صلیب سرخ: درهای زندانهای تاجیکستان به روی این سازمان همچنان بسته است

سیویرین شاپاز حق نشر عکس BBC World Service
Image caption خانم شاپاز گفت تا حال صلیب سرخ امکان دیدار از زندانهای تاجیکستان را ندارد

مسئول دفتر کمیته بین‌المللی صلیب سرخ در تاجیکستان گفت که این سازمان به تلاشهای خود برای دسترسی به زندانهای این کشور ادامه‌ خواهد داد.

سورین شاپاز، روز چهارشنبه ۱۸ دسامبر در همایشی در ارتباط با ۱۵۰- مین سالگرد تأسیس کمیته بین‌المللی صلیب سرخ و بیستمین سالگرد فعالیت این سازمان در تاجیکستان گفت که در ظرف چند سال اخیر کمیته بین‌المللی صلیب سرخ با دولت تاجیکستان موضوع دسترسی به زندانها را بررسی کرده، اما هنوز در این زمینه توافقی حاصل نشده است.

خانم شاپاز گفت: "بر اساس معیارهای بین‌المللی، در شرایط جنگ، کمیته بین‌المللی صلیب سرخ امکان دارد از محل درگیریها بازدید و با اسیران جنگی صحبت کند؛ و در شرایط عادی، این سازمان با کسب توافق دولتها می‌تواند از زندانها دیدن کند و با شرایط بود و باش محبوسان آشنا شود."

او گفت که کمیته بین‌المللی صلیب سرخ در بسیاری از کشورهای جهان، امکان دیدار بلامانع از زندانها را دارد، اما در تاجیکستان چنین دسترسی به زندانها وجود ندارد.

ظریف علی زاده، آمبودسمن یا کمیسر حقوق بشر تاجیکستان، در یک نشست خبری در شهر دوشنبه در اوایل سال جاری دلیل امضا نشدن موافقتنامه همکاری با کمیته بین‌المللی صلیب سرخ را به “مسائل امنیتی” مربوط خوانده بود.

پیشتر وزارت دادگستری تاجیکستان هم گفته بود که کمیته بین‌المللی صلیب سرخ به دیدار تنها به تنها و فردی با زندانیان پافشاری کرده و گفته است که از نتایج تحقیقاتش در زندانهای تاجیکستان به دولت گزارش نخواهد داد. از این لحاظ، وزارت عدلیه تاجیکستان این شرط و شرایط کمیته بین‌المللی صلیب سرخ را نپذیرفته است.

اما مدافعان حقوق بشر می‌گویند که مقامات تاجیک به دسترسی آزاد کمیته بین‌المللی صلیب سرخ به زندانهای تاجیکستان تمایلی ندارند، زیرا آنها از افشای موارد گسترده شکنجه و آزار و اذیت زندانیان توسط مأموران دولتی بیم دارند.

طی سالهای اخیر موضوع استفاده از شکنجه توسط پلیس و مأموران زندان به موضوع بحث برانگیزی در جامعه تاجیکستان تبدیل شده است.

ماه دسامبر سال گذشته در شبکه‌های اجتماعی ویدئویی منتشر شد که نشان می‌داد شماری زندانی اندامهای مورد شکنجه شده خود را در دوربین نشان داده و می‌گفتند که مأموران یک زندان در شمال تاجیکستان آنها را شکنجه کرده‌اند.

این افراد ادعا کردند که مأموران بعد از انتقال آنها از دوشنبه به ولایت سغد که در پی قتل حمزه اکرام‌زاده، یک زندانی و شهادت دادن برخی زندانیان در مورد شکنجه شدن او صورت گرفت، دست به شکنجه آنها زده‌اند.

در همین حال، سورین شاپاز، رهبر دفتر کمیته بین‌المللی صلیب سرخ در تاجیکستان، گفت که در مورد دسترسی به زندانهای تاجیکستان مذاکراتش را با دولت این کشور ادامه‌ خواهد داد.

دفتر کمیته بین‌المللی صلیب سرخ در شهر دوشنبه در ماه ژانویه سال ۱۹۹۳، به هنگام جنگ داخلی در تاجیکستان، افتتاح شد. آن زمان مسئولان این سازمان به خانواده‌های آسیب‌دیده از درگیریها، پناهندگان داخلی و افراد مجروح مواد غذایی و دارو توزیع کرده‌اند.

فعلاً کمیته بین‌المللی صلیب سرخ در زمینه اعطای اعضای مصنوعی و کالسکه‌های معلولی (صندلی چرخدار/ویلچر) برای افراد آسیب‌دیده از انفجار مین و کمک به خانواده‌های آنها، ارائه دارو و تجهیزات پزشکی به بیمارستانها، ترمیم و بازسازی مؤسسات بهداشتی و معارف، تخصیص کمکهای بلاعوض به خانواده‌های فقیر برای پرورش زراعت و دام و بازآموزی افسران نهادهای انتظامی و نظامی تاجیکستان طرحهای را به اجرا می‌رساند.

از سوی دیگر، خانم شاپاز از فعال شدن ساختار جدید این نهاد در شهر دوشنبه برای کمک به افغانستان خبر داد و گفت که به دلیل مسائل امنیتی برخی از کارمندان خارجی کمیته بین‌المللی صلیب سرخ از افغانستان به تاجیکستان نقل‌مکان کرده‌اند.

او گفت که این تصمیم در پی حمله انتحاری به دفتر این سازمان در شهر جلال‌آباد افغانستان در ۲۹ مه سال جاری گرفته شده است. بر اثر این انفجار محافظ دفتر سازمان در جلال‌‌آباد کشته و چهار نفر دیگر، با شمول کارمندان خارجی، جراحت برداشته بودند.

کمیته بین‌المللی صلیب سرخ از سال ۱۹۸۷ به این سو در افغانستان فعالیت می‌کند. فعلاً در ۱۷ ولایت این کشور ۱۸۰۰ کارمند داخلی و خارجی این سازمان کار می‌کنند.

کمک به اسیران جنگی، عرضه خدمات توانبخشی، خدمات بهداشتی به قربانیان جنگ، توزیع مواد غذایی و غیرغذایی، کمک به بیجاشدگان داخلی و بهبود خدمات آبرسانی از فعالیتهای این نهاد در افغانستان محسوب می‌شوند.