ضربه به محبوبیت باراک اوباما در سال توفانی ۲۰۱۳

سال ۲۰۱۳ سال دشوار و نفس گیری برای باراک اوباما بود، ‌با امید و اعتماد به نفس بالایی پنجمین سال ریاست جمهوری‌اش را آغاز کرد ولی کارشکنی‌های جمهوریخواهان در کنگره مانعی نبود که او و متحدانش در حزب دموکرات بتوانند به راحتی از آن‌ عبور کنند.

بیشتر اولویت‌های داخلی دولت آقای اوباما در سال ۲۰۱۳ ناتمام باقی ماند یا شکست خورد: طرح محدود کردن مالکیت خصوصی سلاح‌های مرگبار به جایی نرسید، ‌وعده‌ اصلاح قانون مهاجرت عملی نشد. اختلافات بر سر بودجه، دولت فدرال را در پاییز دو هفته به حالت نیمه تعطیل درآورد.

اما ضربه سنگین‌تر در ماجرای بیمه درمانی معروف اوباما به اعتبار او وارد شد: ایرادهای فنی وب سایت این بیمه چندی است که زبانزد عموم و نماد ضعف و ناکارآمدی دولت شده است.

میلان وایشناو، کار‌شناس سیاسی بنیاد کارنگی در واشنگتن، معتقد است که دولت‌ آقای اوباما در توضیح دادن برنامه‌ها و سیاست‌هایش به مردم نسبتا ضعیف عمل کرد.

او می‌گوید: "در عرصه داخلی به طور نمونه در بحث بر سر طرح بیمه درمانی از دولت به خاطر آنکه به خوبی نیات و عملکردش را توضیح نداده بود انتقاد شد. همین طور در بخش سیاست خارجی این طور به نظر می‌رسد که ایالات متحده با یک صدا صحبت نمی‌کند."

این در حالیست که در عرصه بین المللی هم اوضاع چندان بر وفق مراد باراک اوباما پیش نرفت.

افشای اسرار سری‌ترین سازمان جاسوسی آمریکا (ان اس‌ای) توسط ادوارد اسنودن، پیمانکار سابق این سازمان، از نظر امنیتی و دیپلماتیک یک رسوایی کم سابقه برای دولت باراک اوباما بود، به خصوص که معلوم شد ان اس‌ای تلفن رهبران کشورهای دوست مانند اسراییل، آلمان و برزیل را هم شنود می‌کرده است.

مذاکره با ایران

به نظر می‌رسد که باراک اوباما در عرصه دیپلماتیک دست کم در مورد ایران موفقیت‌هایی داشته است.

تماس تلفنی تاریخی او با حسن روحانی، رییس جمهوری ایران، رسما تابوی گفتگو و مذاکره آمریکا با جمهوری اسلامی را شکست.

توافق هسته‌ای ژنو هرچند هنوز گامی مقدماتی و متزلزل به حساب می‌‌آید، به باور دولت آقای اوباما و بسیاری از ناظران یکی از مهم‌ترین دستاوردهای سیاست خارجی او در سال ۲۰۱۳ است و این فرصت را ایجاد کرده است که در آینده نه چندان دور یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های استراتژیک پیش روی واشنگتن به طور مسالمت آمیز حل و فصل شود.

ولی حتی همین موفقیت هم کم هزینه نبوده است: تعامل با ایران برای واشنگتن تقابل و تنش آمریکا با اسراییل و عربستان سعودی را در پی داشته است.

جیمز جفری، سفیر پیشین آمریکا در عراق می‌گوید: "متحدان ما بیم دارند که ما در مذاکرات به دنبال یک توافق خوب نیستیم و برایمان فقط مهم است که از وقوع جنگ خودداری کنیم و از منطقه خاورمیانه خارج شویم. ولی من فکر نمی‌کنم این طور باشد و باراک اوباما هم قصدش این بوده باشد، اما او در عمل این برداشت را ایجاد کرده است."

بحران‌های سوریه و مصر

سو ظن متحدان منطقه‌ای واشنگتن به رییس جمهوری آمریکا ریشه‌های دیگری نیز دارد، از جمله عملکرد دولت آقای اوباما در دو بحران سوریه و مصر.

در مصر باراک اوباما تا چند روز قبل از کودتا از مشروعیت دولت اسلامگرای محمد مرسی دفاع می‌کرد اما وقتی که مخالفان به خیابان‌ها ریختند و ارتش دولت‌ را سرنگون کرد، ‌باراک اوباما برکناری رییس جمهوری اسلامگرا را کودتا ندانست و سرانجام پس از چند ماه میانجیگری بدون نتیجه، کمک‌های نظامی به حکومت مصر را به حالت تعویق درآورد. حالا دیگر نه ارتش، نه مخالفان سکولار و نه اخوان المسلمین از دولت اوباما دل خوشی ندارند.

در مورد سوریه، آقای اوباما اعلام کرده بود که بشار اسد باید برود اما در عمل کمک‌ تسلیحاتی جدی‌ برای مخالفان "میانه رو" نفرستاد. حکومت سوریه را به اتهام کاربرد سلاح شیمیایی تهدید به حمله هوایی کرد اما در لحظه آخر تصمیم را به کنگره محول کرد و در ‌‌‌‌نهایت خلع سلاح شیمیایی حکومت بشار اسد را موفقیت دانست، اقدامی که شاید منافع آمریکا را تامین کند اما به باور بسیاری از ناظران جرات و جسارت رییس جمهوری آمریکا را در بین متحدان منطقه ای واشنگتن زیر سوال برد.

افت محبوبیت

در ابتدای سال ۲۰۱۳ حدود ۵۵ درصد آمریکایی‌ها از عملکرد باراک اوباما ابراز رضایت می کردند اما در روزهای پایانی سال این رقم به شدت افت کرده و در بعضی از نظرسنجی‌ها حتی به ۴۱ درصد کاهش یافته است.

شاید به همین خاطر باشد که از چند هفته پیش در کاخ سفید خانه تکانی شروع شده است و تعدادی از بلندپایه‌ترین مشاوران باراک اوباما با چهره‌های جدیدی عوض شده اند تا از تکرار ناکامی‌های امسال او به ویژه در عرصه داخلی جلوگیری کنند.

باراک اوباما در سال ۲۰۱۳ با یک بحران عظیم غیرقابل مهار مواجه نشد، اما مجموعه‌ای از چالش‌ها و ناکامی‌های کوچک و بزرگ دست به دست هم دادند تا یک روایت علیه او شکل بگیرد: اینکه او رهبری مقتدر، کارآمد و قابل اعتماد نیست. تغییر دادن این وجهه چندان آسان نخواهد بود.

سالی که می‌توانست سال بجای گذاشتن میراث‌های بزرگ داخلی یا خارجی باشد فعلا در آمریکا برای باراک اوباما سال سخت و سال فرصت‌های از دست رفته نام گرفته است.