ظهوراف: 'قلم بی‌نظارت برای ویرانکاری خدمت می‌کند'

شکورجان ظهوراف حق نشر عکس BBC World Service
Image caption شکورجان ظهوراف گفت که وضعیت آزادی بیان و مطبوعات در تاجیکستان در مقایسه‌ با بیشتر کشورهای منطقه بهتر است

رئیس مجلس نمایندگان تاجیکستان می گوید که وضعیت آزادی بیان و مطبوعات در تاجیکستان در مقایسه‌ با بیشتر کشورهای منطقه بهتر است.

شکورجان ظهوراف که روز سه‌شنبه‌ ۱۱ مارس در ارتباط با روز مطبوعات تاجیک با خبرنگاران صبت می‌کرد، گفت: "آزادی مطبوعات با معیارهای شورای سازمان ملل در امور حقوق بشر موافقت می‌کند. پارلمان تاجیکستان به هیچ وجه سد راه فعالیت آزاد رسانه‌ها نخواهد شد. برعکس مجلس نمایندگان آماده همکاری با رسانه‌ها است."

همزمان، آقای ظهوراف از خبرنگاران دعوت کرد که به خاطر تحکیم وحدت و رشد جامعه دموکراتیک در کشور خدمت کرده و از اعمالی که "منجر به نزاع و خرابکاری" می‌شود، پرهیز کنند. او از قول مهاتما گاندی، سیاستمدار معروف هند، نیروی اطلاعات نادرست را شبیه سیلابی خواند که می‌تواند خرابی زیاد ببار آرد.

رئیس مجلس نمایندگان پارلمان تاجیکستان گفت: "قلم از نظارت بیرون مانده ژورنالیست (روزنامه‌نگار) تنها برای ویرانکاری خدمت می‌کند. اگر نظارت از بیرون باشد، ویرانکارتر می‌شود. نظارت تنها در آن صورت مفید است که از باطن عملی شود."

هرچند وی در این زمینه از هیچ رسانه یا نشریه ای نام نبرد، اما به گمان غالب مخاطبش نشریه‌ها و رسانه‌های مستقل تاجیکستان بوده‌اند که به طور آشکار از موارد فساد و نواقص در فعالیت مقامات دولتی، از جمله، مجلس نمایندگان، انتقاد می‌کنند.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption وزارت خارجه آمریکا از وضع آزادی بیان در تاجیکستان انتقاد کرده است

در فرآورد سخنهایش آقای ظهوراف به موارد زیاد نقض قانون از جانب نشریه‌ها و رسانه‌های مستقل اشاره‌ کرده و گفت که با این وجود حکومت تاجیکستان به خاطر آزادی بیان و رشد مطبوعات مستقل از ‌اندیشیدن چاره‌های قانونی خودداری می‌کند.

این در حالیست که سازمانهای مستقل روزنامه‌نگاری و نهادهای مدافع حقوق بشر از موانع فراوان در راه آزادی بیان در تاجیکستان و تعقیب و فشارها بر خبرنگاران مستقل همواره انتقاد می‌کنند.

از جمله، در گزارش سالانه وزارت خارجه آمریکا درباره حقوق بشر که ماه گذشته منتشر شد، به موارد زیاد نقض آزادی بیان و مطبوعات از سوی مقامات تاجیک، نظیر بازداشت، تعقیب و تهدید جریمه سنگین علیه رسانه‌های مستقل تأکید شده است. مثلا، ممکن است یک خبرنگار برای تحقیر رئیس جمهوری به مدت ۵ سال روانه زندان شود.

در ماه فوریه سال ۲۰۱۳ دادگاه نشریه “امروز news”را برای چاپ مطالب انتقادی درباره نزدیکان رئیس جمهوری به مبلغ ۵۰ هزار سامانی یا ۱۰ هزار دلار آمریکایی جریمه کرد. روز ۲۸ اکتبر سال گذشته محمد یوسف اسماعیل‌اف به اتهام تهدید و رشوه‌ستانی به مقدار ۴۰۰ سامانی به مدت ۱۱ سال روانه زندان شد.

در پیام شادباش شورای رسانه‌ها، یک نهاد مستقل خبرنگاری در تاجیکستان، نیز به موانع زیاد در راه آزادی بیان در این کشور اشاره‌ شده است: "تا حال سد و موانع برای فعالیت آزاد رسانه‌ها، به مثل ایجاد محدودیت در دسترسی به اطلاعات، فشار و تعقیب روزنامه‌نگاران، قضیه‌های دادگاهی دوامدار وجود دارند."

این در حالیست که طبق پیام این نهاد، رسانه‌ها و مطبوعات در امر تحکیم دولتداری نوین، تربیت احساس وطنداری، بالا بردن خویشتن‌شناسی ملی، مساعدت به تشکل و رشد روندهای دموکراتیسازی جامعه خدمت زیاد می‌کنند.

در روز مطبوعات تاجیک رحمت الله زایراف، حقوقدان و رهبر حزب مخالف سوسیال-دموکرات تاجیکستان، از موضعگیری "مغرضانه" نشریه‌های دولتی، بخصوص نشریه روسی زبان “نرادنایا گازتا” که نشریه رسمی دولت تاجیکستان است، علیه خود انتقاد کرده است.

در بیانیه آقای زاییراف تأکید شده است که در سال گذشته این نشریه در مورد فعالیت سیاسی او ۲۰ مطلب انتقادی را با امضاهای مستعار که گفته می‌شود مؤلف آنها سراج‌الدین عزت‌الله‌یف محسوب می‌شود، چاپ کرده است.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption آقای زایراف گفت که نشرهة "نرادنایا گازتا" به منبر “پوچ گویی” مبدل شده است

رهبر حزب سوسیال-دموکرات تاجیکستان گفته است، حداقل این "ژورنالیست" برای سوءاستفاده از آزادی بیان و مقام خدمتی باید بر اساس مفاد قانون کیفری تاجیکستان مجازات می‌شد.

به گفته آقای زایراف، چون سراج‌الدین عزت‌الله‌یف برای اعمال خود مجازات نشد، این بی‌جزایی در اوایل سال جاری دست او را برای حملات لفظی به شادی شبدال‌اف، رهبر حزب کمونیست و نماینده پارلمان، نیز باز کرده و آقای شبدال‌اف را برای مخالفتش با معاف شدن نیروگاه "راغون" از پرداخت مالیات مورد انتقاد قرار داده است.

آقای زایراف از آن ابراز تأسف کرده که یک نشریه دولت تاجیکستان به منبر “پوچ گویی” مبدل شده است.

حزب نهضت اسلامی، حزب عمده مخالف دولت، در اواخر ماه گذشته کمیته های امنیت و تلویزیونهای دولتی "شبکه اول" و "سفینه"را به اتهام نقض حقوق و آزادیهای اعضای حزبش به دادگاه کشید، اما دادگاه ناحیه اسماعیل سامانی شهر دوشنبه شکایت حزب را رد کرده است.

در همین حال، بعد از ظهر سه‌شنبه‌ ۱۱ مارس، در ساختمان تئاتر ابوالقاسم لاهوتی شهر دوشنبه مراسم تجلیل از روز مطبوعات برگزار شده و جایزه‌های لاهوتی اتحادیه روزنامه‌نگاران تاجیکستان در بخشهای مطالب بهترین سال در مطبوعات، تلویزیون، رادیو و تحقیقات روزنامه‌نگاری به برندگان اعطا شد.

مقامات وزارتهای امور خارجی و داخلی تاجیکستان نیز خبرنگاران را با روز مطبوعات شادباش گفته‌اند.

در دوران اتحاد شوروی پیشین از روز ۵ مه، روز چاپ نخستین شماره روزنامه “پراودا”، نشریه حزب کمونیست شوروی، به عنوان روز مطبوعات تجلیل می‌شد.

پس از کسب استقلال روز ۱۱ مارس، تاریخ آغاز چاپ نشریه “بخارای شریف” در سال ۱۹۱۲، نخستین نشریه فارسی در ورارود، روز مطبوعات در تاجیکستان اعلام شد.

مطالب مرتبط