زایراف: حضور پهپادهای روسیه در تاجیکستان باید جدا بررسی شود

زایراف حق نشر عکس BBC World Service
Image caption آقای زایراف می‌گوید در تاجیکستان بعید است متخصصانی باشند که در باره پهپادها اطلاع داشته باشند

رحمت الله زایراف، رهبر حزب مخالف سوسیال-دموکرات تاجیکستان، می‌گوید که موضوع حضور پهپادها یا دستگاههای پرنده هدایت‌پذیر از دور روسیه در پایگاه نظامی اش در تاجیکستان باید مورد تحقیق و تحلیل جدی قرار داده شود.

وی همچنین می‌گوید نگرانیها در باره این که ممکن است روسیه در شرایطی ویژه از پایگاه نظامی خود علیه منافع تاجیکستان استفاده کند، اساس واقعی دارد.

آقای زایراف به بی بی سی گفت: "وارد نمودن هواپیماهای بدون سرنشین به یک کشور کوچک، مثل تاجیکستان، غیرمنطقی است. البته، دایره استفاده از این تجهیزات خیلی فراخ است و حالا باید مشخص کرد که این دستگاهها با چه گونه فناوریها مجهز هستند و مشخصا چه کاری را انجام می‌دهند."

'تجسس روزانه و شبانه'

روز جمعه 28 فوریه برخی از رسانه‌های روسیه گزارش دادند که وزارت دفاع این کشور به پایگاه نظامی خود در تاجیکستان شماری پهپاد یا تجهیزات پرنده هدایت‌پذیر از دور که هواپیماهای بدون سرنشین نیز نامیده می‌شوند، وا‌گذار کرده است.

دفتر مطبوعاتی حوزه نظامی مرکزی روسیه با انتشار خبری اطلاع داده که پایگاه نظامی روسیه در تاجیکستان از پهپادهای موسوم به "زاستاوا"، "گرانات" و "لییر" برای تجسس و ردیابی منابع تشعشعات رادیوذی استفاده خواهد کرد.

این منبع می‌فزاید که این پهپادها از تولیدات تازه نظامی بوده و برای تامین فعالیت مؤثر نیروهای روسیه و استفاده مؤثر از توپخانه در نظر گرفته شده‌اند. این تجهیزات به فعالیت تجسسی نیروهای روسیه به طور روزانه و شبانه کمک خواهند کرد.

گفته می‌شود، پهپادهای نوع "گرانات" و "زاستاوا" برای فیلم برداری و عکاسی در منطقه مورد نظر دارای اهمیت ویژه‌ای هستند. دستگاه "لییر" از ظرفیت تجسس تشعشعات و امواج رادیویی و مختل کردن امواج رادیویی و فریکانسها برخوردار است.

با توجه به فناوری جدید و امکانات این پهپادها، بسیاریها این نگرانی را مطرح می‌کنند که تمامی قلمرو تاجیکستان تحت نظارت جدی پایگاه روسیه قرار خواهد گرفت.

ضمنا، واحد های پایگاه نظامی روسیه عمدتا در پادگانهای شهرهای کولاب و قرغانتپه و دوشنبه و هشت شهرک نظامی مستقرند. روسیه همچنین در سال 2004 دیدبانگاه فضایی موسوم به "اوکنا"را نیز در عوض بدهیهای تاجیکستان به تصرف خود درآورد که آن نیز از تأسیسات مهم و استراتژیک نظامی اش در این کشور محسوب می‌شود.

'در تاجیکستان متخصص پهپاد نیست'

هنوز مقامات تاجیک به این خبر واکنش رسمی نکرده‌اند، ولی برخی از صاحب‌نظران می‌گویند که با استفاده از این فناوری روسیه می‌تواند تمامی فعالیتهای جامعه، نهادها و موسسات دولتی و غیردولتی، سازمانها و احزاب، گروههای اجتماعی و افراد جداگانه، بویژه شخصیتهای سیاسی و اجتماعی تاجیکستان را تحت ذره‌بین قرار دهد.

آقای زایراف می‌گوید: "من بعید می‌دانم که هیچ متخصصی در تاجیکستان از اهداف این هواپیماهای بدون سرنشین آگهی داشته باشد و هیچ اطلاعی داشته باشد که آنها چه فناوری با خود دارند و برای چه کاری از آنها استفاده می‌شود."

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption پایگاه نظامی روسیه در تاجیکستان شماری پهپاد یا دستگاههای پرنده هدایت‌پذیر از دور دریافت کرده است

به گفته آقای زایراف که حقوقدانی سرشناس محسوب می‌شود، حالا در قوانین تاجیکستان هیچ محدودیتی در زمینه استفاده از پهپادها یا هواپیماهای بدون سرنشین قدرتهای خارجی در تمامی قلمرو کشور وجود ندارد.

وی می‌فزاید: "اصلا، فیلمبرداری و عکاسی توسط هواپیماهای بیسر‌نشین برای ستاد کل نیروهای مسلح و اداره امنیت فدرال روسیه لازم است. ما باید در مورد هدف و امکانات این دستگاهها و فعالیت آنها در کشورمان جدا ملاحظه و تحلیل کنیم."

ضمنا، خبر ارسال پهپادها به پایگاه روسیه در تاجیکستان در حالی منتشر شده که کرملین در واکنش به تحولات اخیر در اوکراین تلاش می‌کند نفوذ نظامی خود را در برخی از کشورهای جهان، بویژه در جماهیر شوروی سابق، تقویت کند.

روز چهارشنبه 26 فوریه خبرگزاری ریا نووستی از قول سیرگی شایگو، وزیر دفاع روسیه، خبر داد که کشورش قصد دارد شمار پایگاههای نظامی اش در خارجرا افزایش دهد. وی گفته که در این زمینه مذاکره با ویتنام، کوبا، ونزوئلا، نیکاراگوئا و سنگاپور ادامه‌ دارد.

به گفته آقای شایگو، مذاکرات مقامهای روسیه با این کشورها تنها به ایجاد پایگاههای نظامی محدود نمی‌شود، بلکه شامل موضوع تسهیل ورود و خروج کشتیهایش به بندرهای موجود در این کشورها و همچنین امکان سوختگیری هواپیماهایش نیز می‌شود.

آقای شایگو همچنین خبر داد که روسیه به پایگاهای هوایی "کانت" در قرقیزستان نیروهای اضافی، از جمله چرخبالهای جنگی و چتربازان را وارد کرده است. به اگفته او، روسیه قصد دارد که در سال میلاد جاری شماری از جنگنده‌های خود را در بلاروس نیز مستقر کند.

'وسوسه‌های نظامی روسیه'

هرچند آقای شایگو در باره افزایش نیروهای روسیه در تاجیکستان اطلاع نداده، ولی منابع آگاه می‌گویند که این موضوع نیز در دستور کار مقامات روسیه است. پایگاه 201 روسیه در تاجیکستان بزرگترین مجموع نیروهای زمینی روسیه در خارج از آن کشور است.

این در حالیست که با توجه به واکنش روسیه نسبت به تحولات اوکراین و گزارشهای مبنی بر حضور نیروهای روسیه در کریمه بسیاری از نمایندگان جامعه مدنی تاجیکستان حضور پایگاه نظامی روسیه در این کشور را نیز خطربار ارزیابی می‌کنند.

رحمت الله زایراف، رهبر حزب سوسیال-دموکرات تاجیکستان، می‌گوید که این نگرانیها اساس واقعی دارند. به اعتقاد او، در شرایط ویژه "به طور نظریه‌ای" این امکان وجود دارد که روسیه از پایگاه نظامی اش علیه منافع تاجیکستان استفاده کند.

این پایگاه در زمینه لشکر 201 شوروی که سال 1945 به تاجیکستان اعزام شده و در اوایل دهه 1990 به تصرف روسیه درآمد، تأسیس شده است. ماه اکتبر سال گذشته، دولت تاجیکستان با وجود انتقادها قرارداد تمدید حضور آن را تا سال 2042 امضا کرد.

روز شنبه پارلمان روسیه به دولت این کشور اجازه استفاده از نیرو برای مداخله در امور اوکراین را داده است. ناوگان دریای روسیه در منطقه خودمختار کریمه که جزئی از اوکراین است، مستقر است. گزارشها حاکیست که نیروهای تحت حمایت و هدایت روسیه در این منطقه اوکراین تأسیسات مهم، از جمله فرودگاهها را به تصرف خود درآورده‌اند.

با توجه به تحرکات و وسوسه‌های روسیه به افزایش شمار پایگاههای نظامییش در کشورهای جهان در پی تحولات اوکراین آقای زایراف می‌گوید که اگر روسیه در این شرایط خویشتنداری نکند، ممکن است به خطر "جنگ جهانی سوم" دامن زند.