الشباب چه کسانی هستند؟

گروه اسلام گرای الشباب اعلام کرده که مسئولیت حمله به یک مرکز خرید در نایروبی، پایتخت کنیا برعهده آنهاست. تاکنون در جریان این حمله دهها نفر کشته و شمار زیادی مجروح شده اند. هر چند که این گروه مرتبط به القاعده از مناطقی در جنوب و مرکز سومالی که زمانی کنترل آنها را در اختیار داشت به عقب رانده شده ، اما این گروه همچنان تهدیدی بالقوه به شمار می رود.

الشباب چه کسانی‌‏هستند و در سومالی چه می‌‏خواهند؟

الشباب، نام گروهی از شبهه نظامیان اسلام گرای سومالی است که به القاعده پیوسته و به سازمان یافته ترین و بزرگ ترین متحد القاعده در شرق قاره آفریقا تبدیل شده است.

الشباب در سال‌‏های اخیر مناطق وسیعی از سومالی را تحت کنترل گرفته بود. در دو سال گذشته، نیروهای اتحادیه آفریقا، شهرهای بزرگ را از دست الشباب خارج کرده‌‏اند. با این حال این گروه هنوز تهدیدی برای دولت مرکزی سومالی است. از طرفی جامعه جهانی این متحد القاعده را به عنوان تهدیدی تروریستی برای امنیت منطقه می‌‏شناسد.

اعضای الشباب چه کسانی هستند؟

گروه الشباب که در عربی به معنی جوانان است در سال ۱۳۸۴ به وجود آمد. این گروه تندرو در آغاز شاخه جوانان گروهی به نام اتحادیه دادگاه های اسلامی سومالی بود که در حال حاظر منحل شده است. این گروه در آن سال‌‏ها علیه حکومت مرکزی و ارتش اتیوپی که در حمایت از دولت وقت وارد خاک سومالی شده بود می‌‏جنگید.

گزارش‌‏های زیادی از پیوستن نیروهای جهادی خارجی به الشباب منتشر شده است. الشباب مانند طالبان قوانین شریعت اسلامی و مجازات‌‏هایی مانند سنگسار و قطع اعضای بدن را اجرا می کنند.

الشباب چه بخش‌‏هایی از سومالی را کنترل می‌‏کند؟

با وجود آنکه الشباب کنترل بیشتر شهرها را در سومالی از دست داده، اما احکامی که صادر می‌‏کند که همچنان در مناطق روستایی اجرا می‌‏شود.

نیروهای الشباب در تابستان ۱۳۹۰ از موگادیشو، پایتخت سومالی بیرون رانده شدند و یک سال بعد بندر کیسمایو در جنوب موگادیشو را هم از دست دادند.

کیسمایو برای الشباب اهمیت زیادی داشت چون هم امکان پشتیبانی از مناطق تحت کنترل آنها را فراهم می‌‏کرد و هم با گرفتن مالیات از محموله‌‏های تجاری پول به دست می‌‏آوردند.

نیروهای اتحادیه آفریقا که از دولت سومالی حمایت می‌‏کنند تصرف این دو منطقه را یک پیروزی بزرگ خواندند. با این وجود الشباب همچنان در مناطقی که از دست داده عملیات انتحاری انجام می دهد.

الشباب که به اعتقاد برخی کارشناسان دربرابر قدرت آتش نیروهای اتحادیه اروپا دست به عملیات ایذایی می‌‏زند، از چند جهت تحت فشار نیروهای خارجی است. کنیا، که الشباب را متهم به گروگان گرفتن گردشگران خارجی می‌‏کند، نیروهایش را در سال ۱۳۹۰ وارد خاک سومالی کرد و یک جبهه در جنوب تشکیل داد. نیروهای اتیوپی هم از غرب وارد سومالی شدند. این دو کشور زیر پرچم اتحادیه آفریقا و به دنبال تامین امنیت منطقه هستند.

رهبر الشباب کیست؟

احمد عبدی غودان که با عنوان مختار أبو الزبیر هم شناخته می‌‏شود رهبر این گروه است. او اهل سومالی‌‏لند، منطقه ای در شمال سومالی است که اعلام خودمختاری کرده است.

گزارش‌‏هایی از اختلاف نظر میان رهبری و بدنه عملیاتی االشباب منتشر شده است. جنگجویان الشباب حدود ۷ تا ۹ هزار نفر و بیشتر اهل جنوب سومالی هستند. الشباب وجود این اختلاف‌‏های قومی را رد می‌‏کند.

احمد عبدی غودان، برخلاف معمول بیشتر گروه‌‏های جهادی در پیام ویدئویی فرستاده و چهره‌‏اش شناخته شده است.

حدود شش سال پیش، عدن هاشی فرح از رهبران سابق الشباب در حمله هوایی آمریکا کشته شد.

الشباب چه ارتباطی با گروه‌‏های اسلامی دیگر دارد؟

الشباب زمستان پارسال به القاعده پیوست. رهبر این گروه در یک ویدئو گفت که گروهش متعهد به پیروی از رهبر القاعده، ایمن الظواهری است.

این دو گروه سوابق طولانی در همکاری دارند و مشخص شده که جنگجویان خارجی به همراه الشباب در سومالی می جنگند. پارسال رهبران الشباب یکی از اعضای القاعده را که برای کمک رسانی به جنگ زدگان مناطق تحت کنترل اسلامگراها به سومالی آمده بود، همراهی کردند. ظاهرا این عضو القاعده، ابو عبدالله المهاجر شهروند آمریکا و از مهره‌‏های مهم القاعده بوده است.

مقام‌‏های آمریکایی معتقدند، نیروهای القاعده بعد از کشته شدن اسامه بن لادن و در تلاش برای فرار از افغانستان و پاکستان، به سومالی پناه می‌‏برند.

آیا الشباب به هدف‌‏های خارج از سومالی هم حمله می‌‏کند؟

حدود سه سال پیش این گروه مسئول دو بمب گذاری انتحاری در کامپالا، پایتخت اوگاندا شناخته شد. در این حمله ۷۶ نفر که برای تماشای فینال جام جهانی ۲۰۱۰ فوتبال جمع شده بودند کشته شدند. دلیل این حمله همکاری ارتش اوگاندا با اتحادیه آفریقا برای نبرد در سومالی بود.

همچنین یک سال بعد از حمله های ۱۱ سپتامبر، احتمال می رود حمله انتحاری در مومباسا، شهر ساحلی کنیا، توسط گروه‌‏های مرتبط با القاعده داخل خاک سومالی طرح ریزی شده باشد. این حمله علیه اهداف اسرائیلی بود.

گزارش‌‏هایی از رفت و آمد شببه نظامیان به نایروبی، پایتخت کنیا حتی برای درمان منتشر شده است. تحلیلگران می گویند اعضای الشباب بدون بازرسی از مرز می گذرند.

متحدان الشباب چه کسانی هستند؟

اریتره، تنها متحد منطقه ای الشباب شناخته می شود که برای مقابله با نفوذ دشمن دیرینه‌‏اش، اتیوپی، از این گروه حمایت می‌‏کند. اریتره اتهام مسلح کردن الشباب را رد می‌‏کند.

در سال ۲۰۰۶، اتیوپی با حمایت آمریکا نیروهایش را به خاک سومالی فرستاد تا با گروه‌‏های تندروی اسلامی مقابله کند. سه سال بعد این کشور بعد از تلفات سنگین نیروهایش از سومالی خارج شد.

اتیوپی بعد از ورود دوباره ارتشش به سومالی در سال ۲۰۱۱ اعلام کرد که مناطقی که تصاحب کرده را به اتحادیه آفریقا تحویل می‌‏دهد.

وضع دولت سومالی چطور است؟

حسن شیخ محمود، رئیس جمهوری فعلی سومالی، یک دانشگاهی و فعال سیاسی سابق است. او پارسال توسط پارلمان جدید سومالی و تحت یک روند صلح با پشتیبانی سازمان ملل انتخاب شد.

پیش از او شیخ شریف شیخ احمد، شبه نظامی سابق، رئیس جمهوری سومالی بود. او در دوران سه ساله ریاست جمهوریش به فساد مالی در توزیع کمک های بین الملی متهم بود.

سومالی یک کشور ناکام است. این کشور در ۲۰ سال اخیر هیچ حکومت ملی کارآمدی نداشته و در این مدت محدوده مرزهایش میدان جنگ گروه‌‏های مختلف بوده است.

ناامنی مشکل اصلی مردم سومالی بوده و هست و به همین دلیل زمانی که الشباب ظهور کرد، با وعده برقراری امنیت میان مردم هوادار پیدا کرد.

اما مشروعیت الشباب، دو سال پیش با رد کمک‌‏های غذایی غرب تضعیف شد.

این گروه مدافع اسلام وهابی است که ریشه در عربستان سعودی دارد. اما بیشتر مردم سومالی اهل سنت و صوفی هستند. الشباب که با برداشت‌‏های غیر وهابی از اسلام مخالف است، تعداد زیادی از زیارتگاههای صوفیان را تخریب کرد. این اقدام باعث کاهش بیشتر محبوبیت و مشروعیتش شد.

از پارسال با تشکیل دولت جدید و خارج شدن موگادیشو و شهرهای دیگر از تسلط الشباب، بسیاری از سومالیایی‌‏ها از تبعید بازگشته‌‏اند و پول و مهارت‌‏هایشان را به کار گرفته‌‏اند.

حالا در سومالی خشک شویی و خدمات جمع آورزی زباله به راه افتاده و امیدها برای برخاستن این کشور شاخ آفریقا، از خاکستر دو دهه جنگ پررنگ شده است.