سودهای اختلاف‌ در عراق برای داعش

داعش حق نشر عکس Reuters
Image caption دولت اسلامی عراق و شام ممکن است هر چیزی باشد ولی هیچ فردی از آنها احمق نیست

زمانی که توجه جامعه بین‌المللی روی از هم پاشیدن عراق و توسعه "خلافت ابوبکر بغدادی" متمرکز است شورشیان سنی دامنه حملات خود را با انبوه اسلحه‌های آمریکایی و پول‌های نقدی که تازگی‌ها به دست آورده‌اند، باز به سوی سوریه کشانده‌اند.

با نرم شدن جای داعش بخاطر مصونیتی (حمایتی) که بخش بزرگی از جامعه بین‌المللی بی‌توجه به آنها داده، و در اثر ناتوانی ارتش سوریه و عراق در مبارزه با آن، پیشرفت‌های اخیر داعش در سوریه شرایط شکننده سیاسی در منطقه را بیش از پیش بی‌ثبات کرده است.

زمانی که بشار اسد در مراسم در واقع "تاجگذاری" خود، برای هفت سال دیگر حاضر شد، داعش این قول رئیس‌جمهوری را که "مبارزه با تروریسم و کوبیدن آن در هر کجا تا وقتی که امنیت را در هر نقطه سوریه برقرار کنیم"، به مسخره گرفت.

علاوه بر داعش، کردهای سوریه هم با کمک نیروهای نظامی خود، واحدهای حفاظت مردمی، در استحکام خودمختاری در مناطق خود مشغول بودند. ولی وقتی کنترل آنها بر مناطق کردنشین سوریه قوت گرفت، با داعش روبرو شدند.

بهبود آتش نظامی

در حالیکه منطقه کردستان عراق در همسایگی سرزمین‌های فتح شده داعش از "عملیات تسخیر" بری مانده، حدود دو میلیون کرد سوریه در معرض فتوحات خلافت تازه بنیاد است.

حدود دو هفته پیش، روز دوم ژوئیه، دهکده‌های واقع در غرب منطقه کوبانی در استان حلب هدف نیروهای داعش قرار گرفتند.

حق نشر عکس Other
Image caption اواخر ماه ژوئن نیروهای داعش با سلاح‌های سنگین خود در شهر رقه عرض اندام کردند

منطقه اکثرا کردنشین کوبانی، در ماه ژوئیه سال ۲۰۱۲ به دست کمیته‌های حفاظت مردمی کرد افتاد و در پی آن، حزب واحد دمکراتیک آن منطقه را خودمختار اعلام کرد.

در حالیکه این بار اول نیست که داعش کوبانی را جزو مناطق تحت کنترل خود خوانده، مثل آنکه در ماه مارس این کار را کرد، حملات پی‌در‌پی نشان می‌دهند که آتش مبارزه ارتش داعش علیه نیروهای نظامی کرد افزایش یافته است.

در یک نمایش نمادین برای نشان دادن واقعیت جدید منطقه بعد از گرفتن شهر موصل در ماه گذشته، داعش از اسلحه‌هایی استفاده کرد که طی تصرف مناطق زیادی از کشور از ارتش عراق بدست آورده بود.

برآورد می‌شود که این تسلیحات شامل ۱۵۰۰ خودروی هاموی، بعضی از آنها مسلح به موشک تاو، خمپاره‌انداز و سلاح‌های هدایت شونده دقیق هستند.

ریاست سه ناحیه کردنشین سوریه در این مورد هشدار می‌دهد: "حملات داعش با دستیابی‌های اخیر آنها به سلاح‌های سنگین به درجه حادی رسیده‌اند."

'سلاح شیمیایی'

کمیته حفاظت مردمی کردها ادعا می‌کند که داعش در حملات تازه خود به کوبانی از سلاح‌های شیمیایی که بر اساس این ادعاها از کارخانه سلاح شیمیایی مُتنی در نزدیکی بغداد بدست آورده، استفاده کرده است. درستی عکسها و شواهد پزشکی ارائه شده بوسیله نیروهای کرد اما هنوز باید از طرف ناظران بین‌المللی تایید شود.

ایالات متحده آمریکا هم تصرف کارخانه مُتنی در روز هشتم ژوئیه را بی‌اهمیت جلوه داد و ادعا کرد که آن اسلحه‌ها کار نمی‌کنند و استفاده از آنها ممکن نیست.

حق نشر عکس AP
Image caption شبه‌نظامی‌های کمیته‌های حفاظت مردمی کرد سوریه می‌خواهند جلوی پیشرفت‌های تازه داعش را بگیرند

صالح مسلم، رهبر کمیته‌های حفاظت مردمی کرد می‌گوید:

"سلاح‌های شیمیایی استفاده شده‌اند، ما نمونه‌هایی برای آزمایش در دیاربکر برداشته‌ایم. آنها یک نوع سلاح شیمیایی هستند ولی ما کاملا مطمئن نیستیم."

ردور خلیل، سخنگوی کمیته‌های حفاظت مردمی کرد هم خواهان "دخالت فوری جامعه بین‌المللی و انجام وظیه آنها در کوبانی" است.

شدت گرفتن جنگ در سوریه، بویژه در کشور همسایه ترکیه آژیر خطر را به صدا در آورده است. این مسئله موجب نگرانی‌هایی در باره نظامی شدن بیشتر مناطق کردنشین شده چرا که کمیته‌های حفاظت مردمی کرد در تلاش برای مبارزه با داعش است که در این روزها بسیار جسور شده است.

صالح مسلم می‌گوید: "ما می دانیم که حدود ۳۰۰-۴۰۰ نفر از کردهای ترکیه همراه ما در حال جنگ با داعش هستند. ولی اسلحه‌های ما کم‌ و نارنجک‌های ما در مقابل تانک‌های داعش بی تاثیرند."

ترکیه در مسئله کمیته‌های حفاظت مردمی کرد سوریه که با دشمن دیرینه آن در دهه‌های اخیر مرتبط است، امروز با یک معما روبروست. حزب کارگران کردستان ترکیه، پ.ک.ک هم امروز می‌خواهد جلوی شبه‌نظامی‌های اسلامگرا را بگیرد تا مناطق مرزی را بی‌ثبات نکند.

طبق گفته آرون استاین، متخصص ترکیه در موسسه سرویس‌های متحد سلطنتی (آر یو اس آی)" این مسئله در سیاست ترکیه نامعلوم است."

حق نشر عکس Reuters
Image caption شبه‌نظامی‌های کرد سوریه کنترل سه منطقه در شمال شرق این کشور که آنها را خودمختار اعلام کرده‌اند، در دست دارند

"ولی من تابحال شواهدی در مورد مورد حمایت ترکیه از داعش در مقابل کمیته‌های حفاظت مردمی ندیده‌ام. همه شواهدی که من دارم، بدون تضمین، نشان می‌دهند که آنها مستقیما کمکی نمی‌کنند."

تصمیم ترکیه تاثیر عمیقی بر مسیر کشمکش‌های سوریه خواهد گذاشت.

هیچکدام از سه بازیگر اصلی، رژیم سوریه، داعش و کمیته‌های حفاظت مردمی کرد در آنکارا مشخصا خشنود نخواهد بود. ولی انتخاب باید انجام گیرد.

آنکارا احتمالا باید بپذبرد که در واقعیت، ساختار قدرت در سوریه به سه شکل متمایز تقسیم شده است. و جلوگیری از بنیادی شدن مبارزه داعش و کردها از نظر امنیتی در درجه اول قرار دارد.

وقتی کشمکش در سوریه بخاطر مشکلات عراق داغ شد، ترکیه احتمالا یک نقش دوگانه بازی خواهد کرد: حمایت از کردها اما تنها طوری که مطمئن باشد که آنها بازنده نیستند. به هر جهت جنگ‌های بیشتری در راه است.

مطالب مرتبط