بحران سوریه؛ قاطعیت اوباما زیر ذره بین اسرائیلی‌ها

آلون پینکاس
Image caption پینکاس: از نظر آمریکا، یک ایران اتمی منافع عمده آمریکا در منطقه خاورمیانه را به چالش خواهد کشید اما در سوریه چنین منافعی برای ایالات متحده وجود ندارد

در اسرائیل این نگرانی وجود دارد که باراک اوباما، رئیس جمهوری آمریکا، پس از هشدارهای مکرر نظامی و ایجاد فضای انتظار برای حمله هوایی قریب الوقوع به سوریه، در ‌‌‌نهایت اقدامی جدی علیه بشار اسد انجام ندهد.

به عقیده اکثر ناظران اسرائیلی، چنین وضعیتی نه تنها رئیس‌ جمهوری سوریه، بلکه دو هم پیمانش، یعنی ایران و گروه حزب الله لبنان را نیز جسور‌تر خواهد کرد و در بلندمدت پیامدهای خطرناکی برای اسرائیل خواهد داشت.

به همین دلیل، ماجرای سوریه از دید مهم‌ترین متحد استراتژیک آمریکا در خاورمیانه به امتحان بزرگی برای باراک اوباما تبدیل شده است که نشان خواهد داد اسرائیل چه قدر می‌تواند در آینده به رئیس‌جمهوری محتاط آمریکا در مورد توسل به گزینه نظامی احتمالی علیه برنامه اتمی ایران اتکا کند.

آلون پینکاس، سرکنسول پیشین اسرائیل در آمریکا، برخلاف بسیاری از چهره‌های محافظه کار در کشورش، باراک اوباما را یک رهبر مردد و متزلزل نمی‌داند. این دیپلمات سابق در مصاحبه با بی‌بی‌سی فارسی می‌گوید که وارد آمدن ضربه‌ای مهلک به حکومت سوریه منافع استراتژیک آمریکا یا اسرائیل را تامین نخواهد کرد.

سوال: ‌صحبت‌های زیادی در اسرائیل می‌شود که به تاخیر افتادن برنامه حمله احتمالی آمریکا به سوریه نشان می‌دهد که باراک اوباما از قاطعیت کافی برخوردار نیست. ارزیابی شما در این باره چیست؟

آلون پینکاس: اول این که آمریکا در مورد سوریه بر اساس جدول زمانی خودش عمل می‌کند‌، یعنی دیدگاه‌ها و محاسباتش بر اساس جدول زمانی ایالات متحده است نه جدول زمانی اسرائیل. اگر بعضی‌ها در اسرائیل این مساله را درک نمی‌کنند این مشکل خودشان است نه مشکل پرزیدنت اوباما. دوم این که بعضی‌ها در اسرائیل متوجه نیستند که آمریکا در سوریه منافعی ندارد که بخواهد برای تامین آن دست به مداخله نظامی بزند. البته رئیس‌جمهوری آمریکا احتمالا در ‌‌‌‌نهایت به علت خط قرمزی که حدود یک سال پیش در برابر کاربرد سلاح‌های شیمیایی در سوریه اعلام کرده بود، به سوریه حمله خواهد کرد. باید توجه داشت که گزینه‌های آمریکا در مورد سوریه محدود است و منافع آشکار یا ملموسی ندارد که با اقدام نظامی بخواهد آن را تامین کند. بعضی‌ها خیلی سریع می‌خواهند که ارتش آمریکا را به مداخله در سوریه متعهد کنند اما این نقطه نظر آمریکایی‌ها نیست. این شکاف فکری است که باعث شده است در اسرائیل گروهی فکر کنند آمریکا قاطع نیست.

سوال: ‌ شما می‌گویید که آمریکا در سوریه منافعی ندارد ولی بعضی‌ها استدلال می‌کنند که تضعیف حلقه ارتباطی ایران و گروه حزب‌الله لبنان، یعنی سوریه، یکی از منافع مستقیم آمریکاست؟

آلون پینکاس: این نکته درست است، اما نمی‌توان با پرتاب چند موشک کروز این حلقه ارتباطی را تضعیف کرد. واقعیت این است که هر اقدامی کمتر از سرنگون کردن رژیم، توازن قدرت را در سوریه تغییر نخواهد داد. ژنرال مارتین دمپسی، رئیس‌ ستاد مشترک ارتش آمریکا، علنا گفته است که کشورش در سوریه متحدی ندارد. به عبارت دیگر، ‌آنهایی که در صورت سرنگونی بشار اسد جایش را خواهند گرفت احتمالا به اندازه او، یا حکومت حزب بعث بد، غیرقابل اعتماد یا خطرناک هستند. هم اسرائیل و هم آمریکا - هرچند رسما این مساله را تایید نمی‌کنند - اداره سوریه توسط یک بشار اسد تضعیف و زخمی شده را به هرج و مرجی که پس از سقوط رژیم او به راه خواهد افتاد، ترجیح می‌دهند.

سوال: بشار اسد نواحی مرزی بلندی‌های جولان را آرام نگه داشته. آیا به همین خاطر است که اسرائیل نمی‌خواهد حکومتش سریع سرنگون شود؟

آلون پینکاس: بله،‌ همین طور است، البته فکر می‌کنم که ماجرا از این هم فرا‌تر می‌رود. من هنوز استدلال قانع کننده‌ای نشنیده‌ام که چرا حمله نظامی آمریکا به سوریه می‌تواند به نفع اسرائیل تمام شود. اگر حمله به صورت شلیک چند موشک به اهداف نظامی، زرادخانه شیمیایی یا چند پایگاه هوایی باشد که برای اسد باقی مانده است، این حمله چندان برای ما زیان‌بار نخواهد بود. دولتمردان و مقام‌های اطلاعاتی اسرائیلی برآورد کرده‌اند که در این سناریو، بشار اسد علیه اسرائیل دست به اقدام تلافی جویانه نخواهد زد.

اما اگر عملیات نظامی گسترده و شدید‌تر باشد و بشار اسد و ارتش سوریه احساس کنند موجودیت و قدرت رژیم به طور جدی به خطر افتاده است در این صورت، احتمال دارد که درگیری را تشدید کنند و دست به اقدام تلافی جویانه بزنند. یک چنین واکنشی از سوی بشار اسد لزوما به سود اسرائیل نخواهد بود. بنابراین یک تعارض اینجا دیده می شود. از یک طرف اسرائیلی‌ها فکر نمی‌کنند که اقدام نظامی آمریکا می‌تواند به نفع اسرائیل باشد، ولی از طرف دیگر خیلی سریع رئیس‌جمهوری آمریکا را به ضعیف و متزلزل بودن متهم می‌کنند. به نظر من اسرائیل الان خودش نمی‌داند که چه می‌خواهد.

سوال: ‌ به نظر می‌رسد که نگرانی اصلی در اسرائیل ایران باشد به خصوص برای جناح محافظه کار که می‌گویند باراک اوباما با تاخیر در حمله به سوریه یا شاید لغو آن پیامی نادرست به ایران می‌فرستد؟ آیا شما هم از این موضوع نگرانید؟

آلون پینکاس: نه، و به دو دلیل: اول این که معلوم نیست که باراک اوباما علیه سوریه عملیات را شروع نکند. پیش‌بینی من این است که او در ‌‌‌‌نهایت به سوریه حمله خواهد کرد،‌ اگرچه در این مقطع دامنه و شدت عملیات مشخص نیست. دوم این که معتقدم از دید باراک اوباما و همچنین از نظر سیاست آمریکا، یک ایران اتمی منافع عمده آمریکا در منطقه خاورمیانه را به چالش خواهد کشید، در حالی که در سوریه چنین منافعی برای ایالات متحده وجود ندارد.

مطالب مرتبط