کمیسر حقوق بشر سازمان ملل شورای امنیت را به 'کوته‌بینی' متهم کرد

حق نشر عکس AP
Image caption پیلای ریشه بحران‌های حاد کنونی را به عدم توجه شورای امنیت به نقض حقوق بشر نسبت داده است

مسئول حقوق بشر سازمان ملل متحد کشورهای عضو شورای امنیت را به نادیده گرفتن مشکلات اساسی جهانی متهم کرده است.

ناوی پیلای، کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل، در سخنانی در نشست شورای امنیت این سازمان گفت که اعضای این شورا به جای توجه به رنج انسان‌ها و موارد نقض فاحش صلح و امنیت جهانی، با کوته‌بینی کامل، به مسایل کوتاه مدت ژئوپلتیک و منافع محدود ملی خود اولویت می‌دهند.

خانم پیلای، که پس از شش سال، ریاست او بر شورای حقوق بشر سازمان ملل به زودی به پایان می‌رسد، گفت: "اعتقاد راسخ دارم که واکنش مناسب‌تر این شورا می توانسته جان صدها هزار انسان را نجات دهد."

وی گفت که شرایط کنونی در سوریه، افغانستان، جمهوری آفریقای مرکزی، جمهوری دموکراتیک کنگو، عراق، لیبی، مالی، غزه، سومالی، سودان جنوبی و سودان شاهدی آشکار بر ناکامی جامعه جهانی در جلوگیری از بروز درگیری و خشونت گسترده است. خانم پیلای، که یک حقوقدان اهل آفریقای جنوبی است، گفت: "در هیچیک از این موارد، بحران کنونی بدون پیش آگهی بروز نکرد بلکه در نتیجه تجاوز به حقوق بشر طی چند سال و گاه حتی چند دهه، شکل گرفت و به فاجعه منجر شد."

ناوی پیلای به کشور خاصی اشاره نکرد اما استفاده از حق وتو برای جلوگیری از اقدام بین‌المللی در جلوگیری یا خاتمه دادن به بحران‌ها را مورد انتقاد قرار داد. در سال‌های اخیر، روسیه و همچنین چین به منظور جلوگیری از اقدامات موثر سازمان ملل در مورد سوریه به حق وتو متوسل شدند. بحران سیاسی سوریه به تدریج به یک جنگ داخلی وسیع و پر تلفات و قدرت‌گیری اسلامگرایان تندرو در منطقه منجر شده است.

حق نشر عکس AP
Image caption امیر زید الحسین از ماه آینده میلادی کمیسر عالی حقوق بشر خواهد بود

کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل در بخش دیگری از سخنان خود توصیه کرد که پیمان تجارت اسلحه تقویت شود به نحوی که بتواند تجارت تسلیحاتی را تحت نطارت بیشتر قرار دهد و مانع از دسترسی ناقضان حقوق بشر و همچنین گروه‌های تبهکار به اسلحه شود.

وی گفت: "دولت‌های امضاکننده این پیمان باید موافقت کنند که یکی از شرایط اصلی فروش اسلحه به کشورهایی که با مساله نقض حقوق بشر مواجه هستند، اعزام یک هیات کوچک از کارشناسان ناظر بر وضعیت حقوق بشر باشد." تا کنون سی و یک کشور جهان این پیمان را امضا و در پارلمان‌های خود تصویب کرده‌اند و زمانی که تعداد کشورهای عضو پیمان به پنجاه و یک نفر برسد، این پیمان اجرایی خواهد شد.

در جلسه شورای امنیت، بان کی مون، دبیرکل سازمان ملل نیز گفت که هرگاه سازمان ملل از حمایت کامل شورای امنیت برخوردار بوده، حتی اقدامات کوچک آن نیز کارساز بوده است و تاثیری قابل توجه داشته است. وی افزود: "در مقابل، هر گاه شورا از وحدت نظر برخوردار نبوده، آنگاه که دیر اقدام کرده و اقدامات سازمان ملل تنها به جنبه های محدود مورد توافق همه اعضای شورا منحصر بوده است، نتیجه کار را می‌توان در مرگ و رنج و مصیبت فراوان انسان‌ها و البته تضعیف اعتبار این سازمان مشاهده کرد."

ناوی پیلای دوره چهارساله خود در مقام کمیسرعالی حقوق بشر را در سال ۲۰۰۸ آغاز کرد و در سال ۲۰۱۲، این دوره به مدت دو سال تمدید شد. با خاتمه دوره خدمت خانم پیلای در سمت کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل، امیر زید بن رعد زید الحسین، دیپلمات اردنی و نماینده فعلی آن کشور در سازمان ملل این سمت را برعهده می‌گیرد.

خانم پیلای گفت که شاهزاده زید الحسین که از ماه آینده دوره چهارساله خدمت خود را آغاز خواهد کرد، بر لزوم تلاش برای پپشگیری از بحران‌های جهانی تاکید دارد و هر ماهه گزارشی از اقدامات شورای حقوق بشر را به شورای امنیت ارائه خواهد داد.

کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل به طور مستقیم زیر نظر دبیرکل سازمان فعالیت دارد و به عنوان هماهنگ‌کننده امور حقوق بشری سازمان، از نزدیک با شورای حقوق بشر سازمان ملل همکاری می‌کند. این سمت در سال ۱۹۹۳ توسط مجمع عمومی سازمان ملل ایجاد شد و ماموریت کمیسر عالی پیشبرد فعالیت‌های سازمان ملل در حمایت از حقوق بشر در کشورهای عضو و در چارچوب اعلامیه جهانی حقوق بشر و سایر تعهدات بین‌المللی ناظر بر این بخش از وظایف سازمان است.