ژنرال شورشی لیبی رو در رو با اسلامگرایان؛ قهرمان یا فرصت طلب

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption گروهی از تظاهرکنندگان در شهر طرابلس یک تابوت نمادین را که روی آن اسم گروههای اسلام گرای تندرو نوشته شده را خرد می‌کنند

از زمان سقوط رژیم معمر قذافی در اکتبر ۲۰۱۱ لیبی دستخوش ناآرامی بوده است. در دومین شهر بزرگ این کشور در میان مردم اختلاف نظر شدیدی وجود دارد که کدامیک از دو گروه شبه نظامی اصلی عامل خشونت های اخیر هستند.

چند روز پیش گروهی از مردم در میدان شهدای شهر طرابلس گردآمده و با حمل یک تابوت نمادین شعار می دادند. شعارها علیه شبه نظامیان اسلام گرا و تندرو انصار الشریعه بود و نام این گروه را روی تابوت نوشته بودند.

تظاهرکنندگان این تابوت را تا بالای برجی که بنای مهم این میدان است حمل کرده و سپس از ارتفاع آن را به زمین پرتاب کردند. همزمان با خرد شدن تابوت شعارهای دیگری داده شد که این بار در حمایت از خلیفه حفتر بود. او یک ژنرال شورشی و فرمانده یکی از نیرومندترین گروههای شبه نظامی لیبی است که از چندی پیش علیه انصار الشریعه و سایر شبه نظامیان اسلام گرا اعلان جنگ کرده است.

مردم شعار می دادند:"حفتر به پیش، حفتر به پیش، به انصار الشریعه نشان بده که چه می توانی بکنی."

در میان این جمعیت یک فعال جوان اهل شهر بنغازی را دیدم . شهر بنغازی در شرق لیبی از چند هفته پیش شاهد حملات سنگین نیروهای ژنرال هفتر به مواضع گروههای اسلام گرا بوده است.

حق نشر عکس BBC World Service

این فعال جوان با وجودی که تعدادی از دوستانش جزو گروههای اسلام گرا هستند از اقدامات ژنرال حفتر حمایت می کند. او می گوید:"این تنها راه حل است. شهر بنغازی خیلی لطمه دیده است."

عملیات ژنرال حفتر علیه گروههای اسلام گرا که عنوان آن عملیات وقار است در هفته های اخیر حمایت بخشی از سیاستمداران، شبه نظامیان قبایل و پرسنل و افسران سابق نیروهای مسلح و پلیس لیبی را به خود جلب کرده است.همه این گروهها علیه یک دشمن مشترک متحد شده اند که از نظر آنها گروههای شبه نظامی و قدرتمند اسلام گرا هستند. ژنرال حفتر اسلام گرایان را متهم کرده که نهادهای دموکراتیک و نوپای کشور را با اعمال زور به گروگان گرفته اند.

عملیات ژنرال حفتر خشونت های شدیدی را به دنبال داشته ولی در عین حال باعث بزرگترین تظاهراتی بوده که از زمان سقوط معمر قذافی در این کشور برگزار شده است.

در جریان این ناآرامی های خشونت آمیز فقط در شهر بنغازی ۹۰ نفر کشته شده اند. یک پزشک اهل بنغازی در تماس تلفنی به من گفت:"این بدترین و خونین ترین حوادثی است که ما از زمان انقلاب تاکنون دیده ایم."

با این وجود، هزاران نفر در شهرهای طرابلس، بنغازی و سایر شهرهایی که از مبارزه ژنرال حفتر با اسلام گرایان حمایت می کنند به خیابان آمده و به نفع این عملیات تظاهرات کرده اند.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption نفرات گروه شبه نظامی وفادار به ژنرال حفتر در جریان درگیریهای روز دوم ژوئن با گروههای اسلام گرا در شهر بنغازی

بسیاری از شرکت کنندگان در این تظاهرات می گویند که از این عملیات حمایت می کنند و نه از شخص ژنرال حفتر، که گذشته مرموزی دارد و شایعات در مورد ارتباط او با سازمان سیا باعث شده که بسیاری از مردم به وی اعتماد نداشته باشند.

قهرمان و یا فرصت طلب؟

اما از نگاه گروه دیگری از مردم این ژنرال شورشی یک قهرمان است.

عملیات وقار و شعارهای آن، بخشی از افکار عمومی لیبی را که از ناآرامی، بی قانونی و یکه تازی گروههای مسلح خسته شده اند، به خود جلب کرده است.

طی یک سال گذشته گروههای مختلف شبه نظامی با اعتقادات و مواضع سیاسی گوناگون، مدت کوتاهی نخست وزیر کشور را به گروگان گرفته، به کرات به مجالس انتخابی کشور حمله کرده، دیپلمات های خارجی را ربوده و با قطع صادرات نفت در بنادر شرقی کشور تنها منبع درآمد لیبی را متوقف کرده اند.

حدود سه سال پس از جنبش همگانی علیه رژیم معمر قذافی که در شهر بنغازی شروع شد اکنون این شهر از سوی جناح های مختلف سیاسی تحت فشار است. نبود امنیت باعث شده که ترورهای زیادی در بنغازی اتفاق بیافتد و ژنرال حفتر مدعی است که گروههای اسلام گرا مسئول این قتلها هستند.

در محلات فقیر نشین شهر بنغازی می توان پرچم های سیاه رنگ گروههای اسلام گرا را در خیابانها و یا نقاشی آن را روی دیوارها دید.

پرواز هواپیماهای تجسسی و بدون سرنشین آمریکا بر فراز این شهر به یک پدیده همیشگی بدل شده است.

چندی پیش در سفر به شهر بنغازی یکی از افراد گروههای شبه نظامی قبیله ای که اکنون از ژنرال حفتر حمایت می کنند گفت:"لیبی هم به فردی مثل ژنرال سیسی نیاز دارد." ژنرال سیسی با سرنگون کردن ریس جمهور منتخب مصر و دولتی که رهبری آن در دست گروه اخوان المسلمین بود عملا زمینه را برای ریاست جمهوری خود و بازگشت کنترل کشور در دست نیروهای مسلح را فراهم کرد.

در شعارهای ژنرال حفتر می توان پژواک شعارهای ژنرال سیسی را شنید. ژنرال حفتر نیز از اخوان المسلمین و گروههای اسلام گرا بیزار است. حزب همفکر اخوان المسلمین اکنون دومین حزب بزرگ در پارلمان لیبی است.

اما ژنرال حفتر با ژنرال سیسی که اکنون رییس جمهور مصر است یکسان نیست. هر چند نام او اکنون در سراسر لیبی موضوع گفتگوهای مردم است ولی بسیاری از مردم از او دل خوشی ندارند.

حق نشر عکس BBC World Service

متحدان سابقش می گویند او یک فرصت طلب است و دیگران از جمله اسلام گرایان او را متهم می کنند که هدفش انجام یک کودتای نظامی است.

نیروهای وفادار به ژنرال حفتر در هفته های اخیر حملات هوایی خود به مواضع گروههای اسلام گرا و از جمله انصار الشریعه را تشدید کرده اند. انصار الشریعه در فهرست گروههای تروریستی دولت آمریکاست.

برخی از ساکنان شهر با روش مبارزه ژنرال حفتر با گروههای اسلام گرا که در شهر بنغازی از حمایت بخشی از مردمی برخوردارند مخالفند.

انصار الشریعه از طریق کارهای اجتماعی و خیریه اکنون از یک گروه مسلح به یک جنبش وسیع بدل شده که حامیان آن هزاران نفر هستند. یکی از اعضای این گروه که یک دانشجوی جوان بود به من گفت:"انصارالشریعه از خود مردم است و برای مردم فعالیت می کند."

مقامات حکومت لیبی از مدتها پیش بر سر نحوه برخورد با این گروه و استفاده از روش گفتگو و یا زور دچار اختلاف بوده اند. اکنون ژنرال حفتر با حملات خود این تعادل را به نفع اعمال زور به هم زده است. انصار الشریعه در مقابل مدعی است که اقدامات ژنرال حفتر مبارزه با اسلام و تحت حمایت غرب است.

گروههای اسلام گرا در تبلیغات خود به آمریکا هشدار می دهند که در امور داخلی لیبی مداخله نکند چون در غیر اینصورت با جنگی بدتر از سومالی، عراق و یا افغانستان روبرو خواهد شد و جنگجویان اسلام گرا از نقاط دیگر به لیبی سرازیر خواهند شد.

ژنرال حفتراخیرا از یک سوء قصد جان سالم به در برد. ولی با توجه به سرسختی هر دو طرف به نظر می رسد که نبردی طولانی و خونین در پیش خواهد بود.

مطالب مرتبط