پادشاه جدید اسپانیا با اختیارات محدود و مشکلات بسیار

حق نشر عکس Reuters
Image caption فیلیپه ششم پادشاه و لتیسیا ملکه اسپانیا

شاهزاده فیلیپه ولیعهد اسپانیا که امروز رسما تاج و تخت اسپانیا را تحویل گرفت، با یک رشته چالش های جدی مواجه است.

برخی از این مشکلات،پیامدهای بحران شدید اقتصادی شش سال اخیر اسپانیاست که موجب دشواری های جدی اجتماعی و نابرابری فزاینده شده است.

همانطور که خوآن کارلوس، پدر شاهزاده فیلیپه هنگام اعلام کناره گیری خود از مقام سلطنت گفت، این بحران اقتصادی که تنها به تازگی در حال برطرف شدن است، جراحات بسیار عمیقی وارد کرده که یک شبه التیام نخواهد یافت.

این بحران همچنین موجب افزایش نارضایتی اسپانیایی ها از نهادهای مهم کشور که به طور بی سابقه مورد موشکافی و انتقاد قرار گرفته اند، شده است تا آنجا که بسیاری نگرانند که برای بازگرداندن اعتماد عمومی، ممکن است بهبود وضعیت اقتصادی به تنهایی کافی نباشد.

حق نشر عکس AFP
Image caption خوان کارلوس و پسرش فیلیپه، پادشاه جدید اسپانیا

شخص خوآن کارلوس با گفتن این که هدف او از کناره گیری، هموار کردن راه برای تغییرات و اصلاحاتی است که شرایط کنونی ایجاب می کند، تا حدودی به این واقعیت اذعان کرده است.

بحران کاتالان

فیلیپه ششم، پادشاه جدید اسپانیا مانند پدرش اختیارات سیاسی محدودی دارد و از این رو دمیدن روح تازه ای به نهاد سلطنت، تا حد زیادی بستگی به بازیگران عمده سیاسی خواهد داشت.

در قانون اساسی سال ۱۹۷۸ ذکر شده که پادشاه در عملکرد روزمره نهادها داوری کرده و از میانه روی پیروی خواهد کرد و این امکان را خواهد داشت تا رهبران سیاسی را ترغیب کند که اختلافات خود را کنار بگذارند و برای مشکلاتی که در یکدیگر تاثیر می گذارند، راه حل های ابتکاری پیدا کنند.

البته پادشاه جدید اسپانیا فاقد اختیار سیاسی برای انجام تغییرات است و نمی تواند دولت را که به طور دموکراتیک انتخاب می شود بی اعتبار کرده یا از دولت انتقاد کند ولی در صدد برخواهد آمد از حق خود برای مشورت، ترغیب و یا هشدار استفاده کند.

حق نشر عکس Getty
Image caption کاتالان چالشی جدی برای پادشاه جدید اسپانیا است

جدی ترین چالش سیاسی پادشاه آینده، تصمیم دولت کاتالان برای انجام همه پرسی جهت اعلام استقلال در تاریخ ۹ نوامبر سال جاری است که هم دولت و هم دادگاه قانون اساسی اسپانیا آن را غیرقانونی می خوانند.

ولی پادشاه جدید که به زبان کاتالان صحبت می کند و این منطقه را به خوبی می شناسد، ممکن است بتواند جهت راه حل سازنده ای برای بیرون آمدن از این بحران طولانی مدت، در پشت پرده به رهبران سیاسی کمک کند.

چنانچه مقامات کاتالان تلاش کنند تا به طور یک جانبه اعلام استقلال کنند، احتمال دارد این کار نهاد سلطنت را با بحران بی سابقه ای روبرو کند.

انتظار می رود برای جوابگویی به درخواست های مردم کاتالان و سایر ملی گرایان کشور، تلاش های تازه ای صورت گیرد که لازمه اش ترمیم قابل توجه قانون اساسی اسپانیاست.

خوآن کارلوس یکی از بنیانگذاران نظام سیاسی کنونی اسپانیاست و از نزدیک با قانون اساسی که در سال ۱۹۷۸ تدوین شده مرتبط است؛ ولی پسر او چنین ارتباطی را ندارد و به همین جهت ممکن است برای کمک به یک راه حل جدید مبتنی بر قانون اساسی، خود را آزادتر حس کند.

قابل دسترسی

حق نشر عکس AFP
Image caption نظرها نسبت به شاه جدید مساعد است

به هر حال در کوتاه مدت، مهمترین ماموریتی که در پیش روی پادشاه جدید خواهد بود، اصلاح نقش، شیوه حکومت و لحن نهاد سلطنت خواهد بود.

تحقیقاتی که در حال حاضر در مورد فعالیت های مالی ایناکی اوردانگارین، داماد خوآن کارلوس جریان دارد، به وجهه این نهاد لطمه جدی وارد کرده است. این تحقیقات سبب شده که شاهزاده فیلیپه با خواهرش شاهزاده کریستینا که همسر ایناکی اوردانگارین، است، تماس بسیار محدودی داشته باشد.

صرف انجام این تحقیقات نشان می دهد که در اسپانیا هیچ کس مافوق قانون نیست و احتمال نمی رود این ماجرا در آینده به نهاد سلطنت لطمه بیشتری وارد کند اگر چه ممکن است به روابط شخصی اعضای خانواده سلطنتی صدمه بزند.

موضوع مهمتر این است که این رسوایی نشان داد که باید تضمین داده شود که خانواده سلطنتی در مقایسه با گذشته بیشتر جوابگو بوده و با شفافیت بیشتری عمل خواهند کرد.

طبق یک نظرسنجی که اخیرا توسط انستیتوی سلطنتی الکانو، صورت گرفته، اسپانیایی ها انتظار دارند امکان زیادتری برای نزدیک شدن و تماس با شاه جدید داشته باشند. آنان همچنین می خواهند که نهاد سلطنت بیشتر صرفه جویی کند اگر چه بودجه سالانه کاخ سلطنتی اسپانیا در سال ۲۰۱۴ هفت میلیون و هفتصد هزار یوروست که در مقایسه با خانواده های سلطنتی دیگر، رقم قابل توجهی نیست.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد که مردم اسپانیا خواهان صرفه‌جویی در نهاد سلطنت هستند

علاوه بر این، پادشاه جدید باید دل بخشی از جامعه اسپانیا را که به طور فزاینده ای نسبت به مقام سلطنت احساس بی تفاوتی و یا حتی خصومت می کنند، به دست بیاورد.

همچنین برای نزدیک تر کردن نهاد سلطنت به آن دسته از شهروندان اسپانیا که در خارج از کشور متولد شده اند، و حدود یک دهم جمعیت کشور را تشکیل می دهند باید اقدامات بیشتری صورت گیرد.

نظر منفی به نهاد سلطنت در میان نسل جوان، تحصیلکرده ها و چپگراهای اسپانیا بیشتر است؛ ولی در کل حتی آنان نیز به شاهزاده فیلیپه نظر مساعد دارند.

پادشاه‌ جدید اسپانیا ممکن است به اندازه پدرش خودجوش و خون گرم نباشد ولی پرکار و با انضباط است و در ضمن اولین پادشاه اسپانیاست که دارای تحصیلات دانشگاهی است.

مطمئنا در جو کنونی، داشتن یک چنین خصوصیاتی سبب خواهد شد که بیشتر هموطنانش با نظر مثبت به او نگاه کنند.

مطالب مرتبط