هشدار ژنرال خیر‌الله‌اف از تجمع گروههای افراطی در شمال افعانستان

 شیرعلی خیر‌الله‌اف حق نشر عکس BBC World Service
Image caption آقای خیر‌الله‌اف از مردم بدخشان خواسته که "هوشیاری سیاسی را" از دست ندهند

یاور امنیتی رئیس جمهور تاجیکستان از تجمع گروههای افراط گرا در شمال افغانستان و احتمال نفوذ آنها به قلمرو آسیای میانه‌ در صورت بروز ناآرامی در کشورش هشدار داده است.

ژنرال شیرعلی خیر‌الله‌اف، وزیر دفاع پیشین، که رهبر کمیسیون تحقیق ناآرامیهای اخیر در شهر خاروغ است، در این باره در ملاقات با فعالان جامعه مدنی استان بدخشان، در شرق تاجیکستان، ابراز نظر کرده است.

این ملاقات روز 31 مه دایر شده، ولی تصاویری ویدیویی از سخنرانی او که قبلاً در یکی از شبکه‌های محلی در بدخشان پخش شده، شب گذشته در تارنمای خبرگزاری "آسیا پلاس" نیز منتشر شد.

در سخنرانی خود آقای خیر‌الله‌اف ادعا می‌کند که طراحان و هدایتگران ناآرامیهای روز 21 مه در شهر خاروغ، مرکز استان بدخشان، در دوشنبه هستند و ربطی به این منطقه ندارند.

آقای خیر‌الله‌اف می‌گوید: "این بازیهایی که در این شهر شد، دیریژورهای (هدایتگران) اساسی اش در شهر دوشنبه هستند. شخصانی که بیرون از بدخشان با مسائل بدخشان سر و کار می‌گیرند، بسیاریشان حتی شهروندان تاجیکستان نیستند. وی در بدخشان نه فرزند دارد، نه خویش و تبار دارد، نه اولاد دارد. به هدف سیاسی یش رسد، اگر تمام بدخشان هم که نیست شود، پروا ندارد."

'هوشیاری را از دست ندهید'

در ناآرامیهای 21 تا 24 مه در شهر خاروغ، مرکز استان خودمختار بدخشان، دست کم پنج نفر، از جمله دو مأمور پلیس، کشته شدند. این حوادث خسارات مالی نیز برجا گذاشته است.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption آقای خیر‌الله‌اف می‌گوید به آتش کشیدن ساختمانهای دولتی در خاروغ بیش از 10 میلیون سامانی خسارت برجا گذاشته است

این حوادث روز 21 مه به دنبال درگیری مسلحانه بین مأموران پلیس و افراد متهم به قاچاق مواد مخدر در محلی پرجمعیت در شهر خاروغ آغاز شد. پس از این درگیری جمع کثیری از جوانان محلی ساختمانهای اداره پلیس، دادستانی و دادگاه ولایتی را به آتش کشیدند.

به گفتة آقای خیر‌الله‌اف، در این آتشسوزیها 10 میلیون سامانی خسارت به بودجه دولت وارد شده است: "آتش زدید، بنا سوخت. بعد از سوختن بنا یگان مرده زنده شد؟ نه! یگان زخمی صحت شد؟ نه! برای همین، آرامی لازم است، طاقت لازم است، کار شدگی شد، لیکن از روی عدالت و انصاف سنجیدن لازم است. بهای هم سیاسی هم اقتصادی و هم حربی دادن لازم است."

ژنرال خیر‌الله‌اف از عواقب جنگ داخلی دهه 1990 یادآور شده و از مردم محلی خواسته است که فرزندانشان را به خویشتنداری دعوت کنند. وی می‌گوید که در جنگ داخلی تاجیکستان 157 هزار نفر "با دست خودمان" کشته شدند و این جنگ بیش از شش میلیارد سامانی خسارت بر جا گذاشت.

وی در ضمن مخالفان وقت را به منصب‌طلبی متهم کرد: "وقتی که در سر میز گفت و شنید نشستند، (از آنها پرسیدند) که چه می‌خواهید که صلح کنیم؟ گفتند که ما 30 درصد وظیفه می‌خواهیم. همین 30 درصد وظیفه که لازم بود، در وقتش نگفتی که بی تظاهرات همین وظیفه‌ها را می‌گرفتی و 157 هزار آدم را نیست نمی‌کردی؟"

یاور امنیتی رئیس جمهوری تاجیکستان عوامل خارجی را در ناآرامیهای اخیر در مرکز بدخشان دخیل خواند. وی از مردم محلی خواست که "هوشیاری سیاسی را" از دست ندهند. به گفته او، بدخشان مرزی طولانی با افغانستان دارد و گروههای افراطگرا می‌توانند از ناآرامی استفاده کنند.

وی گفت: "شما خوب می‌دانید که تا سال 2012 در سرحد ما طالبان نبودند. امروز در وردوچ، در بهارک، جایهای دیگر طالبان پیدا شده‌اند. از آن طرف در جنوب، در امام صاحب و دیگر منطقهایی که با ما هم‌مرز هستند، طالبان پیدا شده‌اند."

"امروز دولتهای ابرقدرت ما و شما را جنگ انداختنی هستند، آرامی تاجیکستان و آسیای میانه‌ را نمی‌خواهند. اگر یگان جنگ و جنجال را ما خودمان سر کنیم، در این جا نماینده‌های حرکت اسلامی ازبکستان، طالبان، القاعده، انصار‌الله و دیگران پیدا می‌شوند. وقتی که آنها پیدا شدند، تنها تاجیکستان نه، تمام آسیای میانه‌ (در آتش) درمی گیرد. تا روسیه هم رفته می‌رسد."

'کسی اینجا کار کردن نمی‌خواهد'

آقای خیر‌الله‌اف همچنین گفت که در ملاقاتهایش با فعالان محلی گاها این مسئله مطرح می‌شود که باید در بدخشان کادرهای محلی به سمتهای دولتی انتساب شوند. اما وی اضافه کرد که برخیها به کادرهای محلی هم امکان کار کردن نمی‌دهند.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption آقای خیر‌الله‌اف به فعالان جامعه مدنی گفته که برخیها به زادگان بدخشان نیز در این منطقه امکان کار کردن نمی‌دهند

وی گفت: "دادستان کل می‌گوید آنها طلب دارند که دادستان محلی را عوض کنید. پرسید که از همان همشهریانشان، زادگان بدخشان، کی را می‌خواهند تا دادستان ولایت تعیین کنیم؟ یک دو-سه کس را می‌گویند، من گفتم، آنها راضی نیستند. برای چه؟ امروز دادستان شهر کولاب از همین بدخشان است. یک وقت اینجا معاون دادستان ولایت بود، یکچند مراتبه بیچاره را زده بودند. وی را اگر پرانند، اینجا نمی‌آید. هستند شخصان علیحده، لیکن اینجا نمی‌آیند."

یاور امنیتی رئیس جمهور گفت که مردم باید به فکر آنهایی هم باشند که زادگان بدخشان هستند، ولی در بیرون از این ولایت، در مناطق دیگر تاجیکستان، به عنوان دادستان، رئیس دادگاه، وزیر و معاون وزیر و ژنرال کار می‌کنند. وی گفت هر کسی نباشد، صرف نظر از ملت و محل تولد باید در تمام قلمرو تاجیکستان خود را در وطن خود حس کند.

شیرعلی خیر‌الله‌اف وعده کرد که حوادث اخیر در خاروغ به طور عادلانه تحقیق خواهد شد، اما افزود که افراد مقصر در این ناآرامیها حتماً به سزای اعمال خود خواهند رسید.

وی به تنشها بین تاجیکان و قرقیزها در برخی از روستاهای ناحیه اسفره، در شمال تاجیکستان، نیز که با ولایت بادکند قرقیزستان هم‌مرز است، اشاره‌هایی کرد و گفت که در آن جا نیز گروههای جداگانه برای رسیدن به اهداف خود مردم را به نزاع تحریک می‌کنند.

ژنرال خیر‌الله‌اف از زمان انتصابش به عنوان یاور امنیتی رئیس جمهور تاجیکستان در ماه ژانویه سال جاری درگیر مسائل امنیتی در دو منطقه اسفره و بدخشان بوده است.

برخی از منتقدان از انتصاب او به عنوان رهبر کمیسیون تحقیق حوادث خاروغ انتقاد کرده و می‌گویند با توجه به عملیات نیروهای دولتی در این شهر که 24 ژانویه سال 2012 به رهبری او انجام شده و بیش از چهل کشته برجا گذاشت، مردم بدخشان از او خاطره خوشی ندارند.