چرا حزب الله حمایت خود از اسد را علنى کرد؟

Image caption باز پس گیرى شهر قصیر با کمک حزب الله لبنان میسر شد

بیش از دو سال از آغاز درگیرى‌ها میان دولت سوریه و مخالفان آن مى‌گذرد. طى این مدت حمایت آشکار و پنهان کشورها و گروه‌های ذینفع ازطرفین درگیر، دامنه بحران سوریه را عمیق‌تر و گسترده‌تر کرده است.

یکی از این گروه های ذی نفع ، حزب الله لبنان است. این گروه حامى بشار اسد، که دولت سوریه را در آستانه سقوط مى‌دید، در ماه‌های اخیر مجبور به مداخله علنى در این درگیرى‌ها به نفع حکومت بشار اسد شده است.

باز پس گیرى شهر قصیر با کمک حزب الله، نشان از عزم این گروه براى حمایت همه جانبه از دولت سوریه دارد.

این اولین حضور نظامى علنی حزب الله در سوریه بود. این جنبش که پیش از این دربارۀ فعالیت‌های خود به نفع اسد سکوت می‌کرد، حمایت خود را علنى کرده است.

سید حسن نصرالله دبیر کل حزب الله اخیرا اعلام کرد که نیروهایش تا رسیدن به پیروزی، در کنار اسد خواهند جنگید. او حضور نیروهای حزب الله در سوریه را حمایت از محور مقاومت سوریه در قبال اسرائیل دانسته اما برخی کارشناسان معتقدند که سقوط دولت اسد موجب قطع شریان ارتباطى جمهورى اسلامى ایران با حزب الله خواهد شد.

Image caption حفظ حکومت سوریه از اهمیت زیادى براى حزب الله برخوردار است

به این دلیل حفظ حکومت سوریه از اهمیت زیادى براى حزب الله برخوردار است. اما چرا حزب الله حمایت خود از اسد را علنى کرده است؟ تا چه حد این حمایت موثر است و دیدگاه مخالفان اسد در قبال این دخالت حزب الله در بحران سوریه چیست؟ و در نهایت آیا انتخاب حسن روحانی به عنوان رئیس جمهوری جدید ایران، تغییری در سیاست جمهورى اسلامى در قبال سوریه خواهد داشت؟

امیر طاهرى، تحلیلگر مسائل خاورمیانه در لندن، دلیل اصلى حمایت آشکار حزب الله لبنان از دولت بشار اسد را جرات بخشیدن به حامیان اسد می داند و معتقد است آنان نیز حامیانى در خارج از مرزها دارند. امیر طاهری می‌گوید حزب الله قصد دارد نشان دهد همان طور که پیکارجویان سلفى سنى با قصد جنگ با اسد به خاک سوریه مى روند، پیکارجویان شیعه هم مى‌توانند از لبنان و عراق به سوریه بروند و به نفع بشار اسد بجنگند.

این کارشناس مسائل خاورمیانه، نیت دوم حزب الله را منافع دیگر حزب الله درحفظ بشار اسد می‌داند. به باور او ، در صورت تغییر رژیم اسد، حلقه ارتباطى جمهورى اسلامى با حزب الله قطع مى‌شود و در چنین شرایطی، مخالفان سنى حزب الله در لبنان و سوریه، کمر به نابودى و سرنگونى حزب الله خواهند بست.

آریا برزن محمدى، کارشناس مسائل خاورمیانه به دلیل دیگری برای علنی شدن حضور حزب الله در سوریه معتقد است و می‌گوید حزب الله بیش از این قادر به مخفى کردن حضورش در داخل خاک سوریه نبود. او بر این باور است که پیش از این حزب الله منکر حضور مستقیم خود در مناطق بحرانی مى شد، اما زمانى که سقوط بشار اسد را محتمل دید، وارد درگیرى‌ها شد و در واقع مخفى کردن این حضور براى حزب الله امکان ناپذیر بود.

آریا برزن محمدی همچنین به اهمیت سوریه براى حزب الله اشاره می‌کند و می‌گوید حزب الله و سید حسن نصرالله می‌دانند که سقوط اسد راه‌های تدارکاتى ارسال اسلحه به آنها از طرف ایران را عملا قطع خواهد کرد. بشار اسد همواره با حمایت سیاسى و مالى از حزب الله، در منازعات داخلى لبنان، اهرم فشارى براى حزب الله در مقابل رقیبانش بوده است. با توجه به این واقعیت اگر اسد سقوط کند، حزب الله حامى اصلى اش را در همسایگى لبنان از دست مى‌دهد. بنابر این حزب الله با تمام قوا و به صورت علنى وارد این جنگ شد.

Image caption حسن نصرالله نگران آن است که در صورت سقوط اسد راه‌های ارسال تدارکات از طرف ایران قطع خواهد شد

اما آریا برزن محمدى ادامه جنگ سوریه با حضور حزب الله را به ضرر سید حسن نصر الله و موقعیتى که ایران در لبنان دارد، می داند. به باور او، همان گروه‌هایی که در سوریه در حال نزاع هستند در لبنان نیز حضور دارند و از آنجا که جنگ سوریه رنگ طایفه‌ای به خود گرفته، این مساله به داخل مرزهاى لبنان نیز تسرى یافته است.

شواهد موجود این تحلیل را تایید می‌کند. در طرابلس لبنان درگیرى‌های خونبار مسلحانه‌ای بین علوى‌ها و سنى‌ها در جریان بوده است. این اختلافات حتی در بین خود شیعیان نیز وجود دارد. آریا برزن محمدی در همین ارتباط به تجمع اعتراض آمیز تعدادى شیعیان در مقابل سفارت ایران در بیروت اشاره می‌کند و می‌گوید در صورت ادامه دار شدن جنگ، نارضایتى‌هایی از سوى شیعیان لبنان و خانواده‌هایی که فرزندان خود را در این درگیرى‌ها از دست مى‌دهند، بروز خواهد کرد.

اما تا چه حد حمایت حزب الله جنبه تبلیغاتى دارد و تا چه حد واقعى و موثر است؟

امیر طاهرى معتقد است پیروزی‌های اخیر دولت سوریه در قصیر با حمایت حزب الله، از نظر تاکتیکى اهمیت زیادى داشته است. به اعتقاد او دخالت آشکار حزب الله هشدارى است به رهبران سنى جهان عرب که این جنگ شیعه و سنى مى تواند به یک جنگ تمام عیار تبدیل شود و شیعیان هم ممکن است اسلحه به دست بگیرند و علیه سنى‌ها وارد جنگ شوند.

امیر طاهری با اشاره به سوابق این اختلافات می‌گوید تا پیش از این حزب الله لبنان سعى داشت نشان دهد فراتر از مسایل فرقه اى کار مى‌کند، و هدفش فقط مبارزه با اسرائیل است ولی مواضع اخیرش یک تغییر استراتژیک در کل طرح حزب الله در منطقه محسوب مى‌شود.

آریا برزن محمدى از زاویه دیگری به این موضوع نگاه می کند و تبلیغات رابخشى از جنگى می‌داندکه بین حزب الله و رقیبانش در جریان است. چه در نبرد سیاسى و نظامى در درون سوریه و چه درگیرى هاى گاه و بیگاه مسلحانه در لبنان.

او می‌گوید طبیعتا حزب الله در جنگ تبلیغاتى شیعه و سنى که رسانه هاى عربى به راه انداخته‌اند، حضور دارد و حتى استقبال مى‌کند، چون بحث طایفه گرایى بخشى از ایدئولوژى حزب الله است.

او بر این باور است که با وارد شدن حزب الله به این جنگ تبلیغاتى، مساله جنگ طایفه‌ای فرقه‌ای شدیدتر هم مى‌شود و این تبدیل به یک گفتمان غالب در منازعه حزب الله با رقیبانش خواهد شد.

Image caption تدفین اعضای کشته شده حزب الله لبنان در سوریه

مثالی که آریا برزن محمدى برای این موضوع ذکر می‌کند، نبرد قصیر است که بعد از اشغال شهر توسط حزب الله و ارتش سوریه، عده اى از سربازان حزب الله و ارتش سوریه پرچمى را که روى آن "یا حسین" نوشته بود بر فراز مسجد عمر بن خطاب به اهتزاز در آوردند و فیلم آن را در شبکه هاى اجتماعى پخش کردند. پس از آن تعدادى از روحانیون اهل تسنن، مسلمانان سنى را براى مبارزه با حزب الله و دولت سوریه فرا خواندند و به نوعى اعلام جهاد کردند.

اما سئوال دیگری که اکنون وجود دارد، عکس العمل غرب و مخالفان دولت اسد در برابر دخالت علنى حزب الله در بحران سوریه است.

امیر طاهرى حضور حزب الله در سوریه را به ضرر این گروه مى‌داند. به عقیده او هم اکثریت سنى سوریه و هم قدرتهاى غربى از دخالت حزب الله براى منزوى‌تر کردن حکومت اسد استفاده خواهند کرد. او می‌گوید آنها افکار عمومى در خاورمیانه و اروپا را به سود مخالفان تهییج می‌کنند و می‌گویند "دیدید ما از روز اول گفتیم این (حکومت بشار اسد)، حکومتی است متکى بر یک اقلیت محدود طایفه نصیری وعلوى که الان از شیعیان هم براى سرکوب اکثریت مردم سوریه که مسلمانان سنى هستند کمک گرفته، پس حرف ما درست بوده است."

امیر طاهری می‌گوید قدرت‌های غربى نمی‌خواهند شاهد پیروزى نظامى و سیاسى جمهورى اسلامى در سوریه از طریق حزب الله باشند، چرا که بعدها این امکان وجود دارد که این الگو را در دیگر کشورهاى منطقه مانند بحرین، کویت، عربستان و ... پیاده کند.

Image caption آیا با تغییر دولت در ایران، سیاست‌های این کشور در قبال سوریه تغییر می‌کند؟

آریا برزن محمدى نیز با موثر دانستن دخالت حزب الله بر معادلات سیاسی پیش رو در سوریه می گوید احتمال موفقیت یا حتى برگزارى اجلاس صلح ژنو در آینده نزدیک وجود ندارد و بعد از وارد شدن حزب الله به بحران سوریه، مخالفان اعلام کرده‌اند که هیچ تمایلى به حضور در این نشست ندارند، چون مخالفان دولت نیز خود را ضعیف مى‌دانند و حضور و مذاکره از موضع ضعف با دولت سوریه را عقلانى و صحیح نمى‌دانند. به گفته این تحلیلگر مسائل خاورمیانه، بشار اسد خود را در حال پیروزى و بى نیاز از یک مذاکره جدى مى‌بیند و حتى اگر وارد مذاکرات هم شود برای وقت کشى خواهد بود.

اما تغییر دولت در ایران تا چه حد می تواند موجب تغییر سیاست جمهورى اسلامى ایران در قبال تحولات سوریه شود ؟

امیر طاهرى پیش بینى این مساله را دشوار می‌داند و می‌گوید هنوز مشخص نیست که او بتواند کابینه مورد علاقه خود را تشکیل دهد. به عقیده آقای طاهری مانند دوره دوم ریاست جمهورى محمود احمدى نژاد، ممکن است کابینه به حسن روحانی تحمیل شود. او می‌گوید که انتظار نمی‌رود اساسا تغییرى در سیاست کلى جمهورى اسلامى رخ دهد.

امیر طاهری می‌گوید ایران به عنوان یک کشور و یک ملت کوچکترین نفعى در سوریه ندارد، چون سوریه نه بازارى براى صنایع ایران است و نه منبعى براى منابع طبیعى مورد نیاز ایران. ضمن اینکه به گفته او، ایران به عنوان یک ملت و یک کشور با اسرائیل هم اختلافى ندارد. نه اختلاف مرزى و نه تاریخى.

اما او می گوید نباید فراموش کرد که جمهوری اسلامی منافع بسیارى در سوریه دارد و آیت الله خامنه‌ای مصمم است که از سرنگونى اسد جلوگیرى کند.

مطالب مرتبط