شرایط دشوار جانشین چاوز در ونزوئلا

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption هوگو چاوز بر اثر کودتای سال ۲۰۰۲ برای مدتی از قدرت برکنار شد

اولین سالمرگ هوگو چاوز رییس جمهور سابق ونزوئلا با شرایط بسیار دشواری برای نیکلاس مادورو شاگرد و جانشین او همزمان شد.

از اوایل فوریه هر روز تظاهرات علیه فقدان امنیت، تورم بی سابقه و کمبود شدید مواد غذایی ، دارو و مواد بهداشتی ادامه داشته است.

این تظاهرات که از نظر تداوم و گستره آن طی ده سال گذشته سابقه نداشته، برای نیکلاس مادورو که پس از مرگ آقای چاوز از آوریل سال گذشته به مقام ریاست جمهوری انتخاب شده آزمون بسیار دشواری است.

در محله آلتامیرا که منطقه اصلی نفوذ معترضان در شهر کاراکاس است در تمام ساعات شب می توان صدای انفجار گاز اشک آور و شلیک گلوله های پلاستیک توسط نیروهای پلیس را شنید که به این وسیله می کوشند جوانان معترضی را که سنگ پرتاب می کنند و مشغول سنگر بندی هستند، متفرق کنند.

صداهایی در دور دست

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption مخالفان با سازماندهی و برگزاری راهپیمایی های گسترده خواهان استعفای نیکلاس مادورو رییس جمهور کشور هستند

اما در محله ۲۳ ژانویه در غرب شهر کاراکاس که اکثریت جمعیت آن طرفدار حکومت هستند صداهای این اعتراضات شنیده نمی شود و یا کسی نمی خواهد آن را بشنود.

آماندا پدروسا یکی از ساکنان این محله که خانه او به فاصله چندصدمتری از محل دفن هوگو چاوز قرار دارد این ناآرامی را چندان مهم نمی داند. او می گوید:" دانشجویان همیشه تظاهرات می کنند. ما اینجا چیز زیادی در مورد این تظاهرات نمی شنویم. ۹۹ درصد مردم این محله طرفدار چاوز هستند."

خانم پدروسا مثل اکثر طرفداران چاوز، در توضیح وفاداری به افکار و حکومت هوگو چاوز به کاهش چشمگیر در بی عدالتی، فقر و گرسنگی مردم ونزوئلا طی ۱۴ سال حکومت هوگو چاوز و پیروان او اشاره می کند.

او یادآوری می کند که در گذشته ها زمانی که یک دختر بچه پنج ساله بود مجبور بود در رختشویخانه پادگان نظامی کار کند. او که اکنون ۷۴ سال دارد می گوید تمام زندگی و دارایی خود را مدیون هوگو چاوز است.

او می افزاید:"آلان ما همه چیز داریم و دلیلی برای اعتراض و شکایت نداریم. مواد غذایی به راحتی پیدا می شود. خانه های ما همه تعمیر و رنگ شده اند و خیابانها آرام هستند. ما درمانگاه و مراکز بهداشتی داریم."

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption آماندا پتروسا چند صد متر دورتر از پادگانی که هوگو چاوز در آن دفن شده زندگی می کند

او می پذیرد که آنهائیکه اعتراض می کنند احتمالا برای خودشان دلیلی دارند ولی تاکید می کند "ما دلیلی برای شکایت و اعتراض نداریم."

دنیاهای مختلف

اما در بخش شرقی شهر کاراکاس در محله آلتامیرا که مرکز نفوذ معترضان است داستان به گونه دیگری است. معترضان هوگو چاوز و جانشین او نیکلاس مادورو را مسئول گسترش ناامنی و بحران اقتصادی کشور می دانند.

طبق آمارهای رسمی رقم تورم در دسامبر سال گذشته حدود ۵۶ درصد بود و بسیاری از ونزوئلایی ها می گویند که کاسه صبرشان به لب رسیده است. بخش اعظم معترضان از اقشار طبقه متوسط هستند ولی افرادی از اقشار پایین جامعه را نیز دربر می گیرد.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption مخالفان می گویند که حکومت قصد دارد صدای اعتراض آنها را خفه کند

دانیلا لوگو یک زن ۲۲ ساله و از هالی محله کارگر نشین کاتیا که اکثرا طرفدار هوگو چاوز هستند، می گوید:" من می دانم که در دوران حکومت چاوز تغییرات مثبت و کارهای خوبی در کشور ما انجام شده ولی من دارم برعلیه کارهای بد این حکومت می جنگم."

در هفته های اخیر که تظاهرات به خشونت کشیده شد و طی آن ۱۸ نفر کشته شدند شکاف و ضدیت بین طرفداران و مخالفان حکومت تشدید شده است. این برخوردهای خشونت آمیز تنش های قدیمی بین دو اردوی رقیب و دو تصور کاملا متضاد آنها از واقعیات ونزوئلا را بیش از پیش برجسته کرده است.

مخالفان می گویند که زیر سیطره یک حکومت دیکتاتوری زندگی می کنند اما طرفداران حکومت می گویند که زندگی آنها هیچگاه از این بهتر نبوده است.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption تصاویر و دیوارنگاره های هوگو چاوز سراسر محله " ۲۳ ژانویه " را آراسته اند.

در این میان به نظر می رسد که همزمان با تشدید تنش صداهای میانه روی نیز تضعیف شده اند.

ماریکلن استلینگ یک جامعه شناس ساکن شهر کاراکاس می گوید که این وضعیت در ونزوئلا تازگی ندارد. خانم استلینگ می افزاید:" حتی قبل از روی کارآمدن هوگو چاوز هم این دو قطب متضاد و یا دوگانگی وجود داشت ولی او این تضاد را تشدید کرد."

به گفته این جامعه شناس هوگو چاوز و سیاست های حکومت او مقابله جویانه و سیتزه جویانه بودند و پس از مرگ وی نیز سیاستهای حکومت به همین شکل ادامه یافته است.

ادعای کودتا

حقیقت این است که دوران حکومت هوگو چاوز بدون بحران نبود. در سال ۲۰۰۲ به دنبال یک کودتای نظامی او برای مدتی از قدرت برکنار شد. و در سالهای ۲۰۰۲ و ۲۰۰۳ اعتصاب سراسری کارگران شرکت نفت اقتصاد ونزوئلا را فلج کرد.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption حامیان حکومت می گویند که در دوران ریاست جمهوری هوگو چاوز و نیکلاس مادورو شرایط زندگی آنها بهتر شده است

نیکلاس مادورو شرایط فعلی را با کودتای سال ۲۰۰۲ مقایسه کرده و معترضان را متهم کرده که با حمایت دولت آمریکا قصد دارند کشور را به بی ثباتی بکشانند.

لوئیس ویسنته لئون تحلیلگر سیاسی می گوید که با وجودیکه نیکلاس مادورو مرتب به هوگو چاوز اشاره می کند ولی هنوز نتوانسته جای او را پر کند. او می افزاید:" تظاهرات و بحران گسترده ای که در هفته های اخیر شاهد آن بوده ایم شرایطی نیست که آقای مادور دوست داشت همزمان با سالمرگ هوگو چاوز اتفاق بیافتد."

به گفته اسکار شمل یک کارشناس نظرسنجی، مقایسه رهبری نیکلاس مادورو با دوران هوگو چاوز اجتناب ناپذیر است. آقای شمل می افزاید:"نیکلاس مادورو در حقیقت شاگرد و دست پرورده هوگو چاوز است و حمایت مردمی که از او به خاطر این است که او جانشین هوگو چاوز است و قرار است مجری آموزه های او باشد."

تا این مرحله ارتباط نزدیک نیکلاس مادورو با هوگو چاوز باعث شده که تعداد کافی از رای دهندگان ونزوئلایی او را به مقام ریاست جمهوری رسانده و او را در این مقام حفظ کنند. با وجودیکه نیکلاس مادورو در انتخابات ریاست جمهوری آوریل سال گذشته با تفاوت آرای بسیار ناچیزی به پیروزی رسید ولی در انتخابات محلی دسامبر سال گذشته حزب او با کسب ده درصد رای بیشتر از مخالفان حکومت به پیروزی رسید و این برای آقای مادورو و دولت او یک عامل اطمینان بخش بود.

نقاط نمادین

روز چهارشنبه در بخشی از مراسم سالمرگ هوگو چاوز رئیس جمهور فعلی کشور با هیات‌های دیپلماتیک خارجی دیدار کرد. این بخش از مراسم در پادگان نظامی مونتانا که با سوابق فعالیت سیاسی هوگو چاوز ارتباط نزدیکی دارد انجام شد.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption محله آلتامیرا در شرق کاراکاس شاهد زد و خوردهای دائم بین معترضان و نیروهای امنیتی بوده است

هوگو چاوز در سال ۱۹۹۲ در همین پادگان نظامی اقدام به کودتا کرد که نه تنها به حبس کوتاه مدت وی بلکه به شهرت سیاسی وی انجامید.

نقاشی و تصاویر رهبر فقید ونزوئلا را می توان روی ساختمانها و دیوارنگاره های محلات اطراف این پادگان دید. واحدهای شبه نظامی وابسته به حکومت موسوم به " کلکتیوها" این حملات را کنترل می کنند.

بعید است که سرو صدای تظاهرات مخالفان حکومت به این محله ها که هنوز هم به خاطره دوران چاوز وفادار هستند، راهی پیدا کند.

ولی دقیقا به همین شکل نیز ایدئولوژی و شیوه حکومتی هوگو چاوز ظاهرا نتوانسته است به بیرون از محلات پیروان خود راه بیابد. معترضان وعده داده اند که تا برکناری حکومت فعلی در خیابانها خواهند ماند.

مطالب مرتبط