بحران غزه؛ نقطه عطف یا نقطه اوج؟

حق نشر عکس AFP GETTY
Image caption حملات اسرائیل به غزه از روز شنبه تشدید شده است

گلوله‌باران سنگین منطقه شجاعیه در شرق غزه، که ده ها کشته به جا گذاشته، می‌تواند نقطه عطفی در بحران تازه خاورمیانه باشد.

اما این تحول به آن معنا نیست که درگیری‌ها به نقطه اوج خود رسیده است. ارتش اسرائیل می‌گوید هنوز ماموریتش به نتیجه نرسیده است.

حماس هم به نظر می‌آید که از توانایی‌اش برای آزار دادن نیروهای نظامی اسرائیل، دل و جرات بیشتری پیدا کرده و چندان به فکر پایان دادن به ماجرا نیست.

اما این واقعیت که درگیری به مناطق پرجمعیت شهری رسیده و گزارش‌ها از درگیری‌های خانه‌به‌خانه، به این معناست که تلفات غیرنظامیان به شکل چشمگیری افزایش خواهد یافت.

هم‌زمان فشار خارجی هم برای پایان دادن کامل به این درگیری تشدید خواهد شد.

سلاح زیرزمینی

بارها مطرح شده است که این یک جنگ کلاسیک نامتقارن میان ضعیف و قوی است.

توان حماس و گروه‌های فلسطینی به هیچ وجه نمی‌تواند با قدرت نظامی اسرائیل برابری کند.

در واقع فارغ از توان تهاجمی اسرائیل، سیستم دفاع موشکی "گنبد آهنین" نقشی حیاتی در تعیین مسیر و سرنوشت درگیری‌ها داشته است.

راکت‌هایی که از غزه پرتاب می‌شود چیزی نیست که هیچ دولتی با آن کنار بیاید. اما به نظر می آید توان گنبد آهنین در خنثی کردن راکت‌های دوربرد فلسطینی‌ها عملیات زمینی اسرائیل را به تعویق انداخت و اگر سیر وقایع به شکل دیگری پیش می‌رفت شاید کار به اینجا نمی‌کشید.

حق نشر عکس AFP
Image caption درگیری‌ها روی زمین نزدیک‌تر و خانه‌به‌خانه شده است

با وجود این سیستم دفاعی، شلیک راکت و خمپاره از نوار غزه ادامه پیدا کرد و دو غیرنظامی اسرائیلی را کشت.

اما حماس سلاح دیگری دارد که شاید دلیل اصلی آغاز عملیات زمینی اسرائیل باشد؛ "تونل‌های زیرزمینی".

گروه‌هایی از اعضای حماس آشکارا آماده بودند که از طریق این تونل‌ها به خاک اسرائیل نفوذ کنند، هر چند اسرائیل این نقشه را از همان ابتدا نقش بر آب کرد.

عملیات ارتش اسرائیل در مراحل اولیه بیشتر به نقاط مرزی و کم‌جمعیت محدود می‌شد.

اما بعد از آن که یک نفربر نظامی اسرائیل روز شنبه در کمین نظامی گروه‌های فلسطینی گرفتار شد و دو سرباز اسرائیلی کشته شدند، فرماندهان ارتش تصمیم به افزایش دامنه عملیات زمینی و حمله به منطقه پرجمیعت شجاعیه گرفتند.

بسیاری از غیرنظامیان از این منطقه فرار کرده‌اند اما خیلی ها هنوز آنجا گرفتارند.

درگیری‌ها نزدیک‌تر و تلخ‌تر شده و تلفات طرف اسرائیلی را هم افزایش داده است.

این دقیقا همان چیزی است که فرماندهان نظامی حماس به دنبال آن هستند: کشیدن نیروهای اسرائیلی به مواضعی روی زمین که برای جنگ مدرن مناسب نیستند اما حماس از قبل برایش آماده شده است.

هدف نهایی

از همان ابتدا اسرائیل با دو مشکل عمده برای آغاز عملیات زمینی روبه‌رو بود.

اول خطر افزایش چشمگیر تلفات غیر انسانی و هم‌زمان خطر کشته شدن سربازان اسرائیلی. الان هر دوی این‌ها در حال رخ دادن است.

حق نشر عکس AFP
Image caption حماس خود را برای جنگ نامتقارن روی زمین آماده کرده

حماس - که از تلفات دقیق اعضای آن خبری در دست نیست - و به ویژه غیر نظامیان فلسطینی، سوگوار قربانیان خود در این حملات هستند. اما فشار روی طرف اسرائیلی در حال افزایش است.

با وجود آن که افزایش تلفات فلسطینی ها فشار دیپلماتیک را به اسرائیل برای توقف عملیات غزه تشدید کرده، اما هم‌زمان تلفات نیروهای اسرائیلی، بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر را برای به پایان رساندن ماموریت مصمم‌تر کرده است.

این جاست که سوال اساسی مطرح می شود: پایان ماموریت برای اسرائیل چه معنایی دارد؟

آیا می توان‌ساخت تونل های حماس را برای همیشه متوقف کرد؟ تلفات اسرائیلی تا کجا برای انجام ماموریتی با نتیجه موقت قابل تحمل خواهد بود؟

در حال حاضر، بر خلاف ظاهر قضایا، شاید این حماس باشد که احساس اعتماد به نفس بیشتری می‌کند.

به روایت خود حماس، آنها در برابر "مشت آهنین" هر چند به قیمت جان صدها "شهید" مقاومت کرده‌اند.

همین اعتبارشان را به عنوان یک جنبش مقاومت افزایش داده و با تهاجم‌های چریکی‌ نشان داده‌اند که می‌توانند برای دشمن دردسر جدی ایجاد کنند.

هدف اصلی اسرائیل در ادامه این عملیات، تا هر زمانی که طول بکشد، از بین بردن کامل چنین تصویری از توازن قوا خواهد بود.

مطالب مرتبط