کارزار رسانه‌ای دولت تاجیکستان علیه مخالفان

ساختمان تلویزیون دولتی
Image caption حزب نهضت اسلامی تاجیکستان دولت را به راه‌اندازی کارزار رسانه‌ای علیه این حزب توسط تلویزیونهای دولتی متهم می‌کند

با نزدیک شدن زمان انتخابات ریاست جمهوری تاجیکستان در ماه نوامبر سال جاری، مبارزه سیاسی میان حزب حاکم خلق دموکرات و رقیب اصلی آن، حزب نهضت اسلامی تاجیکستان، شدت می‌گیرد.

حزب نهضت اسلامی تاجیکستان، دولت را با توجه به برنامه‌های تبلیغاتی تلویزیونی علیه این حزب به راه‌اندازی کارزار رسانه‌ای علیه خود متهم کرده است. کمیته دولتی رادیو و تلویزیون این ادعاها را رد کرده و اما از دادن منبر به حزب نهضت اسلامی تاجیکستان خودداری می‌کند.

امامعلی رحمان، رئیس جمهوری فعلی و رهبر حزب خلق دموکرات تاجیکستان که از سال ۱۹۹۲ در قدرت است، هنوز اعلام نکرده که آیا در انتخابات آتی خود را نامزد ریاست جمهوری خواهد کرد یا نه. با این وجود، همگان انتظار دارند که او در این انتخابات شرکت کند.

تبلیغات حزب حاکم

تبلیغات رهبر حزب خلق دموکرات تاجیکستان برای انتخابات ریاست جمهوری ماه نوامبر، هرچند غیررسمی، اما در واقع آغاز شده است.

ملاقاتهای زیاد نامزد احتمالی امامعلی رحمان با ساکنان مناطق مختلف کشور را که در تلویزیونهای دولتی بازتاب گسترده دارند، می‌توان بخشی از تبلیغات انتخاباتی عنوان کرد.

روز ۴ ژوئیه او با روحانیان تحت نفوذ دولت دیدار داشت. برخی از سخنرانها در این ملاقات رئیس جمهوری را "شاه" و "‌فرستاده خدا" عنوان کردند. آنها حتی پیشنهاد کردند که کلمه "اسلام" از عنوان حزب مخالف نهضت اسلامی برچیده شود.

در واکنش به این، سعیدعمر حسینی، معاون رهبر حزب نهضت اسلامی تاجیکستان، توضیحاتی ارائه داد و گفت حساسیتی که در این ملاقات علیه حزبش نشان داده شد، بخشی از فشارهای ادامه‌دار مقامات دولتی علیه حزب نهضت اسلامی تاجیکستان است.

ملاقاتهای مشابهی در شهر و نواحی کشور بدون حضور رئیس جمهوری نیز برگزار شد. این ملاقاتها در تلویزیونهای سراسری دولتی، زمانی که چشم و گوش مردم به تلویزیون است، بازپخش شدند. عنوان این برنامه‌ها "واکنشها به ملاقات رئیس جمهوری با روحانیان" بود.

Image caption کمیته دولتی رادیو و تلویزیون درخواست حزب نهضت اسلامی تاجیکستان در باره دادن منبر برای پاسخ به "تهمتها" را رد کرد

در این برنامه‌ها مردم به توصیف و ستایش رئیس جمهوری می‌پردازند و می‌گویند که همیشه طرفدار او خواهند بود و "هیج گاه هوشیاری سیاسی خود را از دست نمی‌دهند."

ابراز نظرات تند علیه حزب نهضت اسلامی تاجیکستان در ملاقاتی که در ناحیه مومن‌‌آباد برگزار و روز ۲۸ ژوئیه در تلویزیون بازتاب یافت، مشاهده می‌شد. تقریباً همه افرادی که نزد میکروفن آمدند، با شمول یک روحانی محلی، از حزب نهضت اسلامی تاجیکستان برای استفاده از کلمه "اسلام" در نام این حزب انتقاد کردند.

یک پیرمرد گفت: "شما حزب شیطان هستید. حزب اسلامی فقط حزب خدا است که در قرآن آن را "حزب الله" می‌گویند." در گزارش دیگری که روز ۶ اوت در تلویزیون دولتی پخش شد، دو ساکن ناحیه واسع ادعا کردند که اسامی آنها بدون رضایتشان به فهرست اعضای حزب نهضت اسلامی تاجیکستان وارد شده است.

در این گزارش که خبر اول برنامه اخبار تلویزیون بود، گفته شد که این افراد ادعاهای خود را در ملاقات فعالان و روحانیان محلی که هدفش بررسی ملاقات رئیس جمهوری تاجیکستان با روحانیان بود، مطرح کردند.

کارزار علیه حزب نهضت اسلامی تاجیکستان

مقامات در باره تبلیغات رسانه‌ای خود علیه حزب نهضت اسلامی تاجیکستان، حزبی که در سالهای اخیر شمار طرفدارانش منتظم در حال افزایش است، می‌گویند که این حزب می‌تواند نیرویی باشد که ثبات در کشور را به هم زند.

حزب نهضت اسلامی تاجیکستان در ظرف یک سال اخیر به صورت افزاینده‌ای مورد فشار دولت قرار گرفته است. این حزب گزارش داد که مقامات محلی اجازه برگزاری جلسات حزبی در مناطق را نمی‌دهند و برخی از اعضای حزب را وادار به قطع عضویت در حزب کرده‌اند. حزب نهضت اسلامی تاجیکستان همچنین در باره حمله‌های مشکوک علیه برخی از اعضایش گزارش داده است.

در تحولی دیگر رهبر بخش محلی حزب نهضت اسلامی تاجیکستان در شهر خاروغ، در ولایت خودمختار بدخشان، توسط تلویزیون سراسری علیه حزب خود شکایت کرد. این اظهارات اسرار بلبل اف به واکنشهایی دامن زد. از جمله این ادعا مطرح شد که این مرد تحت فشار مقامات مجبور شده است علیه حزب نهضت اسلامی تاجیکستان سخن گوید.

آقای بلبل اف که به تازگی رهبری حزب نهضت اسلامی تاجیکستان را در شهر خاروغ بر عهده گرفته بود، از جمله در اظهاراتش گفت: "ما اعلام می‌کنیم که فعالیت حزب نهضت اسلامی تاجیکستان در بدخشان باید قطع شود. اصلاً به این حزب یگان نیاز وجود ندارد."

Image caption رهبر بخش حزب نهضت اسلامی تاجیکستان در خاروغ توسط تلویزیون سراسری علیه حزب خود شکایت کرد

او گفت که وی از مقام رهبری این حزب در بدخشان کنار رفته و افزود: "این حزب علیه منفعت ما است."

آقای بلبل اف این اظهارات خود را در روبروی دوربین با صدایی ضعیف و مشکوک قرائت کرد. سرش به طرف چپ خم شده بود و ظاهراً اظهارات را از روی کاغذ می‌خواند. موقعیت او در طول تمام مصاحبه عوض نشد.

این مصاحبه نه دقیقه‌ای در بولتن خبری اخبار، پس از گزارشی در باره سفر آقای رحمان به ایران و مصاحبه دو ساکن ناحیه واسع در باره تقدیر آنها از ملاقات رئیس جمهوری با روحانیان در جای سوم قرار گرفته بود.

این بار نخست بود که به یک عضو حزب نهضت اسلامی در تلویزیون سراسری منبر داده شد. مصاحبه آقای بلبل اف و در همه برنامه‌های خبری شام آن روز تکرار شد.

اظهارات بلبل اف

روز دیگر اظهارات آقای بلبل اف در همه رسانه‌ها و مطبوعات پوشش یافت و با واکنشهای زیاد مخاطبان مواجه شد.

در این میان مسلمه برایمشایوا، رهبر بخش محلی حزب نهضت اسلامی تاجیکستان در ولایت بدخشان، گفت که مأموران امنیتی آقای بلبل اف را تحت فشار قرار داده‌اند.

او گفت اخیراً آقای بلبل اف به وی گفته است که بیم دارد که "تقدیر شیریک کرمخدایف او را نیز تهدید می‌کند." شیریک کرمخودایف که در ماه ژوئیه سال گذشته، در جریان عملیات ویژه نیروهای دولتی در خاروغ بازداشت شده بود، چندی پیش برای ۱۴ سال محکوم به زندان شد.

خانم برایمشایوا اظهارات آقای بلبل اف را "بی اساس" خواند و گفت که او را می‌شناسد و بعید بود از او "اظهارات تهمت انگیزی" علیه حزب نهضت اسلامی تاجیکستان پخش شود.

بخش محلی حزب نهضت اسلامی تاجیکستان در ناحیه ونج پس از این اظهارات آقای بلبل اف در تلویزیون، جلسه اضطراری برگزار کرد و اظهارات او را محکوم کرده و اعلام کرد: "اسرار بلبل اف حق پخش اظهارات از نام تمام ولایت بدخشان را ندارد."

حکمت‌الله سیف‌الله زاده، سخنگوی حزب نهضت اسلامی تاجیکستان، گفت که آقای بلبل اف واقعا رهبر بخش محلی حزب در شهر خاروغ بوده و اخیراً از سوی مأموران امنیتی بازداشت و به دوشنبه اعزام شده بود.

بحث در شبکه‌های اجتماعی

اکثر نظراتی که در واکنش به این گزارشها در رسانه‌های اجتماعی پخش شد، به طرفداری از حزب نهضت اسلامی تاجیکستان بود. برخی از نظراتی هم بودند که دلسوزی خود را به آقای بلبل اف اظهار داشتند.

Image caption مسلمه برایمشایوا، رهبر بخش حزب نهضت اسلامی تاجیکستان در ولایت بدخشان گفت که مأموران امنیتی آقای بلبل اف را تحت فشار قرار داده‌اند

کاربر محمدعلی هیت، معاون رهبر حزب نهضت اسلامی تاجیکستان، در وبسایت این حزب توضیحاتی را زیر گزارش در باره این مصاحبه تلویزیونی نشر کرد. او گفت که سال گذشته، پس از تظاهرات اعتراضی ضد دولتی در خاروغ "بلبل اف به عنوان نفر فعال در این اعتراضها در فهرست سیاه نهادهای انتظامی قرار گرفت."

آقای هیت ادعا کرد که مقامات او را مجبور کرده‌اند که در تلویزیون چنین اظهاراتی پخش کند. او افزود که این مصاحبه هدفی به جز بدنام کردن حزب نهضت اسلامی تاجیکستان نداشت. به گفته او، مقامات از آن بیم دارند که مردم در انتخابات قریب الوقوع به مانند انتخابات پارلمانی سال ۲۰۱۰ به طرفداری از حزب نهضت اسلامی تاجیکستان رأی خواهند داد.

کاربری که خود را "اسرار" معرفی کرده، در زیر این نظر در وبسایت حزب نهضت اسلامی تاجیکستان نوشته است: "شما دروغ می‌گویید. کسی مرا مجبور نکرده است [اظهارات پخش کنم]. من به کسی اجازه نمی‌دهم مرا لت و کوب کند. خواهش می‌کنم، دروغ ننویسید، وگرنه من مجبور می‌شوم حرفهایی بزنم که نباید گفته شوند."

کاربری که خود را "آدم" معرفی کرده، در این باره نظری تحت گزارش تاج نیوز نوشته و گفته است: "من این اظهارات را در تلویزیون دیدم. بیچاره بسیار نگران و ترسیده بود و اشتباه می‌کرد. به نظر می‌رسید از کاغذی که برایش آماده کرده‌اند، می‌خواند."

"به فکرم، این بیچاره را چنان زده‌اند که او هر کاری که گویند، می‌کند. متأسفانه، دولت می‌خواهد از این طریق مشکلات را پنهان کند. اما این راه درست نیست. این راهیست که مردم را به خونریزی آورده بود."

محرومیت حزب نهضت اسلامی تاجیکستان از منبر تلویزیون

در واکنش به تبلیغات ضد حزب نهضت اسلامی تاجیکستان از سوی مقامات، این حزب مخالف از تلویزیون دولتی خواسته بود که برای پاسخ دادن به "تهمتها" علیه حزب یا ردیه توسط این تلویزیون شرایط فراهم کند.

اما کمیته دولتی رادیو و تلویزیون این درخواست را رد کرد و نوشت: "هدف اصلی فعالیت ما نگهداری ثبات و وحدت در کشور است. برای همین، ما هیچ گاه تهمت و تحقیر پخش نمی‌کنیم."

در نامه این کمیته همچنین آمده است که اگر منظور حزب نهضت اسلامی تاجیکستان گزارشها در باره ملاقات روحانیان در شهر و نواحی کشور باشد، پس باید تأکید شود که ابراز نظر در این ملاقاتها حق قانونی هر شرکت‌کننده برای ابراز نظر شخصی است.

سابقه

در تاجیکستان، کشوری با هشت میلیون جمعیت، ماه نوامبر سال جاری انتخابات ریاست جمهوری برگزار می‌شود. حزب نهضت اسلامی تاجیکستان بانفوذترین حزب سیاسی پس از حزب حاکم و تنها حزب مذهبی در آسیای میانه‌ است که به صورت قانونی فعالیت دارد.

این حزب در زمان جنگ داخلی پنج‌ساله با حکومت امامعلی رحمان در نبرد بود. جنگی که در سال ۱۹۹۷ با میانجیگری سازمان ملل متحد به انجام رسید. محی‌الدین کبیری که پس از مرگ سعید عبدالله نوری رهبری حزب نهضت اسلامی تاجیکستان را به عهده دارد، اخیراً گفت که حزب نهضت اسلامی تاجیکستان از نامزد حزب حاکم در انتخابات قریب الوقوع حمایت نخواهد کرد.

چهار حزب مخالف دولت، یعنی حزب نهضت اسلامی تاجیکستان، حزب دموکرات، حزب سوسیالیست و حزب سوسیال-دیموکرات تاجیکستان اخیراً ائتلافی به نام "اتحاد نیروهای اصلاح‌طلب برای انتخابات دموکراتیک" سازمان دادند، تا نامزدی یگانه برای انتخابات ریاست جمهوری پیشنهاد کنند.