شورشیان سوریه در شبکه‌های اجتماعی چه می‌کنند

حق نشر عکس AFP

مرکز بین المللی پژوهش در مورد گروه‌های تندرو در گزارش خود نوشته که شورشیان سوریه با استفاده از شبکه‌های اجتماعی فعالیت های خود را در جنگ، هر روز و هر ساعت مستند می کنند.

این گزارش نشان می دهد که تعداد زیادی از جنگجویان خارجی اطلاعات خود را از وب سایت های غیررسمی و شخصی دریافت می کنند که به هیچ یک از گروههای شورشی وابستگی ندارند. این پژوهش در عین حال چهره‌های تاثیر گذار و رهبران معنوی را که جنگجویان گروههای شورشی آنان را دنبال می کنند شناسایی کرده است.

شیراز ماهر یکی از تهیه کنندگان این پژوهش به بی بی سی گفت:" مورد سوریه، رسانه‌ای شده ترین جنگ در تاریخ است. گروههای شورشی برای تهییج مردم به پیوستن به این گروه ها از تمام امکانات رسانه ها و شبکه‌های اجتماعی استفاده می کنند."

مرکز بین المللی پژوهش در مورد گروههای تندرو اطلاعات مربوط به ۱۱۴ فرد مشخص که همه جنگجویان خارجی هستند، از جمله ۸۶ صفحه فیس بوک و ۳۵ صفحه توییتر را بررسی کرده است. پژوهشگران با تعقیب تماس‌های این جنگجویان از طریق شبکه های اجتماعی، ارتباط های آن را شناسایی کرده و آنها متوجه شده‌اند که این افراد در شبکه‌های اجتماعی چه کسانی را دنبال کرده و چه کسانی این افراد را دنبال می کنند.

کشور زادگاه

این پژوهش نشان داده که بیشترین تعداد از این جنگجویان خارجی، یعنی حدود ۲۵ درصد آنها، متولد و یا شهروند بریتانیا هستند و در ردیف های بعدی حدود ۱۴ درصد از فرانسه، حدود ۱۲ درصد از آلمان، حدود ۹ درصد از سوئد، حدود ۷ درصد از هلند و حدود ۵ درصد از بلژیک هستند.

در مجموع رقم افرادی که از کشورهای اروپای شرقی مثل آلبانی، بوسنی، بلغارستان، کوزوو، صربستان و مقدونیه به صف جنگجویان خارجی در جنگ سوریه پیوسته اند حدود شش درصد است.

افراد متولد و یا شهروند کشورهای غربی دیگر مثل استرالیا، کانادا و آمریکا نیز در مجموع حدود ۷ درصد از جنگجویان خارجی در سوریه را تشکیل می دهند. پژوهشگران نتوانستند زادگاه یا تابعیت حدود ۱۳ درصد دیگر از این افراد را تشخیص دهند.

حق نشر عکس AFP

مسئولان نهادهای امنیتی دولت بریتانیا معتقدند که اکنون رقم بریتانیایی هایی که در جنگ سوریه شرکت داشته و یا دارند، به چند صد نفر رسیده است.

در چند ماهی که از سال جاری میلادی می گذرد در بریتانیا بیش از ۳۰ نفر به دلیل ظن مشارکت در فعالیت های تروریستی دستگیر شده اند. در صورتیکه این رقم در کل سال ۲۰۱۳ فقط ۲۴ نفر بود.

گزارش مرکز بین المللی پژوهش در مورد گروههای تندرو نشان می دهد که بیش از ۶۰ درصد از جنگجویان خارجی که این تحقیقات در مورد آنها صورت گرفته به گروه اسلام گرا و تندروی "حکومت اسلامی عراق و شام" وابسته هستند و حدود ۱۷ درصد دیگر از این جنگجویان به "جبهه نصرت" یک گروه وابسته به القاعده تعلق دارند که رقیب اصلی حکومت اسلامی عراق و شام است و به یک بازیگر مهم در جنگ داخلی سوریه بدل شده است.

شیراز ماهر از تدوین کنندگان این پژوهش می گوید:" اکثریت بزرگ افرادی که ما فعالیت آنها را بررسی کرده ایم به گروه حکومت اسلامی عراق و شام تعلق دارند. به نظر می رسد که این گروه آمادگی و تمایل زیادی برای جلب جنگجویان خارجی دارد."

پژوهشگران نتوانستند وابستگی گروهی حدود ۲۹ درصد از جنگجویان خارجی را که در این پژوهش بررسی شده اند تعیین کنند. یکی دیگر از نتایج این پژوهش نشان می دهد که فقط دو درصد از جنگجویان خارجی به گروههای دیگری نظیر ارتش آزاد سوریه، حرکت احرار الشام و لواء التوحید یا کتائب التوحید تعلق دارند.

مروجان و منابع جدید اطلاعات

این پژوهش همچنین نشان داده که صفحه رسمی توییتر گروههای جهادی به نسبت منابع دیگر روی شبکه های اجتماعی که اصطلاحا "صفحات مروج" نامیده می شوند، برای جنگجویان خارجی اهمیت کمتری دارد. این صفحات مروج به شکل نسبتا مستقل و توسط افراد همفکر با این گروهها اداره می شوند که به شکل سیاسی و معنوی از افراد درگیر در این مبارزه مسلحانه حمایت می کنند.

این "صفحات مروج" اطلاعات مربوط به جبهه های جنگ را در آن واحد منتشر کرده، لینک مربوط به ویدئوها و بیانیه های جدید گروهها را در اختیار بازدید کننده قرار داده و عکس های مربوط به صحنه های نبرد، جلسات و تجهیزات نظامی را به اشتراک می گذارند.

پژوهشگران از روی بررسی ۳۲ صفحه توییترکه بیش از همه درمیان جنگجویان خارجی طرفدار و بیننده دارند، متوجه شدند که حداقل یازده مورد ازآنها به اصطلاح مروجان و منابع اطلاعاتی خودجوش هستند و فقط یک مورد از پر طرفدارترین صفحات، توییتر رسمی یکی از گروههای جهادی بوده است.

پیشوایان و مراجع معنوی جدید

مطالعات مرکز بین المللی پژوهش در مورد گروههای تندرو نشان می دهد که سه مورد از ۱۰ صفحه فیسبوک که بیش از همه توسط جنگجویان خارجی به آنها مراجعه می شود، به شخصیت های مذهبی تعلق دارند. این نشان می دهد که گروه جدیدی از مراجع و پیشوایان مذهبی اکنون نقش مهمی پیدا کرده و این افراد برای جنگجویان خارجی که در سوریه می جنگند از نظر راهنمایی های مذهبی و نفوذ سیاسی و معنوی نقش مهمی ایفا می کنند.

دو نفر از این افراد به زبان انگلیسی مسلط هستند و از طریق شبکه های اجتماعی به طور دایم، مسلمانان کشورهای غربی را مورد خطاب قرار می دهند.

این پزوهش نشان می دهد که یکی از پرطرفدارترین این افراد احمد موسی جبریل یک روحانی ۴۰ ساله فلسطینی - آمریکایی است که حدود ۶۰ درصد از جنگجویان خارجی توییت (پیامک) های او روی شبکه توئیتر را دنبال می کنند.

پژوهشگران می گویند که این فرد مستقیما مخاطبان خود را به خشونت و یا شرکت در جنگ داخلی سوریه تشویق نمی کند ولی با ایفای نقش یک تهییج گر در اصول از مبارزه مسلحانه علیه رژیم سوریه حمایت می کند.

Image caption افتخار جمان به فاصله کوتاهی پس از مصاحبه با برنامه خبری بی بی سی در جنگ داخلی سوریه کشته شد

موسی سرانتونیو، یک استرالیایی ۲۹ ساله که به اسلام گرویده و به کرات در برنامه های شبکه های تلویزیونی ماهواره ای نیز ظاهر می شود، یکی از فعال ترین حامیان سیاسی و معنوی گروه حکومت اسلامی عراق و شام است. حدود ۲۳ درصد از جنگجویان خارجی که در این پژوهش مورد بررسی قرار گرفته اند توییت‌های او را روی توییتر دنبال می کنند.

تدوین کنندگان این پژوهش تاکید می کنند که این یافته ها به این معنا نیست که این دو نفر از اعضای گروههای اسلامی فعال در سوریه هستند و یا در کار عضو گیری و جلب جنگجویان خارجی به این گروهها مشارکت دارند.

یکی از نمونه های واضح ارتباط نزدیک احمد موسی جبریل با جنگجویان خارجی پس از مرگ یک شهروند بریتانیایی در سوریه مشخص شد. افتخار جمان شهروند بریتانیایی اواخر سال گذشته در مصاحبه ای با برنامه خبری شبکه دو تلویزیون بی بی سی گفت که جنگیدن برای گروههای مرتبط با القاعده وظیفه شرعی او است.

افتخار جمان مدتی پس از این مصاحبه در ماه دسامبر در نبردهای سوریه کشته شد. به فاصله چند ساعت پس از این حادثه احمد موسی جبریل، روحانی فلسطینی- آمریکایی، با توییتر برای برادر افتخار یک پیام تسلیت فرستاد و او نیز این پیام را روی خروجی صفحه توییتر خود منتشر کرد.

احمد موسی جیبریل به درخواست بی بی سی برای انجام مصاحبه پاسخ رد داد و موسی سرانتونیو نیز حاضر نشد با بی بی سی مصاحبه کند. هر چند در تماس کوتاه خود به بی بی سی گفت که او ضمن حمایت از گروه حکومت اسلامی عراق و شام در برخی موارد از عملکرد آنها انتقاد کرده است.

مطالب مرتبط