فعال شدن نخستین 'تئاتر خیابانی' در دوشنبه

نمایش حق نشر عکس BBC World Service
Image caption نمایشهای تئاتر خیابانی در بسیاری از شهرهای جهان رایج است، اما در دوشنبه هنوز رواج ندارد

نخستین گروه "تئاتر خیابانی" به رهبری میثم جباری، کارگردان ایرانی در تاجیکستان فعالیت خود را آغاز کرده است.

هنرمندان این گروه تئاتر در آثارخانه شهیدی دوشنبه، پایتخت، تمرینات خود را شروع کرده‌اند.

این گروه تئاتری که متشکل از هنرپیشه‌های جوان و غیرحرفه‌ای است در عین حال با آثارخانه "زیاد‌الله شهیدی" قراردادی بسته و در نظر دارد آثار موسیقی این آهنگساز معروف تاجیک را به اجرا بگذارد.

منیره شهیدی، مسئول این آثارخانه، می‌گوید که این گروه در ابتدا در نظر دارد تا نمایشی را با استفاده از سرود "عید ظفر" در روز ۹ مه، که در تاجیکستان مصادف است با روز "پیروزی بر فاشیسم" اجرا کند.

سرود "عید ظفر" را باقی رحیم‌زاده، شاعر معروف تاجیک سروده و آهنگ آن را زیاد‌الله شهیدی ساخته است. این شاعر و آهنگساز که هر دو همسایه بودند، این اثر را در شب ۹ مه سال ۱۹۴۵ و پایان جنگ دوم جهانی و با درخواست رهبران وقت تاجیکستان ساختند و فرادی آن روز این سرود برای اولین بار از رادیو پخش شد.

خانم شهیدی افزود که آشنایی وی با گروه تئاتر خیابانی موسوم به "تئاتر بدون تالار" در روزهای برگزاری آزمون تئاترهای غیرحرفه‌ای “نگاه جدید” صورت گرفت.

طبق قرارداد بین دو طرف، دست‌اندرکاران این گروه تئاتری در امور کارگزاری آثارخانه شهیدی نیز کمک کرده و استودیوی جدید این آثارخانه را راه اندازی کرده‌اند.

منیره شهیدی می‌گوید که هنرپیشگان جوان "تئاتر بدون تالار" اکنون همه‌روزه اجرای نمایشهای خود را در محوطه این آثارخانه تمرین می‌کنند. نمایش نخست این گروه با عنوان "بی‌پرستاران"، با استفاده از آثار موسیقی زیاد‌الله شهیدی تهیه شده است.

خانم شهیدی گفت: "من خیلی در تعجب شدم که کارگردان تا چه درجه توانسته است که به بیننده‌ها محیط فرهنگی دهه‌های قبل در تاجیکستان را منعکس سازد. بویژه، اینکه بازیگران این تئاتر همگی از جوانان هستند."

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption خانم شهیدی می‌گوید که باید زمینه‌های حقوقی برای اجرای نمایشهای تیاتر خیابانی در تاجیکستان فراهم شود

مسئولان این گروه و آثارخانه شهیدی می‌‎‌گویند که شمار هنرمندان این گروه تئاتری با به صحنه آمدن نمایشنامه‌های جدید افزایش خواهد یافت. ولی، به گفته خانم شهیدی، همه آنها دانش‌جویان بخشهای مختلف دانشکده هنرهای زیبا و سایر دانشگاههای تاجیکستان هستند.

خانم شهیدی می‌گوید که آنها قصد دارند در گوشه‌ و کنار پایتخت تاجیکستان نمایشنامه‌های خود را به معرض تماشا بگذارند.

به گفته منیره شهیدی، هدف نهایی میسم جوادی، کارگردان ایرانی‌تبار این گروه، تأسیس تئاتری "پست مدرنیستی" در تاجیکستان است. وی افزود: "از صحبتهایی که با آقای جوادی داشتم، مطمئنم هستم که وی توان رسیدن به این هدف خود را دارد."

انتظار می‌رود که نمایشنامه جدید این گروه تئاتری در دور تازه آزمون تئاتری "نگاه جدید" که قرار است در دوشنبه برگزار شود، به صحنه برود.

این نخستین گروه تئاتری است که از سوی یک گروه جوانان هنرمند و به رهبری یک کارگردان ایرانی‌تبار در تاجیکستان به طور خودجوش تأسیس می‌شود. در گذشته بیشتر گروه‌های تئاترهای تاجیکستان با سرمایه دولت تأسیس شده‌اند و دولتی محسوب می‌شوند.

به گفته هنرشناسان، "تئاتر خیابانی" شیوه‌ای از اجرای نمایشهای تئاتری است که در بیرون از ساختمان تئاتر در اماکن عمومی صورت می‌گیرد و تماشاچی ثابتی ندارد و برای نمایشهای آن بلیت فروخته نمی‌شود.

در این نوع هنر تئاتری، هنرپیشگان نمایشهای خود را معمولا در کوچه و خیابانها، بازارها، پارک و میدانها و محلات پُرجمعیت شهر اجرا می‌کنند و تماشاچیان به خواست خود مبلغی را در کشکول یا خرجین آنها می‌ریزند.

اینگونه تئاتر امروزه در بسیاری از ابر شهرهای جهان دوباره جان گرفته و با روشهای پست مدرنیستی اجرا می‌شود.

یکی از چالشهای پیش روی هنرمندان "تیاتر خیابانی" در تاجیکستان نبود مقررات حقوقی در باره اجرای نمایشهای تئاتری در اماکن عمومی، مثل خیابانها، است.