زن‌های کرد ترکیه دیگر خواهان استقلال نیستند

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption زنان کرد محدودیت های جامعه مردسالارانه ترکیه را به چالش کشیده اند

کردهای عراق که با حملات نیروهای دولت اسلامی (داعش) مبارزه می کنند، به همراه کردهای ایران، سوریه و ترکیه بزرگترین ملت بدون دولت را در دنیا تشکیل می دهند.

اما در حالی که کردهای عراق به منظور تشکیل یک دولت مستقل برای همه پرسی برنامه ریزی می کنند، شورشیان کرد در ترکیه به برگزاری گفتگوهای صلح مشغولند.

با وجود چندین دهه سرکوب، ثبات نسبی، به ویژه برای زنان این امکان را فراهم کرده که محدودیت های حقوق کردها و جامعه مردسالار منطقه را به چالش بکشند.

رزان زوقورلی ۲۵ ساله، جوان ترین شهردار تاریخ ترکیه است. در کشوری که زنان تنها اقلیت بسیار کوچکی در پارلمان را تشکیل می دهند، او به همراه گروهی از زنان کرد، در خط مقدم جنبش سیاسی کردها در ترکیه حضور فعال دارد.

او می گوید: "من در یک خانواده سیاسی متولد شدم. بزرگ شدن در تب و تاب مبارزه سیاسی کردها، شما را از سن پایین فرد مسئولی بار می آورد."

برای او نامی کردی انتخاب شد در حالی که آن زمان چنین عملی در ترکیه ممنوع بود. رزان به کردی یعنی "کسی که راه را می داند".

بدین ترتیب او به تاریخ سیاسی گسترده تری از مبارزه مسلحانه سیاسی کردها در ترکیه مرتبط است.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption شهردار رزان زوقورلی بیرون خانه پدری اش در مکانی که پ ک ک در سال ۱۹۷۸ در آن تاسیس شد

او هر روز هنگام رفتن به محل کار خود که در لیجه در شرق ترکیه قرار دارد، از مقابل خانه یک طبقه ساده‌ای عبور می کند که با جاده اصلی فاصله کوتاهی دارد.

آنجا محلی است که در سال ۱۹۷۸ بیست و سه زن و مرد برای برگزاری کنگره ای که به پ ک ک یا همان حزب کارگران کردستان موسوم شد، دور هم گرد آمده بودند.

این خانه متعلق به خانواده اوست.

ظهور زنان کرد با واقعیت جامعه مردسالار ترکیه که در آن تنها یک چهارم دختران پس از دوران ابتدایی ادامه تحصیل می دهند، در تناقض جدی است. همچنین نقش نو ظهور این زنان در حالیکه محافظه کاری مذهبی و اجتماعی در کل خاورمیانه اوج می گیرد، شجاعانه تر نیزبه نظر می آید.

دو سال پس از جلسه پ ک ک در خانه پدری اش، یک کودتای نظامی سراسر ترکیه را جارو زد و باعث بازداشت ده ها هزار نفر شد تا شرایط برای کردهای ترکیه سخت‌تر شود.

تعدادی از آنها در جلسه ها دستگیر و به اتهام جدایی طلبی و مخالفت مسلحانه با دولت به زندان دیار بکر منتقل شدند.

گولتان کشانک، سیاستمدار ارشد کرد، نیز در میان زندانیان بود.

او به من می گوید: "من بین سال های ۱۹۸۰ تا ۱۹۸۲ در زندان نظامی دیار بکر حبس بودم. مجبورمان می کردند که کرد بودنمان را انکار کنیم. اگر نمی پذیرفتیم، شکنجه می شدیم. من شکنجه های شدید بدنی شدم. ولی بدترین نوع شکنجه، زندانی شدن در لانه سگ مدیر زندان بود."

او پس از سی و دو سال به عنوان شهردار به دیار بکر بازگشت. اکنون او در ساختمان پر ابهت شهرداری، دفتر بزرگی دارد.

او به عنوان یکی از اعضای حزب صلح و دموکراسی، مانند بسیاری از رفقایش، در گذشته به ضرروت یک کشور مستقل کرد باور داشت.

اما در حال حاضر معتقد است که استقلال و ایجاد یک کشور مستقل کرد نظر نامربوطی است. "احتیاجی نیست صبر کنیم، ما هم اینک می توانیم جامعه دلخواهمان را تاسیس کنیم."

تقریباً ۶۵ کیلومتر دورتر، در منطقه محافظت شده کاراز، بریوان الیف قیلیچ ۳۳ ساله، معاون شهردار که از اعضای حزب صلح و دموکراسی است، برای تغییر درک جامعه نسبت به زنان مبارزه می کند.

پس از تحمل سال ها بد رفتاری از سوی همسرش، او علاوه بر اینکه تنها زن مطلقه در روستایش است، نخستین زنی است که که در اداره محلی مشغول به کار است.

او می گوید: "پیش از من، به سختی امکان داشت که در شهرداری یا هر ساختمان رسمی دیگری، زنی را ببینید، چه رسد به اینکه شهردار باشد. فکر می کنم حتی تنها اینکه اینجا دفتر من است، به زنان دیگر توانایی می بخشد."

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption بریوان الیف قیلیچ نخستین زنی است که در شهرستان خود برای اداره محلی کار می کند

او پس از طلاق، تصمیم گرفت که به منظور کمک به زنان دیگر وارد عرصه سیاست شود.

به گفته او "دولت ترکیه با متوسل شدن به سرکوب خشونت آمیز و انکار وجود کردها تلاش کرد آنها را در خود تلفیق کند. شوهر سابق من هم، به همین شکل با من مانند برده ای رفتار می کرد و موجودیت و شخصیت مرا نادیده می گرفت."

اما او اکنون دلیلی برای جدایی منطقه کردنشین از ترکیه نمی بیند. دولت ترکیه مذاکرات با پ ک ک را آغاز کرده و به دنبال راه حل سیاسی برای مسئله کردهاست.

این موضوع بدین معنی نیست که خشونت در منطقه وجود ندارد. ارتش ترکیه هنوز هم در پایگاه های نظامی و پست های بازرسی، حضور سنگینی دارد.

کشانک، قیلیچ و زوقورلی از جمله ده ها زنی هستند که به عنوان شهردار و معاون شهردار در سراسر منطقه کردنشین ترکیه، کنترل امور شهرها را به دست گرفته اند.

ولی تمام زنان کرد به منظور تغییر سیاسی به شهرداری نمی روند. تعداد نامشخصی از مبارزان مسلح پ ک ک که زنان بسیاری میانشان به چشم می خورد، همچنان در حال نوردیدن کوه های صعب العبور شرق ترکیه هستند.

یکی از اعضای این گروهان مبارز با یونیفورم های گشاد خاکی، در مصاحبه ای نادر با ژیار گل، خبرنگار بی بی سی ارزیابی خود از روند صلح را در میان گذاشت.

هنگامی که پرسیدیم چرا آنها از زنان کرد شهردار دنباله روی نمی کنند، یکی از زنان مبارز در حالی که کلاشنیکفش از شانه اش آویزان بود جواب داد که حضور آنها بهبود حقوق کردها و به خصوص زنان را تضمین می کند.

"ما به دنبال صلح و احیای حقوق کردها هستیم. اما صبر نمی کنیم که دولت صلح بیاورد. ما آماده ایم که اگر تلاش های صلح آمیز کار نکرد، بجنگیم."

مطالب مرتبط