تونی بن، 'صدای واقعی' چپ رادیکال بریتانیا

حق نشر عکس BBC World Service

تونی بن یکی از معدود سیاست‌مداران بریتانیایی بود که گرایش‌های چپگرایانه‌اش بعد از عضویت در هیأت دولت قوی‌تر شد. او به صدای اصیل و واقعی چپ رادیکال تبدیل شد و مطبوعات برای توصیف کسانی که در مقابل مایل شدن حزب کارگر به میانه‌روی مقاومت می‌کردند، اصطلاح "بنی" (Bennite) را باب کردند.

به این ترتیب او مایه ترس و وحشت جناح راست عرصه سیاست بریتانیا شد، و نمایندگان شرکت کننده در کنفرانس‌های حزب محافظه‌کار نشان‌هایی روی سینه‌شان نصب می‌کردند که روی آنها نوشته شده بود: "بن را ممنوع کنید!".

این نشان‌ها شبیه نشان‌هایی بود طرفداران خلع سلاح هسته‌ای همراه داشتند و روی آنها نوشته شده بود: "بمب را ممنوع کنید!" این سیاست‌مدار آتشین‌مزاج بعدها به یک قهرمان مردمی تبدیل شد و در کمپین‌هایی که برای اهداف و آرمان‌های مختلف به‌راه می‌افتاد، شرکت کرد که از آن جمله می‌توان به مخالفت شدید با حضور نظامی بریتانیا در عراق و افغانستان اشاره کرد.

آنتونی نیل وج وود بن در ۳ آوریل ۱۹۲۵ (۱۴ فروردین ۱۳۰۴) در لندن به دنیا آمد. اعضای خانواده او عقاید سیاسی رادیکالی داشتند.

معاشرت کوتاه

پدربزرگ و پدر او هر دو نماینده مجلس و عضو حزب لیبرال بودند. البته پدرش در سال ۱۹۲۷ به حزب کارگر پیوست. او در سال ۱۹۴۲ لقب اشرافی وایکنت استن‌گیت را دریافت کرد و به عضویت مجلس اعیان درآمد. مادر بن که در دوران دوشیزگی مارگارت هولمز نام داشت، یکی از فمینیست‌های پیشرو و در زمره اولین فعالانی بود که برای حق رسیدن زنان به کشیشی مبارزه می‌کرد.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption سخنرانی در اتحادیه دانشجویان آکسفورد در سال ۱۹۴۸

فعالیت‌های سیاسی پدر او باعث آشنایی بن جوان با بعضی از چهره‌های برجسته آن زمان، نظیر دیوید لوید جورج و مهاتما گاندی شد. تونی بن در مدرسه وست‌مینستر – که ویژه خواص بود – تحصیل کرد. او در زندگی‌نامه‌هایی که بعدا از او منتشر شد، سعی کرد این واقعیت را پنهان کند.

بن سپس مدتی به‌عنوان خلبان هواپیمای جنگی در نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا خدمت کرد. سپس در دانشگاه آکسفورد به تحصیل فلسفه، علوم سیاسی و اقتصاد پرداخت و رئیس اتحادیه دانشجویی این دانشگاه شد. در همین زمان با کارولین، همسر آمریکایی‌اش، آشنا شد و بعد از تنها ۹ روز معاشرت به او پیشنهاد ازدواج داد.

اشرافیت ناخواسته

بن مدت کوتاهی به‌عنوان تهیه کننده در بی‌بی‌سی کار کرد، اما بعد از آنکه سر استافورد کریپس به‌خاطر مشکلات جسمی کناره‌گیری کرد، برای نمایندگی مجلس از حوزه انتخابیه جنوب شرقی بریستول انتخاب شد.

بن در انتخابات میان‌دوره‌ای بعدی پیروز شد و روز ۴ دسامبر ۱۹۵۰ (۱۳ آذر ۱۳۲۹) به‌عنوان جوان‌ترین نماینده مجلس وارد آن شد. عقاید سیاسی او در دو دهه پس از آن در چارچوب چپ میانه باقی ماند.

او یک بار گفته بود: "من در سمت راست اعتدال قرار دارم اما تعصبی قوی به رادیکالیسم دارم." اما آینده سیاسی او در هاله‌ای از ابهام بود.

مرگ برادر بزرگترش، مایکل، در جنگ جهانی دوم به این معنا بود که او نهایتا عنوان اشرافی پدرش را به ارث خواهد برد. اشراف موروثی (اعضای مجلس اعیان که عنوان لرد در خانواده‌شان موروثی است) حق عضویت در مجلس عوام را نداشتند، اما تلاش‌های او برای خودداری از قبول این عنوان ناکام ماند. مرگ پدرش در سال ۱۹۶۰ بحرانی به‌پا کرد. تونی بن که همچنان اصرار می‌کرد که حق دارد از عنوان اشرافی ناخواسته‌اش صرفنظر کند، در انتخابات میان‌دوره‌ای ۴ مه ۱۹۶۱، که برای تعیین جانشینش برگزار می‌شد، شرکت کرد.

صلاحیت تونی بن برای در اختیار گرفتن کرسی مجلس عوام رد شد، اما مردم حوزه انتخابیه جنوب شرقی بریستول مجددا او را به‌عنوان نماینده‌شان انتخاب کردند. با این وجود، یک دادگاه انتخاباتی کرسی او را به نفر دوم رأی‌گیری، یعنی مالکوم سنت‌کلر از حزب محافظه‌کار داد. بن در خارج از پارلمان به مبارزاتش ادامه داد و نهایتا دولت محافظه‌کار وقت پذیرفت که قانون نیاز به تغییر دارد.

در قانون مقامات اشرافی سال ۱۹۶۳ که از ۳۱ ژوئیه ۱۹۶۳ (۹ مرداد ۱۳۴۲) اجرا شد، امکان صرفنظر از عناوین اشرافی پیش‌بینی شده بود. تونی بن فقط ۲۲ دقیقه بعد از آغاز اجرای این قانون به‌عنوان اولین لرد از عنوانش صرفنظر کرد. رقیب محافظه‌کار او در بریستول بلافاصله از نمایندگی مجلس استعفا کرد و بن در انتخابات میان‌دوره‌ای بعدی که در همان سال ۱۹۶۳ برگزار شد، با یک پیروزی قاطع به مجلس عوام بازگشت.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption سال ۱۹۶۴، در هیأت دولت

وقتی حزب کارگر در سال ۱۹۶۴ به قدرت بازگشت، بن در دولت به‌عنوان وزیر پُست انتخاب شد. او در این سمت برج اداره پست (که حالا بنام برج بی‌تی شناخته می‌شود) را افتتاح کرد و جیروبانک (اولین بانک بریتانیا که خدمات کامپیوتری ارائه می‌کرد) را راه‌اندازی کرد.

با پیشنهاد او برای حذف تصویر ملکه از تمبرهای پستی به شدت مخالفت شد. علاوه بر این، لایحه‌ای را به مجلس ارائه کرد که به موجب آن، فعالیت شبکه‌های رادیویی غیرقانونی که در اطراف سواحل بریتانیا فعالیت می‌کردند، ممنوع شد. قانون تخلفات سخن‌پراکنی دریایی فعالیت اپراتورهایی نظیر رادیو کارولاین را از نزدیکی سواحل بریتانیا تقریبا غیرممکن کرد، و راه را برای افتتاح شبکه ۱ رادیوی بی‌بی‌سی هموار کرد.

تعاونی‌ها

او در سال ۱۹۶۷ معاون وزیر صنعت و بازرگانی در امور فن آوری شد. در این سمت از جمله مسوولیت‌های او نظارت بر ساخت هواپیمای کنکورد بود. بعد از آنکه محافظه‌کاران به رهبری ادوارد هیث در انتخابات سراسری سال ۱۹۷۰ پیروز شدند، تونی بن توجهش را به تبلیغ برای برگزاری یک همه‌پرسی درباره برنامه هیث برای پیوستن بریتانیا به بازار مشترک اروپا (سلف اتحادیه اروپا) معطوف کرد. او از مخالفان سرسخت پیوستن به اروپا بود و ادعا می‌کرد که این اتحادیه بوروکراتیک و تمرکزگراست و آلمان در آن دست بالا را دارد. وقتی در سال ۱۹۷۵ دولت کارگری هارولد ویلسون بالاخره این موضوع را به همه‌پرسی گذاشت، بن از جمله کسانی بود که برای رأی منفی به آن تبلیغ می‌کرد.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption منش مهربان و صمیمی

او در کابینه ویلسون در سمت وزیر انرژی با هدف سرپا نگاه داشتن شرکت‌هایی که با مشکل مواجه بودند، از ایجاد تعاونی‌های کارگری حمایت کرد.

شاخص‌ترین این تعاونی‌ها مریدن (Meriden) در منطقه میدلندز بود که تا یک دهه بعد به تولید موتورسیکلت‌های تریومف ادامه می‌داد. بن همچنین در سال ۱۹۷۶ بعد از کناره‌گیری هارولد ویلسون نامزد رهبری حزب کارگر شد. او در دور اول رأی‌گیری شکست خورد و در دور بعدی از مایکل فوت حمایت کرد. فوت نهایتا به جیمز کالاهان باخت. تصمیم او مبنی بر حمایت از فوت نشانه‌ای از گرایشش به سمت چپ بود. او دلیل این گرایش را تجاربش در مقام وزارت دانست.

بخت اول در کنفرانس

بن می‌گفت که به این نتیجه رسیده که منافع گروهی بر بریتانیا حکمرانی می‌کنند و نمایندگان منتخب مردم قدرت اندکی دارند. او گفت: "اگر مردم بریتانیا از خودشان بپرسند که در نظام سیاسی فعلی واقعا چه قدرتی دارند، از فهمیدن اینکه قدرتشان چقدر اندک است، متعجب خواهند شد، و شاید یک جنبش منشورگرایی جدید (جنبشی مدنی در بریتانیا در میانه قرن نوزدهم) به‌راه بیفتد و به سرعت قدرت بگیرد." در آن موقع او دیگر نامش را از آنتونی وج وود بن به نام عامی‌تر تونی بن تغییر داده بود.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption هنگام دریافت جایزه از شبکه رادیویی ۲ بی‌بی‌سی در کنار روی بیلی

سیاست‌ها و مواضع او باعث افزایش محبوبیتش در جناح چپ حزب کارگر شد و او به محبوب‌ترین چهره این جناح در کنفرانس‌های حزب تبدیل شد. او طرفدار آن بود که تصمیمات کنفرانس برای حزب الزام‌آور باشد.

بن تأکید می‌کرد که دولت بعدی حزب کارگر باید به ملی کردن گسترده صنایع روی بیاورد، کنترل‌ها روی اتحادیه‌های کارگری را لغو کند، از بازار مشترک اروپا خارج شود و مجلس اعیان را ملغی کند. او این مجلس را "مغولستان خارجی بریتانیا برای سیاست‌مداران بازنشسته" خواند. (منظورش جایی است که سیاستمداران بازنشسته برای ادامه زندگی سیاسی خود بدون تاثیرگذاری در عرصه سیاسی به آنجا می‌روند).

با وجود محبوبیتش در رده‌های میانی و پایین حزب، تونی بن در رقابت برای معاونت رهبری حزب از دنیس هیلی شکست خورد. تصمیم او برای نامزد شدن در این رقابت در جناح چپ حزب شکاف ایجاد کرد.

از مد افتاده

حمایت او از شین فین (شاخه سیاسی ارتش جمهوری‌خواه ایرلند) و اتحاد ایرلند، همراه با مخالفتش با اقدام نظامی بریتانیا در مجمع‌الجزایر فالکلند او را هدف حملات مطبوعات عوام‌پسند قرار داد. در سال ۱۹۸۳، تغییر حدود حوزه‌های انتخابیه باعث شد که کرسی حوزه جنوب شرقی بریستول حذف، و بجای آن کرسی شرق بریستول ایجاد شود. او در کمال شگفتی این کرسی را به رقیب محافظه‌کارش باخت. اما دوری او از پارلمان زیاد طول نکشید و در انتخابات میان‌دوره‌ای سال ۱۹۸۴ از چسترفیلد به مجلس راه یافت.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption تونی بن یکی از برجسته‌ترین مخالفان با جنگ بود

در جریان اعتصابات معدن‌چیان در سال‌های ۱۹۸۴ و ۱۹۸۵، او از حامیان جدی آرتور اسکارگیل، رئیس اتحادیه معدن‌چیان بود. او بعد از بازگشت به سر کارش تلاش کرد طرحی را به مجلس عوام ارائه کند که طبق آن همه معدن‌چیانی که به‌خاطر تخلفاتشان در جریان اعتصابات زندانی شده بودند، مشمول عفو می‌شدند. اما این طرح به تصویب نرسید.

در سال ۱۹۸۷، بعد از سومین شکست پیاپی حزب کارگر در انتخابات سراسری، او در رقابت با نیل کیناک نامزد رهبری حزب شد، اما به‌سختی شکست خورد. حزب کارگر که سعی داشت میانه عرصه سیاسی بریتانیا را تصاحب کند، کم‌کم از دیدگاه‌های او فاصله می‌گرفت. بن داشت از مد می‌افتاد.

بن در آستانه انتخابات سال ۲۰۰۱ از عضویت پارلمان کناره‌گیری کرد تا به‌قول خودش "وقت بیشتری صرف سیاست" کند.

او خودش را وقف تبلیغ علیه جنگ عراق کرد و رئیس ائتلاف ضد جنگ (Stop the War Coalition) شد.

مواضع تونی بن در سال‌های پایانی عمرش قدری ملایم‌تر شد و او مرتبا به‌عنوان کارشناس در رادیو و تلویزیون حاضر می‌شد و گاهی هم در کنار روی بیلی، خواننده آوازهای محلی، روی صحنه حاضر می‌شد.

او در ثبت خاطراتش، چه به‌صورت کتبی و چه روی نوار، وسواس فراوانی داشت. بخش‌هایی از خاطرات صوتی او از رادیو بی‌بی‌سی پخش شده است. در سال ۲۰۰۶ برنامه "سیاست روز" بی‌بی‌سی یک نظرسنجی برگزار کرد که در آن از مردم پرسیده می‌شد قهرمان سیاسی‌شان کیست.

تونی بن در این نظرسنجی بالاتر از مارگارت تاچر در جای دوم قرار گرفت. او معمولا از سوی مخالفانش هدف حملات شخصی قرار می‌گرفت، اما بر این عقیده استوار بود که در عرصه سیاست باید به سیاست‌ها و مواضع پرداخت، و نه به افراد و شخصیت آنها. او گفت: "این حرف که در سیاست جذابیت و ترفندها کار می‌کنند مزخرف است. مهم اعتماد است"

مطالب مرتبط