اردن به جای عربستان عضو شورای امنیت سازمان ملل می‌شود

شورای امنیت
Image caption عربستان در اقدامی کم سابقه عضویت در شورای امنیت را رد کرد

با انصراف عربستان سعودی از پذیرش عضویت در شورای امنیت سازمان ملل، اردن نامزد نمایندگی کشورهای عرب در این شوراست.

روز جمعه، ١٧ آبان (٨ نوامبر)، به نقل از یک منبع دیپلماتیک سازمان ملل گزارش شد که از آنجا که عربستان سعودی پس از انتخاب به عضویت دوره‌ای شورای امنیت سازمان ملل متحد، از قبول این کرسی امتناع ورزیده، احتمال دارد اردن به عضویت این شورا پذیرفت شود.

شورای امنیت سازمان ملل متحد پنج عضو دایم و ده عضو غیردایم دارد که به طور نوبتی از سوی کشورهای عضو مناطق مختلف جهان برای عضویت در شورا نامزد و توسط مجمع عمومی انتخاب می‌شوند. دوره عضویت اعضای غیردایم دو سال است و هر سال دوره نیمی از آنها خاتمه می‌یابد.

ده کرسی اعضای غیردایم به مناطق آفریقا، آمریکای لاتین و حوزه کارائیب، آسیا، اروپای غربی و اروپای شرقی تعلق دارد و علاوه بر این، کشورهای عرب نیز همیشه دارای یک عضو هستند که به نوبت، از کشورهای عرب منطقه آسیا یا آفریقا به شورا راه می‌یابد.

در سال جاری، عربستان سعودی به عنوان نماینده کشورهای عربی از آسیا در نوبت عضویت در شورای امنیت قرار گرفت و به عضویت شورا پذیرفته شد اما ساعاتی پس از آن، اعلام کرد که از این حق خود صرفنظر می‌کند.

پذیرش اردن در شورای امنیت مستلزم اعلام نامزدی و رای‌گیری مجدد در مجمع عمومی است که قاعدتا باید به تایید عضویت این کشور منجر شود.

Image caption انتقاد گزنده وزیر خارجه سعودی از شورا بیشتر متوجه آمریکاییان بود

در عین حال، در مورد عضویت اردن در شورا نیز تردیدهایی ابراز شده است.

اردن همسایه دو کشور اسرائیل و سوریه است که مسایل مربوط به آنها طی دو سال آینده، به احتمال زیاد در شورای امنیت مطرح خواهد و اردن را ناگزیر به موضعگیری در این زمینه ها خواهد کرد در حالیکه دولت این کشور معمولا ترجیح می‌دهد نقش منطقه‌ای خود را بدون درگیری آشکار با سایرین ایفا کند.

در صورت انصراف اردن از قبول عضویت در شورای امنیت، نوبت به کویت خواهد رسید.

تصمیم تعجب آور

معمولا کشورهای جهان از عضویت در شورای امنیت استقبال می‌کنند زیرا به این ترتیب، امکان ابراز نظر و مشارکت در تصمیم‌گیری در امور مهم بین‌المللی را به دست می آورند.

به این دلیل، تصمیم عربستان سعودی در صرفنظر کردن از عضویت در شورای امنیت باعث شگفتی شد.

وزیر امور خارجه عربستان هنگام اعلام انصراف کشورش، شورای امنیت را هدف انتقاد شدید قرار داد و این نهاد را به ناتوانی در حل و فصل اختلاف فلسطینیان و اسرائیل، بی تحرکی در خاتمه دادن به جنگ داخلی در سوریه و عدم پیشرفت در برگزاری اجلاسی برای اعلام خاورمیانه به عنوان منطقه عاری از تسلیحات کشتار جمعی متهم کرد.

Image caption تنش زدایی در روابط آمریکا و ایران نیز به عنوان عاملی در ناخرسندی عربستان ذکر شده است

عربستان سعودی از مخالفان حکومت بشار اسد در سوریه است اما در جریان جنگ داخلی سوریه، روسیه به عنوان عضو دایم شورای امنیت، عامل اصلی جلوگیری از تصویب قطعنامه‌هایی برای مداخله بین المللی در این جنگ و جلوگیری از اقدامات حکومت بشار اسد، رئیس جمهوری، محسوب می‌شده است.

با اینهمه، از محتوای اظهارات وزیر امور خارجه سعودی چنین بر می‌آید که هدف اصلی انتقاد او، دولت ایالات متحده، یعنی متحد سنتی عربستان سعودی است.

در ماه‌های اخیر، سیاست منطقه‌ای آمریکا باعث ناخرسندی مقامات سعودی شده است. از جمله، خودداری ایالات متحده از مداخله یکجانبه در سوریه، موضعگیری منفی مقامات آمریکایی نسبت به دولت مصر پس از سرنگونی محمد مرسی و نشانه‌هایی، اگرنه از بهبود روابط، دست کم از کاهش نسبی تنش بین ایالات متحده و حکومت روحانیون شیعه در ایران به عنوان رقیب حکومت مذهبی وهابی در عربستان، احتمالا از عوامل نارضایی دولت سعودی بوده است.

در مورد عضویت اردن در شورای امنیت، برخی منابع دیپلماتیک گفته اند که عربستان سعودی دولت اردن را برای قبول جانشینی خود در شورا تحت فشار شدید قرار داده بود و دولت اردن نیز سرانجام با اکراه آماده قبول این مسئولیت شد.

در عین حال، دولت اردن اعلام کرد که از نامزدی عضویت در شورای حقوق بشر سازمان ملل منصرف شده است.

شورای حقوق بشر، مستقر در ژنو، دارای چهل و هفت کشور عضو است که براساس تقسیم‌بندی منطقه‌ای، توسط مجمع عمومی سازمان ملل برای دوره‌های سه ساله به عضویت شورا انتخاب می‌شوند و هر سال، تعدادی از اعضای قدیمی، جای خود را به اعضای جدید می‌دهند.

اعضای شورای حقوق بشر بر اساس عملکرد آنها در زمینه حمایت و پیشبرد حقوق بشر انتخاب می‌شوند و برای کشورهای عربی، کرسی ویژه‌ای منظور نشده و این کشورها نیز برحسب موقعیت جغرافیایی، می‌توانند از آفریقا یا آسیا خود را نامزد کنند. با کناره‌گیری اردن از نامزدی عضویت این شورا، راه برای نامزدی عربستان سعودی از منطقه آسیا باز خواهد شد.

تحولات اخیر باعث انتقاد برخی از فعالان حقوق بشری شده که "مبادله" عضویت در شورای حقوق بشر سازمان ملل را با اهداف این شورا در حراست از حقوق بشر در تعارض می‌بینند.

مطالب مرتبط