اصلاح اسامی خارجی برخی از بنگاههای تجاری در تاجیکستان

گوهر شراف زاده حق نشر عکس BBC World Service
Image caption خانم شراف زاده می گوید از این به بعد ثبت نام شرکتهای خصوصی تنها بعد از دریافت اجازه کمیته زبان و اصطلاحات تاجیکستان امکان‌پذیر خواهد شد

کمیته زبان و اصطلاحات تاجیکستان از اوایل سال جاری تا حال بیش از 200 فروشگاه و رستوران و موسسات دیگر را دستور داده که اسامی خود را با قانون زبان دولتی این کشور مطابق سازند.

در این باره گوهر شراف زاده، رئیس این کمیته، روز چهارشنبه 30 ژوئیه در یک نشست مطبوعاتی خبر داد.

وی از جمله گفت: "نام‌‌گذاری و مواد اطلاعاتی 205 مؤسسه بر خلاف مقررات قانون تاجیکستان “در باره زبان دولتی” می‌باشد. برای برطرف کردن کمبودیها در این زمینه به این مئسسات مهلت دادیم. بعد از پیشنهاد و توصیه‌های کمیته زبان و اصطلاحات اسامی و مطالب اطلاعاتی 56 مؤسسه با مفاد قانون مذکور مطابق کرده شده است."

خانم شراف زاده از ارائه فهرست این مؤسسات خودداری کرد، ولی گفت که دو مرکز تفریحی کودکان موسوم به "لیمپوپو" و “جومانجی” از جمله این موسسات هستند.

در نشست مطبوعاتی روز چهارشنبه مسئولان کمیته زبان و اصطلاحات تاجیکستان از موارد نقض قانون زبان دولتی در آگهیها و تبلیغات بازرگانی شرکتهای خصوصی و مؤسسات دولتی انتقاد کرده و اظهار داشتند که به تلاشهای خود برای رفع این نواقص ادامه‌ می‌دهند.

در اوایل سال جاری اعلام شده بود که با دستور این کمیته یک پیتزا‌فروشی موسوم به "پیتسه اِی بورگر" (نام روسی) در شهر دوشنبه تغییر نام کرده و هم اکنون از آن “پیتزا و بورگر” نام برده می‌شود.

این موضوع در شبکه‌های اجتماعی به بحثهایی میان طرفداران نام گذاری به زبان فارسی و مخالفان آن دامن زد، ولی با این وجود، در محلات مختلف پایتخت تاجیکستان فروشگاهها و رستورانهایی با اسامی خارجی همچنان فعال هستند.

در ادامه‌ صحبت خود خانم شراف زاده از خبرنگاران دعوت کرد که به افشای موارد نقض قانون زبان دولتی در تاجیکستان مساعدت کنند.

از سوی دیگر، وی افزود که در گفتار رسانه‌های تاجیکستان، از جمله شبکه‌های تلویزیونی و رادیویی، نیز مشکلاتی در زمینه کاربرد صحیح از واژگان و اصطلاحات زبان فارسی تاجیکی مشاهده می‌شود.

گوهر شراف زاده خبر داد که مسئولان این کمیته در صدد هستند در طول سال 2014 به بررسی موضوع استفاده درست از واژگان زبان فارسی تاجیکی در رسانه‌ها و مطبوعات کشور آغاز کنند.

وی گفت: "قول می‌دهم که در نشست مطبوعاتی آینده در اوایل سال آینده من برایتان گزارش دقیقی در این زمینه می‌دهم."

به این ترتیب، هم اکنون مطالب رسانه‌های تاجیکستان نیز زیر ذره بین مسئولان کمیته زبان و اصطلاحات تاجیکستان که یک نهاد تحت نظر حکومت این کشور است، قرار خواهند گرفت.

در همین حال، خانم شراف زاده خبر داد که از این به بعد ثبت نام شرکتهای خصوصی نیز تنها بعد از دریافت اجازه کمیته زبان و اصطلاحات تاجیکستان امکان‌پذیر خواهد شد.

این در حالی است که به گفته او، حالا برخی از شرکتها و موسسات تاجیکستان، نظیر شرکت مخابراتی “تی سِل” و فرودگاه شهر دوشنبه برای پخش آگهیها و تبلیغات بازرگانی خود با مسئولان کمیته زبان و اصطلاحات مشورت می‌کنند.

از سوی دیگر، خانم شراف زاده گفت که در نیم سال اخیر مسئولان این نهاد با گروههای بزرگی از تجار تاجیک ملاقات کرده و به آنها مقررات زبان دولتی را توضیح داده‌اند.

همزمان این نهاد بعد از بررسی به نشر چند لغت‌نامه تخصصی فارسی (تاجیکی) به روسی و زبانهای دیگر اجازه داده است. همچنین، پخش فیلمهایی که از زبانهای غیر به فارسی دوبله می‌شوند، نیز تنها بعد از دریافت اجازه این کمیته امکان‌پذیر خواهد شد.

کمیته زبان و اصطلاحات تاجیکستان در ماه اکنبر سال 2009 تاسیس شده و پیاده کردن سیاست دولت در باره زبان دولتی و زبانهای دیگر بر اساس قانون زبان این کشور از اهداف عمده آن است.

گوهر شراف زاده در ماه دسامبر سال 2013 به ریاست این کمیته منصوب شد. قبل از او پرفسور دادیخدا سیم الدینف، داننده زبانهای ایرانی کهن و عضو فرهنگستان زبان و ادب فارسی ایران، ریاست این نهاد را به عهده داشت.

بر اساس قانون زبان دولتی تاجیکستان که در پاییز سال 2009 تصویب شد، زبان تاجیکی (فارسی) زبان رسمی این کشور محسوب می شود و زبانهای دیگر نیز تحت جمایت دولت هستند.

نخستین قانون زبان در تاجیکستان 22 ژوئیه سال 1989 در پی تلاشها و درخواستهای مکرر فرهنگیان تصویب شد و به سلطه بیش از 70 ساله زبان روسی در این کشور فارسی زبان پایان داد.

در آغاز استقلال تاجیکستان در متن قانون اساسی این کشور نام زبان رسمی "تاجیکی (فارسی)" ثبت شده بود، اما در سال 1994 در اوج جنگ داخلی پارلمان متمایل به روسیه واژه "فارسی" را که در کنار "تاجیکی" در پرانتز آمده بود، از متن قانون اساسی برانداخت.

طبق قانون ساسی تاجیکستان، زبان روسی در این کشور همچنان مقام "زبان معاشرت میان ملتها (یعنی اقوام)" را دارد. تلاشهای دولت تاجیکستان برای تقویت جایگاه زبان رسمی (فارسی تاجیکی) در یک دهساله اخیر با انتقادات زیاد روس تباران و گروههای متمایل به روسیه روبرو شده است.

از جمله تبدیل نام خانوادگی امامعلی رحمان، رئیس جمهوری تاجیکستان، از "رحمان اف" به "رحمان" در سال 2007 که منصب داران دیگر هم از او پیروی کردند، به موجی از انتقادات در رسانه های روسیه دامن زد، تا جایی که برخی او را به ملی گرایی و تلاش ریشه کن کردن زبان روسی در این کشور متهم کردند.