اوباما برای شکست دادن داعش عجله‌ای ندارد

 نیروهای داعش حق نشر عکس AP
Image caption پیشروی نیروهای داعش در عراق ادامه دارد

به نظر نمی رسد که پیشروی سریع پیکارجویان داعش در عراق بر روند تصمیم گیری باراک اوباما برای کمک به دولت مرکزی در بغداد تاثیری گذاشته باشد.

شواهد و قراین حاکیست که رییس جمهوری آمریکا به بحران عراق به عنوان فرصتی برای گرفتن امتیاز از دولت نوری مالکی نگاه می کند و می خواهد پیش از آن که برای دفاع از بغداد و دولت نوری مالکی گام ملموسی بردارد، نخست وزیر عراق را به مصالحه و نرمش در برابر اعراب سنی و کردها وادار کند.

به همین خاطر است که مقام‌های آمریکایی در چند روز گذشته بر تشکیل "دولتی فراگیر" در عراق تاکید کرده اند، به عبارت دیگر بر تقسیم قدرت دولت مرکزی با اعراب سنی و جلب رضایت کردهایی که نوری مالکی را به انحصار قدرت و پیشبرد منافع شیعیان متهم می کنند.

تا زمانی که نخست وزیر عراق این خواسته‌های کاخ سفید را برآورده نکند بعید است که باراک اوباما بخواهد ایالات متحده را به طور مستقیم درگیر جنگی کند که نتیجه نهایی‌اش تثبیت قدرت نوری مالکی خواهد بود.

این در حالیست که بعضی از ناظران چانه زنی‌های سیاسی در بحبوحه بحران و متعاقبا تاخیر در اقدام نظامی قاطع علیه داعش را بازی خطرناکی می دانند.

نبیل میخائل، استاد علوم سیاسی در دانشگاه جورج واشنگتن به بی‌بی سی فارسی می گوید: "آمریکا وارد روند طولانی گفتگو با دولت عراق شده است بدون آن که خطری واقعی‌ را درک کند. این پیکارجویان افراطی هستند و عراق را بی‌ثبات کرده اند. الان باید یک اقدام نظامی قاطع علیه داعش برنامه ریزی شود ولی ایالات متحده هنوز حتی نمی گوید که چه گزینه‌های نظامی‌ را مد نظر دارد."

از طرف دیگر، عده‌ای نیز به دولت‌ آقای اوباما توصیه می کنند همان طور که از اقدام نظامی علیه حکومت سوریه خودداری کرد، وارد آن چه جنگ قومی‌مذهبی در عراق می خوانند، نشود.

جاشوا لندیس، کارشناس مسایل خاورمیانه و استاد دانشگاه اوکلاهما به بی‌بی سی فارسی می گوید: "ایالات متحده نمی تواند درگیری قومی منطقه را حل و فصل کند. بنابراین بهتر است که از ورود به آن پرهیز کنیم و بگذاریم که بازیگران منطقه‌ای خودشان به آن خاتمه دهند. اگر ما به یک طرف درگیری کمک تسلیحاتی کنیم فقط اوضاع را بدتر خواهیم کرد."

شرط همکاری با ایران

آقای لندیس می افزاید حضور واحدهایی از نیروی قدس سپاه پاسداران ایران در عراق باعث می شود که پیکارجویان داعش نتوانند بغداد را تصرف کنند بنابراین فعلا خطر اشغال پایتخت و سقوط دولت مرکزی جدی نیست.

آمریکا و ایران هر دو پیکارجویان داعش را خطری علیه منافع خود می دانند و این موضوع باعث شده که در روزهای گذشته گمانه زنی‌ها در مورد همکاری احتمالی تهران و واشنگتن بالا بگیرد.

جان کری،‌ وزیر امور خارجه آمریکا تاکید کرده واشنگتن به طور اصولی آماده است بر سر بحران عراق با ایران گفتگو کند،‌ البته به شرط این که جمهوری اسلامی بخواهد در بحران عراق نقش سازنده‌ای داشته باشد. نقش سازنده از نظر آقای کری، در واقع پذیرش این اصل است که دولت مرکزی فراگیر شود.

ماری هارف، سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا نیز گفته هدف تعامل احتمالی با ایران این است که "ایران عراقی‌ها را تشویق کند به طور غیرفرقه‌ای مشکلاتشان را حل و فصل کنند."

روز دوشنبه مقام‌های ارشد ایرانی و آمریکایی در وین در حاشیه مذکرات گروه ۱+۵ در مورد اوضاع عراق گفتگو کردند. با این حال، هنوز معلوم نیست که ایران آماده باشد به خاطر آمریکا نخست وزیر عراق را تحت فشار قرار دهد یا بر سر آینده سیاسی او با واشنگتن معامله‌ای انجام دهد.

مرضیه افخم سخنگوی وزارت خارجه ایران پیشتر تغییر در روند سیاسی عراق را رد کرده و گفته بود: "آمریکا درصدد سوء استفاده از وضع موجود عراق و بر هم زدن نتیجه این انتخابات است و به طور قطع نباید از عواملی که در ایجاد ناامنی در عراق دخیل بوده‌اند انتظار کمک و مساعدت داشت."

در واشنگتن نیز مقامات آمریکایی تاکید می کنند که فعلا برای مقابله با پیکارجویان داعش، قصد همکاری نظامی‌ با ایران را ندارند،‌ به خصوص که چنین همکاری‌ تاکتیکی ای به احتمال زیاد باید با نیروی قدس سپاه پاسداران انجام شود که کنگره ایالات متحده آن را یک سازمان تروریستی اعلام کرده است.

در چنین شرایطی و با توجه به این که اهداف استراتژیک آمریکا و ایران در عراق لزوما همخوانی ندارد به نظر می رسد که واشنگتن دست کم در مقطع جاری برای کمک به دولت مرکزی و شکست دادن پیکارجویان داعش عجله‌ای نداشته باشد، به خصوص که این گروه که بیش از همیشه دولت نوری مالکی را به کمک‌های نظامی آمریکا وابسته کرده است.