زایراف: 'حزب نهضت اسلامی تاجیکستان جرأت تحریم انتخابات را ندارد'

زایراف
Image caption آقای زایراف گفت بعید است که حزب نهضت اسلامی تاجیکستان انتخابات را تحریم کند

انجمن حزب سوسیال دموکرات تاجیکستان که 12 اکتبر دایر شد، تصمیم گرفت که اگر نامزدی آینهال بابانظراوا ثبت و نامزدی امامعلی رحمان لغو نشود، این حزب انتخابات قریب الوقوع ریاست جمهوری را تحریم خواهد کرد.

این تصمیم تا چه ‌اندازه مؤثر است و در نتایج انتخابات چه تأثیری خواهد داشت؟ همکارمان مردان محمد در مصاحبه با رحمت الله زایراف، رهبر حزب سوسیال دموکرات تاجیکستان، تلاش کرده است به این پرسش و پرسشهای دیگر پاسخ یابد.

به احتمال قوی کمیسیون مرکزی انتخابات و همه‌پرسی تاجیکستان تقاضای حزب شما را نخواهد پذیرفت. آیا حزب سوسیال دموکرات در واقع می‌خواهد انتخابات قریب الوقوع را تحریم کند؟

در این زمینه شورای سیاسی حزب سوسیال دموکرات تصمیم خواهد گرفت. این مسئولیت را انجمن حزب سوسیال دموکرات تاجیکستان به دوش شورای سیاسی حزب وا‌گذار کرده است. رهبر حزب نمی‌تواند خود در این زمینه تصمیم بگیرد.

امکان دارد نامزدی آینهال بابانظراوا ثبت شود. اما کمیسیون مرکزی انتخابات و همه‌پرسی جرأت نخواهد کرد که موضوع لغو نامزدی امامعلی رحمان را در انتخابات ریاست جمهوری بررسی کند. مجلس نمایندگان که نهاد مستقل نیست، نمی‌تواند در این مسئله ابراز نظر کند.

در جلسه اخیر اتحادیه نیروهای اصلاح‌طلب تاجیکستان که هفته گذشته دایر شد، اعضای این اتحادیه از پیشنهاد شما در مورد بررسی تصمیم انجمن حزب سوسیال دموکرات تاجیکستان صرف نظر کردند. چرا؟

اگر پیشنهاد حزب ما به کمیسیون مرکزی انتخابات و همه‌پرسی در باره ثبت نام آینهال بابانظراوا و لغو نامزدی امامعلی رحمان در این جلسه بررسی می‌شد، مطرح کردن مسائل دیگر معنی نداشت.

مثلاً، مسئله پیشنهاد امضاها به طرفداری آینهال بابانظراوا به کمیسیون مرکزی انتخابات و همه‌پرسی برای ثبت نام او. اما فکر می‌کنم، حزب نهضت اسلامی و شرکت‌کندگان دیگر از بررسی پیشنهاد لغو نامزدی آقای رحمان ترسیدند.

در صحبتهای انفرادی به من گفتند که نمی‌دانند سر این مسئله چه کار کنند. آنها این مشکل را "کوچه سربسته" خوانده و گفتند که در صورت بررسی و پشتیبانی از پیشنهاد لغو نامزدی امامعلی رحمان در انتخابات فعلی فشار بر حزب نهضت اسلامی تاجیکستان بیشتر شده و ممکن است، موضوع بستن این حزب نیز مطرح شود.

این تقاضا تنها از جانب حزب سوسیال دموکرات تاجیکستان یا رحمت الله زایراف ارائه شود، به منفعت تاجیکستان نخواهد بود. به خاطر بنیاد جامعه حقوق بنیاد ما باید از موضع گیری دوگانه خودداری کرده و با جرأت به مجلس نمایندگان و کمیسیون مرکزی انتخابات و همه‌پرسی ثابت کنیم که شرکت آقای رحمان در انتخابات فعلی غیرقانونی است.

در جلسه اتحادیه نیروهای اصلاح‌طلب تاجیکستان در روز 7 اکتبر سال جاری نیز پیشنهاد شما و شاکرجان حکیم اف، معاون شما، در باره تحریم انتخابات ریاست جمهوری بررسی نشد.

اگر در آن جلسه این موضوع مطرح می‌شد، آینهال بابانظراوا به عنوان نامزد در انتخابات ریاست جمهوری ثبت نام می‌شد. مخالفان دولت تاجیکستان ضعیف نیستند، بی‌جرأت هستند.

مسئولان اتحادیه نیروهای اصلاح‌طلب تاجیکستان ابراز داشتند که اگر در مدت 10 روز آینده نامزدی آینهال بابانظراوا ثبت نشود، در مورد نحوه شرکت در انتخابات آینده ریاست جمهوری تصمیم خواهند گرفت. حالا مقامات کمیسیون مرکزی انتخابات و همه‌پرسی گفتند که نامزدی خانم بابانزراوه ثبت نخواهد شد. امکان دارد که اتحادیه نیروهای اصلاح‌طلب تاجیکستان انتخابات را تحریم کند؟

برای این کار نخست حزب نهضت اسلامی تاجیکستان و ستاد انتخاباتی آینهال بابانظراوا امضاهای جمع‌آوریشده را به کمیسیون مرکزی انتخابات و همه‌پرسی پیشنهاد کنند. در صورت ثبت نام نشدن خانم بابانظراوه مصوبه کمیسیون مرکزی انتخابات و همه‌پرسی در این زمینه را دریافت کرده و بر اساس این مصوبه به دادگاه عالی باید موراجعه کند.

اگر مراجعه در دادگاه عالی رد شود، زمینه حقوقی برای تحریم انتخابات پیدا می‌شود.

آیا حزب نهضت اسلامی تاجیکستان برای پیشنهاد امضای طرفداران آینهال بابانظراوا به کمیسیون مرکزی انتخابات و همه‌پرسی و مراجعه به دادگاه عالی فرصت کافی در اختیار دارد؟ زیرا تا روز انتخابات کمتر از سه هفته باقی مانده است.

طبق قانون، دادگاه عالی شکایت را در مدت 3 تا 6 روز باید بررسی کند. اما در صورت کم بودن فرصت تا انتخابات این نهاد می‌تواند به طور عاجل در مدت یک روز شکایت حزب نهضت اسلامی تاجیکستان را بررسی کند. اگر دادگاه عالی عمداً بررسی شکایت را به تعویق ‌اندازد، آن گاه اساس حقوقی برای تحریم انتخابات از جانب این حزب فراهم می‌شود.

ولی اگر حزب نهضت اسلامی تاجیکستان و ستاد آینهال بابانظراوا جرأت پیشنهاد امضاها به کمیسیون مرکزی انتخابات و همه‌پرسی و شکایت به دادگاه عالی را نداشته باشند، طبیعی است که جرأت تحریم انتخابات را هم ندارند.

شما باور دارید که حزب نهضت اسلامی تاجیکستان به تحریم انتخابات جرأت می‌کند؟

با توجه به این که حزب نهضت اسلامی تاجیکستان برای پیدا کردن زمینه حقوقی تحریم انتخابات چندان تلاش نمی‌کند، می‌توان گفت که این حزب به تحریم انتخابات ریاست جمهوری جرأت نمی‌کند.

در حالی که حزب سوسیال دموکرات قصد تحریم انتخابات را داشته، اما حزب نهضت اسلامی برای این کار شتاب نمی‌کند، این نشانه وجود شکاف در ائتلاف یا اتحادیه نیروهای اصلاح‌طلب نیست؟

همچنین، در جلسه اتحادیه نیروهای اصلاح‌طلب تاجیکستان در روز 11 اکتبر سال جاری به فعال نبودن اعضای حزب سوسیال دموکرات تاجیکستان در جمع‌آوری امضا به طرفداری از نامزدی خانم بابانزراوه اشاره‌ شد.

از روی امکانات ما در جمع‌آوری امضاها شرکت داشتیم. وقتی نامزد حزب سوسیال دموکرات تاجیکستان به انتخابات ریاست جمهوری پیشنهاد نشد، ما حدود 80 درصد امکانات خود را از دست دادیم.

اعضای حزب ما 8 هزار نفر بوده، از این تعداد بیش از 60 درصد در روسیه کار و زندگی می‌کنند. در شهرهای سن پیترزبورگ و مسکو روسیه 1500 تن از اعضای حزب سوسیال دموکرات تاجیکستان به سر می‌برند.

اگر به مهاجران حق جمع‌آوری امضا به طرفداری نامزدها داده می‌شد، من می‌توانستم مستقیماً از حزب سوسیال دموکرات نامزد شده و بدون ائتلاف با حزب نهضت اسلامی تاجیکستان امضای لازمی را جمع‌آوری کنم.

اما با درک واقعیت تاجیکستان ما ائتلاف تشکیل کردیم و به خاطر پراکنده نشدن اتحادیه نیروهای اصلاح‌طلب تاجیکستان به پیشنهاد نامزدی خود در انتخابات پافشاری نکردم. زیرا بتنهایی حزب ما امکان جمع‌آوری امضاهای لازمی برای ثبت نامزد خود را نداشت.

واکنش اعضای حزب سوسیال دموکرات تاجیکستان به پیشنهاد نشدن نامزدی شما در انتخابات چه گونه بود؟

بیش از 1500 نفر، از جمله 500 عضو حزب نهضت اسلامی تاجیکستان، به منزل من آمدند و گفتند که شما باید نامزد یگانه اتحادیه نیروهای اصلاح‌طلب تاجیکستان می‌شدید. آنها مرا تحقیر و دشنام کرده می‌گفتند که "شما ما را فروختید!"

وضع سلامتی‌ام بیکبار بد شد. مرا با فشار بلند خون به بیمارستان بردند و در مدت سه روز در آن جا بستری بودم. پزشک گفت که اگر قلبتان نیرومند نمی‌شد، شما زنده نمی‌ماندید.

Image caption رحمت الله زایراف می‌گوید که در مورد تحریم انتخابات شورای سیاسی حزب سوسیال دموکرات تصمیم خواهد گرفت

همچنین، این امر باعث پیدا شدن شکاف در صفوف حزب سوسیال دموکرات تاجیکستان شد. یعنی، اعضای حزب به سه گروه تقسیم شدند. گروه اول نامزد پیشنهادیاتحادیه نیروهای اصلاح‌طلب تاجیکستان را کاملاً اعتراف نکردند. گروه دیگر نامزدی آینهال بابانظراوا را پذیرفتند، ولی در جمع‌آوری امضا شرکت نداشتند. تنها یک گروه از حزب سوسیال دموکرات تاجیکستان به جمع‌آوری امضا راضی شدند.

در ابتدا در جلسه شورای سیاسی حزب سوسیال دموکرات تاجیکستان نیز نامزدی آینهال بابانظراوا پشتیبانی نشد. پس از سه روز بحث و تلاشها اعضای شورا نامزدی خانم بابانظراوا را پذیرفتند. در جلسه سازمانهای محلی من توضیح دادم که چرا حزب از نامزدی آینهال بابانظراوا پشتیبانی کرد.

به هر صورت، اعضای حزب سوسیال دموکرات تاجیکستان در جمع‌آوری امضا به طرفداری آینهال بابانظراوا شرکت کردند یا خیر؟

بلی، برخی از اعضای حزب در این کار سهم گذاشتند. من در ناحیه سینای شهر دوشنبه 1500 امضا جمع‌آوری کردم. عالم شیرزمان اف در ولایت بدخشان ریاست ستاد جمع‌آوری امضا را به عهده داشت. در شهر استروشن ولایت سغد 1600 امضا جمع‌آوری کردیم.

سر و صداهایی هست که رحمت الله زایراف از اتحادیه نیروهای اصلاح‌طلب تاجیکستان آزرده شده و به این دلیل در جمع‌آوری امضا به طرفداری خانم بابانظراوا شرکت فعال نداشت. این سر و صداها مگر واقعیت ندارد؟

نه. من یک پرنسیب (اصل) دارم: هر تعهدی که کردم، به آن صادق می‌مانم. وقتی اتحادیه نیروهای اصلاح‌طلب تاجیکستان تصمیم گرفت، صرف نظر از آن که برای من خوشایند است یا خیر، من ‌ آن را اجرا می‌کنم. در همین خیابانی که زندگی می‌کنم، به طرفداری آینهال بابانظراوا 200 امضا جمع‌آوری کردم. شاکرجان حکیم اف 100 عدد امضا جمع‌آوری کرد.

فکر نمی‌کنم که مقامات حزب نهضت اسلامی خود این مقدار امضا را جمع‌آوری کرده باشند. هرچند یک خبر تبلیغاتی بود که محی‌الدین کبیری، رهبر این حزب، در یک ساعت 10 امضا جمع‌آوری کرد. اگر آقای کبیری تنها یک روز در جمع‌آوری امضا شرکت کرده باشد، من در مدت 15 روز این کار را انجام دادم.

جمع‌آوری امضا کار سخت بود. ما در مدت تا نیم ساعت ساکنان را متقاعد می‌کردیم که از نامزدی خانم بابانظراوا طرفداری کنند.

ضمناً، چرا انجمن حزب نه در ماه سپتامبر، بلکه پس از انجام روند جمع‌آوری امضا به طرفدار نامزدها برگزار شد؟

در ابتدا در اتحادیه نیروهای اصلاح‌طلب تاجیکستان مشورت کردیم که نخست در انجمن حزب سوسیال دموکرات تاجیکستان نامزدی آینهال بابانظراوا به انتخابات پیشنهاد شده و انجمن حزب نهضت اسلامی تاجیکستان از این تصمیم پشتیبانی کند. قرار بود که انجمن حزب روز 17 سپتامبر برگزار شود. اما دو روز قبل از انجمن مشکل تالار پیش آمد. تا روز 21 سپتامبر این مشکل حل نشد.

در این مدت حزب نهضت اسلامی تاجیکستان از کمیسیون مرکزی انتخابات و همه‌پرسی 212 هزار برگه یا ورقه‌ها برای جمع‌آوری امضا را دریافت کرد. حزب ما نمی‌توانست در صورت پشتیبانی از نامزدی خانم بابانظراوا هم برگه‌های اضافی برای جمع‌آوری امضا را دریافت کند.

از سوی دیگر، پس از پیشنهاد شدن آینهال بابانظراوا همچون نامزد یگانه اتحادیه نیروهای اصلاح‌طلب تاجیکستان در صفوف حزب سوسیال دموکرات پراکندگی به وجود آمد. امکان داشت، انجمن حزب سوسیال دموکرات تاجیکستان از نامزدی خانم بابانظراوا پشتیبانی نکند. ممکن بود که او در انجمن مورد تحقیر و دشنام وکیلان قرار بگیرد.

بنا بر این، با اعضای حزب در مناطق مختلف تاجیکستان ملاقاتها انجام داده و وضعیت موجوده را شرح دادیم. سپس، به پشتیبانی شورای سیاسی حزب از نامزد یگانه اتحادیه نیروهای اصلاح‌طلب تاجیکستان اکتفا کردیم.

حالا فضا در حزب سوسیال دموکرات چه گونه است؟

فعلاً وضعیت قبلی کاملا برقرار نشده است. مجبور شدیم که برخی از رؤسای سازمانهای محلی را برکنار کنیم. عده‌ای از وکلا به انجمن نیامدند، 75 درصد وکیلان حضور داشتند، بنا بر این، برای برگزار کردن انجمن زمینه حقوقی وجود داشت.

چرا کمیسیون مرکزی انتخابات و همه‌پرسی انجمن حزب شما را غیرقانونی خواند؟

به این وسیله کمیسیون مرکزی انتخابات و همه‌پرسی پایین بودن سطح (دانش) حقوقی خود را نمایش داد. در انجمن نامزد به انتخابات پیشنهاد نشد و ما موظف نبودیم که چنین کار را انجام دهیم.

از سوی دیگر، چه زمانی برگزار کردن انجمن نیز کار داخلی حزب است. می‌توانیم هر سه ماه انجمن گذرانیم. این حق را نه کمیسیون مرکزی انتخابات و همه‌پرسی، نه پارلمان و نه رئیس جمهور نمی‌توانند محدود کنند.

اگر حزب سوسیال دموکرات بتنهایی انتخابات را تحریم کند، این امر در روند انتخابات ریاست جمهوری چه اثری خواهد داشت؟ در سال 2006 نیز حزب سوسیال دموکرات انتخابات ریاست جمهوری را تحریم کرده بود، اما این اقدام نتیجه مثبتی در پی نداشت. همین طور نیست؟

سببهای تحریم قبلی با تحریم فعلی فرق دارد. ما در ماه نوامبر سال 2005 اعلام داشتیم که سه عامل امکان نمی‌دهد که در انتخابات شرکت کنیم. اول، قانون در باره انتخابات ریاست جمهوری تاجیکستان با قانون اساسی مغایرت داشته و بر اساس این قانون برگزار کردن انتخابات ممکن نیست.

درست است که آن سال پارلمان این سند حقوقی را تا حدی اصلاح کرد، اما این اصلاحات اصولی نبود. ما پیشنهاد کردیم که قانون جدید تصویب شود. ضمناً، سازمان امنیت و همکاری اروپا در ظرف چهار سال اخیر به دولت تاجیکستان مکررا تصویب قانون جدید انتخابات ریاست جمهوری را توصیه داده است. تا حال تقاضای حزب سوسیال دموکرات تاجیکستان و توصیه سازمان امنیت و همکاری اروپا و اجرا نشده است.

حالا در تاجیکستان سه قانون انتخابات وجود دارد: قانون انتخابات ریاست جمهوری، قانون انتخابات پارلمانی و قانون انتخابات مجالس محلی. برگزاری این گونه انتخابات نیز گوناگون است. باید انتخابات سطوح مختلف از رویی یک اصول برگزار شود.

تقاضای دیگر حق شرکت نداشتن امامعلی رحمان در انتخابات سال 2006 بود. زیرا وکالتهای او در ماه نوامبر سال 2004 انجام شده بود.

ما پیشنهادهای خود را به مجلس نمایندگان و دستگاه ریاست جمهوری تاجیکستان ارسال کردیم. اما پاسخی دریافت نکردیم و این تقاضا به اعتبار گرفته نشد. به این دلیل، انتخابات ریاست جمهوری را تحریم کردیم.

حالا بعید به نظر می‌رسد که حزب نهضت اسلامی تاجیکستان از حزب شما پیروی کرده و به تحریم انتخابات بپیوندد. به ‌اندیشه شما، آیا این پایان ائتلاف یا اتحادیه نیروهای اصلاح‌طلب تاجیکستان خواهد بود؟

نه. صرف نظر از موضعگیری حزب نهضت اسلامی و نتایج انتخابات ریاست جمهوری تاجیکستان اتحادیه نیروهای اصلاح‌طلب به عنوان نهادی جایگزین در برابر شورای جمعیتی عهدنامه رضایت ملی دولت تاجیکستان فعالیت خود را ادامه‌ خواهد داد.

از این طریق، عقاید و نظرات در باره مسائل مبرم روز تاجیکستان که با نظرات سازمانها و احزاب تحت نظر امامعلی رحمان، رئیس جمهوری، تفاوت دارد، به جامعه ارسال خواهد شد.

برای صحبت سپاس.

مطالب مرتبط