چرا اوکراینی‌ها تظاهرات می‌کنند؟

در اوکراین که یکی از بزرگترین کشورهای اروپایی است، هزاران تظاهرکننده مخالف دولت هر روز در مرکز کیف، پایتخت این کشور تجمع می کنند.

علت این تظاهرات، تصمیم دولت اوکراین برای امضا نکردن یک توافقنامه تجاری با اتحادیه اروپا است. این تصمیم علیرغم سال‌ها مذاکره با اتحادیه اروپا با هدف ادغام اوکراین در این اتحادیه اتخاذ شده بود. دولت اوکراین تصمیم عدم پیوستن به این توافقنامه را در تاریخ ۲۱ نوامبر اعلام کرده بود.

هزاران نفر از مردم اوکراین که طرفدار پیوستن کشورشان به اتحادیه اروپا بودند، در کیف، پایتخت به خیابان‌ها آمدند. شمار تظاهرکنندگان در تاریخ ۲۴ نوامبر به بیش از یک صد هزار نفر رسید. تقاضای آنها این بود که ویکتور یانوکوویچ، رئیس جمهوری اوکراین تصمیم خود را تغییر دهد و برنامه نزدیک شدن بیشتر به اتحادیه اروپا را دنبال کند. ولی او از قبول این تقاضا خودداری کرد و در نتیجه تظاهرات ادامه یافت.

خشم معترضان تا آن حد افزایش یافت که خواستار استعفای رئیس جمهوری و دولت اوکراین شدند.

تظاهرکنندگان چه کسانی هستند؟

شاید یکی از چهره های سرشناس در میان مخالفان، ویتالی کلیتچکو، قهرمان سنگین وزن بوکس جهان باشد که به صورت رهبر مخالفان درآمده است. او که رهبر جنبش موسوم به اودار (مشت) است، در نظر دارد نامزدی خود را در انتخابات ریاست جمهوری اوکراین در سال ۲۰۱۵، اعلام کند. شعار جنبش تحت رهبری او مبارزه برای "یک کشور مدرن با موازین اروپایی" است که معنی آن می تواند کاهش مناسبات با روسیه و تقویت روابط اوکراین با اتحادیه اروپا باشد.

Image caption ویتالی کلیتچکو، قهرمان سنگین وزن بوکس جهان امیدوار است رئیس‌جمهوری آینده اوکراین شود

یک گروه ناسیونالیست افراطی، موسوم به اسوبودا (آزادی) نیز در تظاهرات شرکت دارد. رهبری این گروه با اوله تیاهنیبوک، است.

یاروسلاو کازینسکی، نخست وزیر سابق لهستان که اکنون رهبر مخالفان دولت لهستان است، در تظاهرات در اوکراین شرکت کرده است.

از لحاظ تاریخی، لهستان همواره با روسیه برای داشتن نفوذ در اوکراین رقابت داشته است. غرب اوکراین در گذشته بخشی از لهستان بوده و هنوز مناسبات فرهنگی و مذهبی این منطقه با لهستان قوی است.

سایر طرفداران غرب نیز در راهپیمایی ها شرکت دارند. پیوتر ورزیلف، از فعالان مخالف روس و همسر نادژدا تولوکونیکوا، خواننده اصلی گروه "پوسی رایت"، از جمله این افراد به شمار می‌رود. اعضای گروه "پوسی رایت" در حال حاضر در روسیه زندانی هستند.

آرسنی یاتسنیوک، یکی از مهمترین مخالفان دولت اوکراین است که رهبر دومین حزب مهم این کشور موسوم به حزب وطن است. او از متحدان یولیا تیموشنکو، نخست وزیر سابق اوکراین است که از سرسخت ترین رقبای رئیس جمهور اوکراین محسوب می شود و در حال حاضر زندانی است.

دلایل اهمیت یولیا تیموشنکو

خانم تیموشنکو از لحاظ بین المللی به صورت مظهر مخالفان آقای یانوکوویچ درآمده و مورد توجه اتحادیه اروپاست.

در سال ۲۰۱۱، او در ارتباط با یک قرارداد گاز با روسیه که درسال ۲۰۰۹ امضا شده بود، به جرم سوء استفاده از قدرت به مجازات هفت سال زندان محکوم شد. بسیاری از سیاستمداران اروپایی اظهارات او را که می گوید محاکمه اش انگیزه سیاسی داشته، قبول دارند. شورای اروپایی حقوق بشر، تا این حد پیش نرفته ولی حکم داده که بازداشت او در زمان قبل از محاکمه "خودسرانه و غیر قانونی" بوده است.

Image caption خانم تیموشنکو از لحاظ بین المللی به صورت مظهر مخالفان آقای یانوکوویچ درآمده است

اتحادیه اروپا آزادی خانم تیموشنکو را یکی از شرایط اصلی برای امضای توافقنامه، تعیین کرده بود ولی آقای یانوکوویچ تسلیم این فشارها نشده است. خانم تیموشنکو از کمردرد جدی و حاد رنج می برد و می خواهد برای مداوا به آلمان سفر کند. او خواستار امضای توافقنامه اوکراین و اتحادیه اروپا شده است.

تظاهرات اخیر اوکراین، یادآور انقلاب نارنجی سال ۲۰۰۴ این کشور است. در آن دوران خانم تیموشنکو، نقش مهمی در انقلاب طرفدار غرب اوکراین داشت. پس ازاین که اعلام شد انتخابات آقای یانوکوویچ با خلافکاری و تقلب همراه بوده او مجبور به استعفا شد. در آن هنگام روسیه از آقای یانوکوویچ حمایت کرد و اکنون نیز از او حمایت می کند.

آیا روسیه آقای یانوکویچ را در قدرت نگه می‌دارد؟

از نظر بسیاری از ناظران، پاسخ به این سئوال مثبت است زیرا قبل از مخالفت ناگهانی آقای یانوکوویچ با پیوستن به اتحادیه اروپا، روسیه اوکراین را تحت فشار اقتصادی زیادی قرار داده بود.

روسیه از حربه های اقتصادی مختلفی استفاده کرد از جمله بازرسی های وقت گیر مرزی، ممنوعیت ورود برخی از کالاهای اوکراین و تهدید اتخاذ سایر تدابیر. در همین حال اوکراین درگیر یک مناقشه دراز مدت با روسیه بر سرتعیین قیمت گازی است که از این کشور وارد می کند. اوکراین شدیدا به این گاز احتیاج دارد. از سوی دیگر بسیاری از شرکت های اوکراینی بخصوص در بخش روسی زبان شرق اوکراین، به صدور محصولاتشان به روسیه به شدت وابسته اند.

آقای یانوکوویچ، هنوز در شرق اوکراین طرفداران زیادی دارد و در آنجا تظاهرات خیابانی در حمایت از او صورت گرفته است.

اوکراین، قرن ها تحت کنترل روسیه قرار داشته است و بسیاری از روس ها این کشور را یک منطقه حیاتی برای حفظ منافع کشورشان می دانند.

مطالب مرتبط