باراک اوباما دیدار از متحدان آمریکا در شرق آسیا را آغاز کرد

حق نشر عکس AFP
Image caption آبه انتظار دارد اوباما موضع خود در قبال مشکلات منطقه‌ای ژاپن را روشن کند

باراک اوباما دیدارهای خود از کشورهای شرق آسیا را در ژاپن آغاز کرده و قرار است از کره جنوبی، فیلیپین و مالزی هم دیدن کند.

روز چهارشنبه، ٣ اردیبهشت (٢٣ آوریل)، رئیس جمهوری آمریکا در نخستین مرحله از سفر منطقه‌ای خود، وارد توکیو، پایتخت ژاپن شد و مذاکره خود را با شینزو آبه، نخست وزیر ژاپن آغاز کرد. برای این دیدار، برنامه‌های رسمی هم پیش بینی شده که بعدا اجرا خواهد شد.

دیدار آقای اوباما از ژاپن در حالی صورت می‌گیرد که دولت ژاپن، به عنوان قدیمی‌ترین متحد ایالات متحده در شرق آسیا، درگیر بحران‌های سیاسی منطقه‌ای است.

دیدار اخیر حدود یکصد و پنجاه تن از اعضای پارلمان ژاپن از معبد یادبود کشته‌شدگان ژاپنی جنگ دوم جهانی در توکیو، خشم کشورهای همسایه این کشور، از جمله کره جنوبی، متحد دیگر آمریکا را برانگیخته که اینگونه اقدامات را به عنوان ستایش از "گذشته استعماری ژاپن" محکوم کرده‌اند.

پیش از آن، آقای آبه هم از کشته‌شدگان جنگ ستایش به عمل آورده و نذوراتی را تقدیم این معبد کرده بود.

در همانحال، بین ژاپن و چین بر سر حاکمیت سه جزیره کوچک که دولت ژاپن مالکیت آنها را در اختیار گرفته، اختلاف نظر وجود دارد. در روزهای اخیر، دولت چین یک کشتی باربری بزرگ ژاپنی را براساس حکم دادگاهی در شانگهای، در آب‌های ساحلی خود توقیف کرد. دادگاه چینی حکم توقیف اموال ژاپن را براساس شکایتی در مورد خسارات وارده به چین در زمان اشغال بخش‌هایی از اراضی این کشور در دهه ١٩٣٠ میلادی صادر کرده بود.

حق نشر عکس Reuters
Image caption دیدار نمایندگان پارلمان ژاپن از معبد کشته شدگان جنگ خشم همسایگان این کشور را برانگیخته است

علاوه بر این، تحرکات کره شمالی از جمله برنامه هسته‌ای و موشکی آن کشور باعث احساس بی‌ثباتی در این منطقه شده و به خصوص ژاپن و کره جنوبی، یعنی دو متحد اصلی ایالات متحده، نگران تهدیدات کره شمالی هستند.

گزارش منابع اطلاعاتی کره جنوبی حاکی از آن است که احتمال دارد کره شمالی در روزهای آینده، و شاید همزمان با دیدار آقای اوباما از منطقه، به آزمایش هسته‌ای جدیدی دست بزند. رسانه‌های کره شمالی دیدار رئیس جمهوری آمریکا از کره جنوبی را "اقدامی تحریک آمیز" توصیف کرده‌اند.

در همانحال، جهتگیری سیاست خارجی دولت باراک اوباما، به خصوص تاکیدی که وزارت خارجه آن کشور بر حل بحران خاورمیانه گذاشته، باعث نگرانی کشورهای منطقه به خصوص ژاپن در مورد کاهش حساسیت ایالات متحده نسبت به وضعیت کشورهای شرق آسیا شده است.

حق نشر عکس Reuters
Image caption اقدامات حکومت کره شمالی عاملی عمده در افزایش بی ثباتی منطقه است

اظهارات مقامات آمریکایی در مورد "سیاست خارجی متوازن" شامل افزایش وزن منطقه خاورمیانه در دستور کار دولت ایالات متحده، به کاهش این نگرانی کمکی نکرده است.

گسترش روابط اقتصادی ایالات متحده و چین، که نه تنها یک قدرت سیاسی و نظامی منطقه محسوب می شود، بلکه به سرعت به رقیب اقتصادی عمده ژاپن تبدیل شده است، می‌تواند تحولی نامطلوب برای ژاپنی‌ها باشد. مقامات ژاپنی احتمالا از آمریکا خواهند خواست تصریح کند که در صورتی که اختلاف ارضی با چین شدت بگیرد و به یک برخورد احتمالی منجر شود، به عنوان مدافع سنتی ژاپن، در نهایت جانب این کشور را خواهد گرفت.

علاوه بر ژاپن، فیلیپین نیز بر سر مالکیت و برخورداری از منابع بخشی از سواحل مرجانی دریای چین جنوبی با جمهوری خلق چین اختلاف دارد در حالیکه بر خلاف ژاپن، از امکانات اقتصادی، سیاسی و نظامی چندانی برای زورآزمایی با چین برخوردار نیست. مقامات فیلیپینی نیز مایلند نسبت به حمایت ایالات متحده در صورت "تجاوز چین" اطمینان حاصل کنند.

عامل دیگری که در هفته‌های اخیر روابط بین‌المللی را تحت تاثیر قرار داده، اقدامات روسیه در اوکراین است که اگرچه در اروپا جریان دارد، اما می‌تواند به نشانه ای از سیاست خارجی تهاجمی روسیه تعبیر شود. اگرچه برای روسیه رابطه با ژاپن، به عنوان یک قدرت اقتصادی برتر، بسیار با ارزش است اما بین دو کشور بر سر مالکیت چند جزیره اختلاف ارضی قدیمی وجود دارد و تشدید این اختلاف بعید نیست.

مطالب مرتبط