریقا ۲۵ هزار دلار معامله می شود ولی پس از رسیدن به بازارهای اروپا قیمت آن به ۴۵ هزار دلار می رسد.

کسی که در ترانزیت کوکائین و تضمین امن بودن قاچاق آن دست دارد، نه تنها دستمزد خوبی می گیرد بلکه از مزایای موقعیت اجتماعی که برای یک فرد ثروتمند وجود دارد نیز برخوردار می شود.

چنین چشم اندازی برای بسیاری از نوجوانان بیکار، وسوسه انگیز است.

گروه های شورشی با گروگان گرفتن غربی ها هم پول زیادی به دست می آورند. به همین دلیل علاوه بر قاچاق مواد مخدر، گروگانگیری نیز در طول ده سال گذشته به صورت یک فعالیت پرمنفعت در این منطقه درآمده است.

نهاد موسوم به "مرکز استراتژی و امنیت در ساحل و صحرا" تخمین زده که در طی ده سال اخیر بین ۱۰۳ تا ۱۳۰ میلیون دلار پول برای آزاد کردن گروگان ها پرداخت شده. پرداخت چنین پولی علیرغم این واقعیت است که هم سازمان ملل متحد و هم اتحادیه آفریقا، مخالف دادن باج به آدم ربایان هستند.

فن آوری اطلاعات، به هسته مرکزی جنگجویان مجرب القاعده در مغرب اسلامی، که تعدادشان ۳۵۰ تا ۴۵۰ نفر تخمین زده می شود کمک زیادی کرده است. این افراد در منطقه ساحل و صحرا با ائتلافی از گروه های پیکارجوی اسلامگرا کار می کنند.

همکاری

در حال حاضر بیشتر رهبران و اعضای بلند پایه این گروهها الجزایری و موریتانیایی هستند ولی نفراتی که از منطقه ساحل می آیند به سرعت در حال بالارفتن از پلکان ترقی هستند.

این افراد اطلاعات زیادی در باره منطقه دارند و قادرند به سرعت جا به جا شوند. دستگیری آنان مشکل است و نمی گذارند فعالیت های آنان تحت نظر قرار گیرد. آنها می توانند روی وفاداری صدها میلیشای مصمم و هواداران مسلح حساب کنند.

گروه القاعده در مغرب اسلامی، در الجزایر، لیبی و تونس فعال است. گروه موسوم به موخائو، که بسیار منضبط است از هواداران القاعده در مغرب اسلامی است که در مالی فعال بوده و مسئولیت حملات اخیر به نیجر را به عهده گرفته است.

همچنین تصور می شود گروه القاعده در مغرب اسلامی، با دزدی های دریایی فزاینده در خلیح گینه مرتبط باشد. مشابه این وضعیت در سومالی است که در آنجا گروه شباب، که از هواخواهان القاعده است با دزدی های دریایی در اقیانوس هند، ارتباط دارد.

در هر دو مورد، هدف اصلی دسترسی به منابع مالی بیشتر و توزیع آن برای افزایش تعداد طرفدارانشان است.

در تابستان گذشته، گزارش هایی در مورد ارتباط بین پیکارجویان مسلح منطقه ساحل با گروه شباب و چند گروه دیگر که "واحدهای غیررسمی" هستند دریافت شد. این گروهها در مرزهای مشترک چاد، لیبی و سودان که رخنه پذیرند، فعالیت می کنند.

Image caption در نیجریه شورشیان بوکوحرام، موفق شده اند تسلیحات پیشرفته خریداری کنند

بنا بر گزارش ها، اعضای گروه شباب در پوشش طلبه قرآن یا بازرگان به داخل مالی رخنه کرده بودند. آنها در طول راه در شهرهای بزرگ در خانه های امن اقامت کرده و توانسته بودند و تجربیات و مهارت های خود را در اختیار دیگر پیکارجویان اسلامگرا بگذارند.

این گروه ها بیشتر نه بر اساس عملیات هم آهنگ بلکه به صورت غیررسمی فعالیت می کردند و عدم کنترل جدی درمرزها و شباهت خصوصیات اقلیمی موجب تسهیل ورود آنان به منطقه مورد نظر می شد.

آنها همچنین از نظام های قبیله ای و روابط بین گروه های قومی به نفع خود سوء استفاده می کردند.

بیشتر تدارکات و کمک های لجیستیکی میلیشاها یا از مغرب وارد شده است یا میلیشاها آن را با توسل به زور از ارتش های محلی گرفته اند.

ساکنان سرخورده و عاجز مناطق مرزی یا به میلیشاها کمک می کنند یا با وجود این که دولت تلفن های ماهواره ای در اختیارشان قرار داده، از خبردادن به ماموران دولتی خودداری می کنند.

ولی امروز منطقه ساحل و صحرا بر سر یک دو راهی قرار گرفته است.

Image caption دلایل متعددی برای رشد و نمو شبکه‌های پیکارجو وجود دارند

برای دولت های منطقه این فرصت وجود دارد که کنترل وضعیت را به دست گیرند واز موفقیت هایی که فرانسه به دست آورده به نفع خود بهره برداری کنند.

بهبود وضعیت اقتصادی توام با آزادی های نوظهور در کشورهای شمال آفریقا نیز به تقویت دولت های منطقه کمک خواهد کرد.

در حال حاضر ضعف این دولت ها در اداره کشور، یک عامل اصلی تروریسم محسوب می شود.

این دولت ها می توانند از طریق ائتلاف با بخش خصوصی و سازمان های جامعه مدنی، با مبارزه با فقر و اعطای حقوق شهروندان، جلوی نارضایی و شورش آنان را بگیرند.

ولی برای استفاده دولت ها از این فرصت ها، امکانات کمی وجود دارد.

پیکارجویانی که در حال حاضر در جبهه های بسیار دوری مانند سوریه در حال جنگیدن هستند، ممکن است اعم از پیروز یا شکست خورده، بازگردند تا روحیه گروه های رادیکالی را که با نیروهای فرانسوی در جنگند، تقویت کنند و تعداد آنها را افزایش دهند.

مطالب مرتبط