وزیر خارجه آمریکا گفتگو با پوتین بر سر اوکراین را بی‌فایده خواند

حق نشر عکس Reuters
Image caption وزیر خارجه روسیه (راست) گفته است پیشنهاد کری در رم قابل قبول نبوده است

وزیر امور خارجه آمریکا از ملاقات با رئیس جمهوری روسیه برای گفتگو در مورد بحران اوکراین خودداری کرده و چنین ملاقاتی را در شرایط کنونی بی‌فایده دانسته است.

مقامات آمریکایی گفته‌اند که جان کری، وزیر خارجه، برنامه ملاقات با ولادیمیر پوتین، رئیس جمهوری روسیه را لغو کرده و گفته است تا زمانی که دولت روسیه همچنان در صدد برگزاری همه‌پرسی الحاق شبه جزیره کریمه به خاک خود باشد، انجام مذاکره "بسیار دشوار" خواهد بود.

جمهوری خودگردان کریمه که اکثر ساکنان آن را روس‌تباران تشکیل می‌دهند بخشی از خاک اوکراین است اما هفته گذشته، در حالیکه افراد مسلح حامی روسیه بر مناطق حساس این منطقه مسلط بودند، پارلمان محلی رسما خواستار انضمام این سرزمین به روسیه شد و قرار است روز یکشنبه آینده، در کریمه همه‌پرسی الحاق به روسیه برگزار شود.

دولت اوکراین و کشورهای غربی گفته‌اند که اقدام یک کشور خارجی در برگزاری همه‌پرسی برای تجزیه یک کشور دیگر غیرقانونی است و از روسیه خواسته‌اند به دخالت نظامی در کریمه خاتمه دهد. براساس قانون اساسی اوکراین، تمامی شهروندان باید در همه‌پرسی برای هر گونه تغییر در ساختار سیاسی کشورشان شرکت کنند.

دیدار آقایان کری و پوتین، در صورتی که انجام می‌شد، نخستین ملاقات مستقیم بین یک مقام آمریکایی و رئیس جمهوری روسیه از زمان تسلط نظامی روسیه بر کریمه بود.

حق نشر عکس AFP
Image caption همه‌پرسی در حالی برنامه‌ریزی شده که شبه‌نظامیان طرفدار روسیه بر کریمه مسلط هستند

تلویزیون روسیه هم گزارشی را از دیدار سرگئی لاوروف، وزیر خارجه، با ولادیمیر پوتین پخش کرد که در آن، آقای لاوروف به آگاهی رئیس جمهوری روسیه می‌رساند که از وزیر خارجه آمریکا برای سفر به مسکو و گفتگو پیرامون بحران اوکراین دعوت به عمل آورده بود و اگرچه آمریکاییان این دعوت را پذیرفته بودند اما بعدا "خواستار تعویق" این دیدار شدند.

سرگئی لاوروف افزود که آقای کری در ملاقات با او در رم در چند روز پیش، طرحی را برای حل بحران اوکراین ارائه داده بود که "به دلیل خواست‌های غیر قابل قبول از جمله شناسایی دولت جدید اوکراین از سوی روسیه، قابل مذاکره نبود." مقامات روسی از شناسایی دولت موقت اوکراین خودداری کرده و همچنان ویکتور یانوکوویچ، رئیس جمهوری مخلوغ اوکراین را حاکم این کشور می‌دانند.

بحران اوکراین و خواست پوتین

روز ۲۲ فوریه، پارلمان اوکراین با اکثریت آرا، ویکتور یانوکوویچ را به اتهام کشتار مردم و فساد، از سمت ریاست جمهوری خلع کرد و با تعیین یک رئیس جمهوری موقت، اعلام داشت که انتخابات جدید ریاست جمهوری در روز ۲۵ ماه مه برگزار خواهد شد. برکناری آقای یانوکوویچ در پی کشته شدن شماری از تظاهرکنندگان در کیف، پایتخت صورت گرفت که گفته شد توسط تک تیراندازان پلیس به قتل رسیدند.

تظاهرات ضد دولتی از حدود سه ماه پیش از آن و در اعتراض به تصمیم ویکتور یانوکوویچ در انصراف از گسترش روابط اقتصادی با اتحادیه اروپا و تحکیم روابط تجاری با روسیه آغاز شده بود. تظاهرکنندگان خواستار کناره‌گیری رئیس جمهوری و برگزاری انتخابات بودند.

حق نشر عکس AP
Image caption پوتین در صدد تغییر تاریخ یا راه اندازی جنگ تبلیغاتی با غرب؟

مقامات روسی دولت جدید اوکراین را غیرقانونی خوانده و گفته‌اند که این دولت قادر و مایل به حمایت و حفظ امنیت اقلیت روس‌تباران اوکراین نیست و آقای یانوکوویچ به عنوان رئیس جمهوری قانونی، خواستار حمایت نظامی روسیه از این بخش از جمعیت اوکراین شده است.

براساس قانون اساسی اوکراین، پارلمان می‌تواند رئیس جمهوری را برکنار کند اما چنین اقدامی مستلزم تشریفات خاصی است. در عین حال، مقامات اوکراینی تاکید داشته‌اند که تنها پارلمان این کشور حق دارد خواستار حمایت نظامی خارجی شود و حتی رئیسان جمهوری قانونی هم چنین اجازه‌ای ندارند.

در زمان شوروی سابق، اوکراین هم مانند روسیه یکی از جمهوری‌های تشکیل دهنده اتحاد شوروی بود و در دهه ۱۹۵۰، مالکیت شبه جزیره کریمه، مقر پایگاه ناوگان شوروی در دریای سیاه، از روسیه به اوکراین انتقال یافت.

با فروپاشی اتحاد شوروی و استقلال اوکراین در سال ١٩٩١، شبه جزیره کریمه به عنوان یک جمهوری خودگردان بخشی از خاک این کشور باقی ماند هر چند با توافق اوکراین، روسیه اجازه یافت پایگاه دریایی خود در کریمه را در کنار پایگاه دریایی اوکراین حفظ کند.

برخی ناظران گفته‌اند که گرایش دولت اوکراین به سوی همکاری اقتصادی با کشورهای غربی باعث نگرانی روسیه از گسترش نفوذ نظامی غرب به اروپای شرقی و نزدیک شدن ناتو به مرزهای روسیه شده و این نگرانی را انگیزه مداخله روسیه و فشار بر دولت جدید اوکراین دانسته‌اند.

در عین حال، شمار دیگری از کارشناسان معتقدند که ولادیمیر پوتین، که همواره تاکید داشته است ملت روسیه به "رهبری قاطع و نیرومند" عادت دارد، در نظر دارد با الحاق کریمه به خاک روسیه و "اصلاح" یک اشتباه تاریخی، موقعیت داخلی خود را محکم کند و همزمان، با ایجاد جنگ تبلیغاتی با غرب، به مردم روسیه بقبولاند که با خطر خارجی مواجه هستند و برای مقابله با این خطر، به رهبری او نیازمندند.

کشورهای غربی تهدید کرده‌اند که روسیه در صورت ادامه اشغال کریمه و مداخله در امور داخلی اوکراین، با تحریم‌های شدید مواجه خواهد شد.

در عین حال، روسیه تامین‌کننده بخش قابل توجهی از گاز و نفت مورد استفاده اروپای غربی است و تحریم روسیه ممکن است باعث اخلال در عرضه این محصولات شود هر چند مقامات آمریکایی هشدار داده‌اند که مختل شدن صدور نفت و گاز روسیه به غرب، نه قطعا در بلند مدت باعث تضعیف موقعیت ویژه روسیه به عنوان تامین کننده انرژی مورد نیاز غرب خواهد شد.

مطالب مرتبط