تحلیل: اسرائیل برای رفتن بشار اسد عجله‌ای ندارد

Image caption دمشق با بلندی‌های جولان حدود یک ساعت فاصله دارد

در اوایل جنگ ایران و عراق از مناخم بگین، نخست وزیر وقت اسرائیل، سوال می‌شود که درباره آن جنگ چه نظری دارد؟ او در پاسخ گفته بود: 'ما برای هر دو طرف آرزوی موفقیت داریم'، اشاره‌ای کنایه آمیز به اینکه اسرائیل از نبرد فرسایشی دو دشمن سرسختش استقبال می‌کند.

بسیاری از تحلیلگران در اسرائیل معتقدند که بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل، در مورد جنگ داخلی سوریه‌‌ همان نظری را دارد که مناخم بگین درباره جنگ ایران و عراق داشت.

ایران، سوریه را 'خط مقدم جبهه مقاومت' در برابر اسرائیل می‌داند و می‌گوید محکم پشت سر حکومت بشار اسد ایستاده اما این جبهه در عمل به کارزاری خونین برای دشمنان دیرین اسرائیل تبدیل شده است.

یک طرف جنگ، گروه حزب الله لبنان است و طرف دیگر آن، گروه‌های اسلامگرای تندرو مانند جبهه نصرت.

در این میان، جمهوری اسلامی ایران که خود زیر فشار کمر شکن تحریم‌ها قرار دارد، برای حفظ متحد استراتژیک خود در دمشق، مجبور به سرمایه گذاری سنگین در جنگی شده است که به نظر نمی‌رسد در آینده نزدیک خاتمه یابد.

'رضایت از تضعیف اسد'

حدود دو هفته پیش که تب و تاب حمله احتمالی آمریکا به سوریه اوج گرفته بود، بسیاری از تحلیلگران اسرائیلی از این که باراک اوباما در پی تنبیه و تضعیف بشار اسد است و نه سرنگون کردن حکومت او، ابراز رضایت می‌کردند.

در اسرائیل هنوز بحث بر سر آن است که‌ تغییر احتمالی حکومت در دمشق به سود اسرائیل خواهد بود یا نه.

الی کارمون‌، ‌کار‌شناس موسسه بین المللی مطالعات مبارزه با تروریسم در مرکز تحقیقاتی آی سی تی شهر هرتزلیا، به بی‌بی سی فارسی می‌گوید که در هیات حاکمه اسرائیل هنوز افرادی هستند که معتقدند حکومت بشار اسد از بی‌ثباتی بیشتر در سوریه بهتر است چرا که به گفته او: 'ما نمی‌دانیم بعد از اسد چه شیطان دیگری در دمشق به قدرت خواهد رسید.'

‍آقای کارمون در عین حال می‌گوید: 'اما به نظر من مهم است که رژیم اسد سرنگون شود چرا که محور ایران، رژیم علوی سوریه و گروه حزب الله لبنان تضعیف خواهد شد.'

'جنگ فرسایشی به نفع اسرائیل'

Image caption آلون لییل: اسرائیل فعلا تضعیف بشار اسد را به سرنگون شدن او ترجیح می‌دهد

دولت اسرائیل بار‌ها تاکید کرده است که در جنگ داخلی سوریه دخالت مستقیم ندارد اما اگر آگاه شود که سوریه قصد انتقال سلاح‌های شیمیایی یا استراتژیک به حزب الله لبنان دارد، دست به اقدام نظامی خواهد زد.

طی ماه‌های گذشته در چند مورد حملات هوایی به مراکز نظامی سوریه به اسرائیل نسبت داده شده، هرچند اسرائیل این گزارش‌ها را تایید یا رد نکرده است.

آلون لییل، سفیر پیشین اسرائیل در ترکیه به بی‌بی سی فارسی گفت ترجیح اسرائیل که هیچگاه رسما به آن اذعان نخواهد کرد این است که بشار اسد در آینده نزدیک نه شکست بخورد و نه پیروز شود.

او می‌گوید: 'اگر بشار اسد بر سر قدرت بماند و کنترل کامل سوریه را در دست بگیرد این یک پیروزی‌ برای ایران خواهد بود. به نظر من، این سناریو برای اسرائیل ناخوشایند است.'

آقای لییل از معدود چهره‌های چپگرایی است که می‌گوید کشورش نباید درباره کشتار غیرنظامیان سوری بی‌تفاوت بماند.

او می‌گوید: 'اگر بشار اسد (از سوی آمریکا) هدف حمله نظامی شدیدی قرار بگیرد ولی سرنگون نشود در نتیجه جنگ داخلی سوریه ادامه پیدا کند، در نتیجه کسی در سوریه نمی تواند خواهان پس گرفتن بلندی‌های جولان شود و ایران در سوریه به پیروزی نمی رسد و این وضع (از نظر دولت) به نفع اسرائیل خواهد بود.'

اولویت:‌ حفظ ارتفاعات جولان

یکی از مهم‌ترین اولویت‌های اسرائیل در برابر سوریه ادامه سلطه‌اش بر بلندی‌های جولان در نواحی شمالی این کشور است.

این منطقه بزرگ در سال ۱۹۶۷ میلادی به اشغال نظامی اسرائیل درآمد و از نظر اقتصادی و استراتژیک بسیار مهم است.

ارتش اسرائیل از این ارتفاعات بر خاک سوریه اشراف کامل دارد. خاک حاصل خیز و آب و هوای خنک جولان و نیز باغ های سیب و گیلاس این منطقه،‌ آن را در بین مردم اسرائیل بسیار پرطرفدار کرده است.

بشار اسد با وجود موضع گیری‌های تند علیه اسرائیل،‌ هیچ‌گاه به ایران یا حزب الله لبنان اجازه نداده است که در جولان علیه اسرائیل جبهه تازه‌ای باز کنند.

شاید به همین علت باشد که اسرائیل برای خلع قدرت او عجله‌ای ندارد، هرچند از خلع سلاح شیمیایی او استقبال می‌کند.

یک بشار اسد تضعیف شده که فقط بخش‌هایی از سوریه را کنترل کند، نه تهدیدی استراتژیک علیه اسرائیل خواهد بود و نه از مشروعیت بین المللی لازم برای پس گرفتن بلندی‌های جولان برخوردار خواهد بود.

مطالب مرتبط