فتوای مرکز اسلامی تاجیکستان درباره امامت در نماز جنازه

مسجد حق نشر عکس BBC World Service
Image caption مسجد مرکزی شهر دوشنبه پیوسته محل برگزاری نماز جنازه انتخاب می‌شود

شورای علمای مرکز اسلامی تاجیکستان با صدور فتوایی مقرر کرده است که نماز جنازه را در محلات باید امام‌خطیبان مساجد محلی ادا کنند.

این فتوا به دنبال اختلاف بر سر خواندن نماز جنازه در یک مسجد ناحیه رودکی میان طرفداران نور‌الدین توره جانزاده، روحانی سرشناس و جمال‌الدین امان‌الله زاده، امام-خطیب مسجد محلی، رخ داده بود، صادر شده است.

در آن حادثه امام-خطیب مسجد اجازه نداده بود که آقای توره جانزاده طبق وصیت متوفی نماز جنازه را بخواند. پخش نوار این حادثه در شبکه‌های اجتماعی با نام “جنازه حاجی قربان‌علی” واکنشهای تندی را به دنبال داشت.

اما کنون شورای علمای مرکز اسلامی تاجیکستان با صدور فتوایی موضع خود را در مورد این حادثه روشن کرده است.

در این فتوا از جمله آمده است: "با نظرداشت آن که بعضا در مسئله برگزاری نماز جنازه و امامت آن بحث و مناظره‌هایی رخ می‌دهند و چنین حالتهایی باعث کاسته گردیدن آبروی خادمان دین مبین اسلام گشته و به سرزدن اختلافها میان شهروندان آورده می‌رسانند، ریاست فتوای مرکز اسلامی تاجیکستان به خاطر به ترتیب آوردن نماز جنازه و امامت آن با تکیه به سرچشمه‌های معتمَد مذهبی قرار قبول نمود که طبق آن امامت جنازه در قلمرو جمهوری تاجیکستان به امامان، امام‌خطیبان، سرخطیبان و رئیس شورای علما وابسته به سطح حضور و مقام اشغال کرده‌شان وا‌گذار کرده می‌شود."

شورای علمای مرکز اسلامی تاجیکستان، که یک نهاد مورد حمایت دولت برای تقویت "سرچشمه‌های معتمَد حنفی" است افزوده: "برای انجام نماز جنازه، سلطان، سپس قاضی، بعد از آن امام محله، بعد از آن ولی میت سزاوارتر است... بهترین مردم برای امام شدن در جنازه میت سلطان است، اگر حاضر باشد. اگر حاضر نباشد، مستحب است، که امام قریه، بعد از آن ولی میت تقدیم کرده شود."

در مورد این نکته که گفته می‌شود، دعوت نور‌الدین توره جانزاده برای ادای نماز جنازه خواست شخص وفات کرده بود، مرکز اسلامی تاجیکستان نیز شرح داده است: “در فتوای کبری آمده است: 'شخصی پیش از وفات وصیت کند که بر او فلان کس نماز جنازه گذارد، وصیت باطل (بیکار) می‌باشد.' فتوا بر همین است."

این در حالیست که اخیرا حاجی اکبر توره جانزاده، رهبر پیشین مسلمانان تاجیکستان، در پاسخ به سؤال یکی از کاربران سایت اینترنتی turajon.org گفته بود: "صاحبان میت حق انتخاب امام را دارند و کسی حقوق ندارد بی‌اجازه آنها امام نماز شود، خواه مفتی باشد خواه خطیب.”

تورجانزاده از سخنان امام اعظم اقتباس آورده، تأکید کرده است که وارثان میت از سلطان و قاضی و مفتی دیده، حق بیشتری برای انتخاب امام دارند.

در همین حال، عضو ریاست حزب نهضت اسلامی تاجیکستان، مولوی محمدعلی فیض‌محمد، فتوای اخیر شورای علما را در مورد امامتی در نماز جنازه “غرضناک” خوانده است.

آقای فیض‌محمد گفته است: "طبق مذهب حنفیه در کشورهای اسلامی باید سلطان و قاضی و امام محله در نماز جنازه پیش درآیند. اما مؤسسین این مذهب همزمان به وارثان میت درباره پیش‌گذاری در نماز جنازه حق بیشتر داده‌اند."

وی افزوده است: "در صورتی که شخصی از سوی میت وصیت شده باشد (برای اجرای نماز جنازه)، (وصیت وی) باید اجرا گردد، چون این حق اوست و به انابت نگرفتن (عمل نکردن به) وصیت پایمال کردن حق میت می‌باشد."