نظرات: بحران افغانستان و تاثیر آن در منطقه

عبدالله‌-احمدزی حق نشر عکس AFP

برخی از مسئولان احزاب سیاسی و کارشناسان تاجیکستان می‌گویند که گزارشها مربوط به موارد تقلب در دور دوم انتخابات ریاست جمهوری افغانستان، در وضع امنیتی این کشور اثرات نامطلوبی خواهد گذاشت.

روز گذشته کمیسیون مستقل انتخابات افغانستان نتیجه ابتدایی دور دوم انتخابات ریاست جمهوری این کشور را اعلام کرد که بر اساس آن اشرف غنی احمدزی با کسب ۵۶.۴۴ درصد ‌ آرا برنده انتخابات اعلام شد. این در حالیست که عبدالله عبدالله، یکی از دو نامزد این دور، گفته تا "آرای پاک از ناپاک جدا نشود"، نتیجه دور دوم انتخابات را نخواهد پذیرفت.

نامزدها برای شکایت از نتیجه‌های اعلان شده ۴۸ ساعت فرصت دارند. نتیجه‌های نهایی انتخابات افغانستان باید تا ۲۲ ژوئیه سال جاری اعلان شود.

کارشناسان و صاحب‌نظران تاجیکستان هشدار دادند که در صورت دست نیافتن جانبها به توافق ممکن است صلح و ثبات در افغانستان به هم ریخته و این امر منجر به درگیریهای قومی شود.

سلطان حمد، تحلیلگر مستقل:

حق نشر عکس BBC World Service

"واکنش تیم نامزدها در دور دوم انتخابات ریاست جمهوری افغانستان به اعلام نتایج ابتدایی انتخابات حاکیست که جانب به اصطلاح مغلوب نتایج انتخابات را قبول ندارد و عبدالله عبدالله‌، یکی از دو نامزد این دور، رسما اعلام کرده که تا موارد تقلب در انتخابات رفع نشود، نتیجه دور دوم انتخابات را نخواهد پذیرفت.

از این لحاظ، چنین به نظر می‌رسد که نتایج انتخابات ریاست جمهوری در وضع امنیتی افغانستان تأثیرات منفی خواهد گذاشت.

با توجه به آن که بیشتر اعضای تیم عبدالله عبدالله از مجاهدان سابق هستند، می‌شود حدس زد که طرفداران افکار نزذیک به گروه جنبش طالبان در افغانستان افزایش خواهد یافت.

یعنی، باور این مردم به ارزشهای دموکراسی در افغانستان کاهش یافته و جانبداران سیاستهای طالبان گونه بیشتر خواهد شد."

محی الدین کبیری، رهبر حزب نهضت اسلامی:

"اعلان نتیجه‌های اولیه انتخابات افغانستان با این رقمها نه تنها باعث نارضایتی نامزد پیش‌صف در دور اول، جناب عبدالله گشت، بلکه سؤالهایی را در ذهن بسیاری به وجود آورد. حتی، آمریکا که دشوار است بگوییم به دکتر عبدالله تمایل دارد، این رقمها را مشکوک دانست و تقاضای بازنگری کرد. پس مشکلی هست و نباید درخواستهای نامزد پیش‌صف در دور اول نادیده گرفته شوند.

اما تأثیر منفی بد شدن وضعیت افغانستان در منطقه بمراتب بیشتر از آن است که تصورش می‌کنیم. با وجود همه مشکلات امنتیش، افغانستان در منطقه آسیای میانه‌ نمونه خوبی بود که چگونه می‌توان مردم‌سالاری واقعی را حتی در دشوارترین حالتها هم حفظ کرد و برای رشد آن تلاش ورزید.

همگان شیفته آن بودند که چگونه این ملت و دولت در بدترین شرایط امنیتی باز هم یک جامعه آزاد و گوناگون‌اندیش باقی مانده است و آزادی و کرامت انسانی را بالاترین ارزش می‌داند.

حتی ،بالاتر از امنیت و آسودگی. افغانستان می‌توانست و هنوز هم می‌تواند اثبات کند که ملتهای منطقه می‌توانند از طریق یک انتخابات آزاد حکومتهایشان را عوض کنند، قدرت را از یک گروه به گروه دیگر با راه مسالمت‌آمیز بسپارند. کاری که ملتهای دیگر منطقه تا حال نتوانسته‌اند انجام بدهند.

چنین به نظر می‌رسد که بعضیها نتوانستند منافع مردم افغانستان را بالاتر از منافع گروهی یا قومی خود بگذارند و آخرین امید نه تنها مردم افغان، بلکه کل ملتهای منطقه را بشکنند. این هدیه خوبی می‌شود به گروههای افراطی که به انتخابات و مردم‌سالاری اعتقاد ندارند، دلیلهای آنها قویتر از گروههای معتدل سیاسی و مذهبی خواهد بود.

از دست رفتن ثبات و امنیت نسبی در افغانستان معنی بی‌ثباتی کل منطقه را دارد. بنابر این، وظیفه جامعه جهانی این است که اجازه ندهد، تا این کشور از نو به منطقه درگیری گروهها تبدیل شود. بزرگترین خطر را کشورهای آسیای مرکزی احساس خواهند کرد. راه پیشگیری بحران هم تنها احترام به رأی مردم و تأمین عدالت می‌باشد.

اگر بعضی دایره‌های سیاسی و قومی افغانستان آماده نباشند که تنها به خاطر منفعتهای خود به رأی مردم احترام بگذارند، جامعه جهانی و دولتهای منطقه باید آنها را به این کار وادار بسازند و اثبات نمایند که در پهلوی ملت افغانستان به مانند یک ملت آزاده و صاحب‌کرامت هستند، نه (حامی) گروهی یا قومی خاص. زیرا، ثبات و آرامش کل منطقه از یک طرف و از بین رفتن آرمان ملتهای منطقه برای رسیدن به یک مردم‌سالاری زیر خطر قرار گرفته است."

قاسمشاه اسکندراف، کارشناس منازعات منطقه‌ای:

"به فکر من، در مورد اعلام نتایج انتخابات یک نوع شتاب‌زدگی صورت گرفت. درست است که تیم اشرف غنی احمدزی مدعی است که باید اعلام نتایج مقدماتی انتخابات طبق قانون، تقویم یا جدول در زمان مقرر اعلام شود.

اما در شرایط افغانستان و بی‌اعتمادی که در جامعه این کشور وجود دارد، باید اعلام نتایج انتخابات برای چند روز دیگر به تعویق می‌افتاد.

تیم عبدالله عبدالله ابراز داشته که در انتخابات موارد فراوان تقلب جای داشته و آنها با شواهد و نوارهای ویدیویی می‌خواستند این موارد را ثابت کنند.

ناظران خارجی و جناب نورستانی، رئیس کمیسیون مستقل انتخابات افغانستان، نیز اعتراف داشتند که در انتخابات تقلب زیادی صورت گرفته است.

از این لحاظ، برای تحقیق موارد تقلب فرصتی لازم بود و در اعلام نتایج مقدماتی نباید شتاب‌زدگی صورت می‌گرفت.

اگر با شتابزدگی نتایج اعلام نمی‌شد، راه سازش وجود داشت. زیرا اشرف غنی احمدزی نیز خواستار تحقیق موارد تقلب شده و دکتر عبدالله نیز چنین تقاضا دارد. در صورت سازش در این زمینه هیچ شک و شبهه‌ای در مشروعیت رئیس جمهوری باقی نمی‌ماند. تیمی که به پیروز‌ی خود باور دارد، از تفتیش رأی‌ها هیچ نمی‌ترسد.

فعلا وضعیت در افغانستان به وخامت گرایده و بی‌اعتمادی در میان مردم افزایش یافته است. شب گذشته، بلافاصله پس از اعلام نتایج انتخابات، در شهر کابل تظاهرات اعتراضی گسترده‌ای صورت گرفت.

واکنش به نتایج انتخابات خیلی نگران کننده است. تیم دکتر عبدالله می‌گوید که نتایج انتخابات را به هیچ وجه اعتراف نمی‌کند و یک حکومت موازی می‌سازد.

در صورت عدم رسیدن به وحدت، خطر تجزیه افغانستان وجود دارد."

شاکر حکیم اف، معاون رهبر حزب سوسیال-دموکرات:

"امکان تجزیه افغانستان و به دو کشور جدا شدن آن را بعید می‌دانم. تاریخ گواه است که ناوابسته از برخورد و مخالفتها جانبها یکپارچگی کشور را حفظ کرده‌اند.

به نظر من، در شرایط فعلی امکان سازش وجود دارد. اول، رئیس جمهوری منتخب ممکن است کرسیهای را در دولت جدید در اختیار نمایندگان تیم دکتر عبدالله گذارد.

دوم، تیم آقای عبدالله از نتایج انتخابات با اراده دلایل محکم و شواهد به دادگاه و نهادهای سازمان ملل شکایت برد.

ممکن است، در اعتراض به نتایج انتخابات تظاهرات گسترده صورت بگیرد. اما کشورهای همجوار افغانستان، سازمان ملل و همچنین آمریکا علاقه‌مند هستند که در این کشور صلح و ثبات مستقر باشد. در غیر این صورت، امنیت منطقه زیر خطر می‌رود.

اطمینان دارم که با میانجیگری سازمان ملل و سازمانهای دیگر بین‌المللی مشکل از راههای مسالمت‌آمیز حل می‌شود."

حکمت‌الله سیف‌الله زاده، تحلیلگر مسائل سیاسی:

"امر‌الله صالح، یک عضو ستاد عبدالله‌، گفته که به هیچ صورت تعهد در باره صلح و ثبات را نقض نخواهیم کرد. اما او نتایج انتخابات را در برابر اراده ملت کودتا نامیده است. وقتی چنین حرفی از زبان یک عضو ارشد ستاد دکتر عبدالله صدا داد، می‌توان نگران شد که ثبات زیر خطر خواهد رفت.

دوستان من در شهر کابل ابراز داشتند که امروز و فردا گزینه‌های نو خویش را اعلام می‌دارند که شاید بازشماری آرای حوزه‌های مشکوک از جمله آنها باشد. رای‌های پاک و ناپاک مشخص شود. آنها نمی‌گویند که پاکسازی به نفع ماست. تنها می‌خواهند رأی های ناپاک جدا شود.

یکروی اشرف غنی احمدزی در مورد بازشماری رأی های حوزه‌های مشکوک خوب نیست. در مسائل بحث‌ناک باید از گذشت استفاده شود."