پاکستان درگیر بحران 'انقلاب' و 'آزادی'

تظاهرات پاکستان
Image caption دو گروه سیاسی و مذهبی پاکستان خواستار استعفای دولت نواز شریف هستند

نزدیک به دو هفته است که بحران سیاسی پاکستان را فراگرفته است. دو گروه سیاسی و مذهبی در برابر ساختمان پارلمان این کشور در پایتخت اسلام آباد دست به تحصن و تظاهرات زده و هردو خواستار استعفای حکومت به رهبری نوازشریف هستند.

"آزادی" و" انقلاب"

عمران‌ خان رهبر حزب تحریک انصاف پاکستان مدعی است که حزب مسلم لیگ نوازشریف در انتخابات سال ۲۰۱۳ تقلب کرده و خواستار بازشماری دوباره آرای چهار حوزه انتخاباتی شده است.

اما برای اینکه این بازشماری منصفانه انجام شود اصرار می‌ورزد تا نوازشریف حتی بطور موقت، از مقامش استعفا دهد.

عمران‌ خان در یکی از سخنرانی‌هایش در اسلام‌آباد گفت در حالیکه در افغانستان برای روشن شدن مساله آرای پاک از ناپاک تمام آرا بازشماری می شود، نواز شریف حاضر به بازشماری آرای چهار حوزه رای‌دهی نیست.

عمران‌ خان همچنان خواستار برگزاری مجدد انتخابات است. او می‌گوید تا استعفای نوازشریف به تظاهرات موسوم به "آزادی" ادامه خواهد داد.

طاهر قادری از روحانیون پرنفوذ پاکستان و رهبر تحریک عوامی که دوماه پیش دستکم ۱۵ تن از فعالان حزب او در یک حمله پولیس کشته شدند خواستار خون‌خواهی آنها شده است.

حق نشر عکس EPA
Image caption عمران‌ خان رهبر حزب تحریک انصاف می‌گوید تا استعفای نوازشریف به تظاهرات موسوم به "آزادی" ادامه خواهد داد

او می گوید از آنجاییکه حمله به این افراد، به گفته وی به دستور شهباز شریف، وزیر اعلی (سروزیر) ایالت پنجاب و برادر نوازشریف، نخست‌وزیر انجام شده، از این رو با موجودیت نخست‌وزیر و برادرش در قدرت، رسیدگی منصفانه به پرونده قتل این افراد ممکن نیست.

از این رو او نیز خواستار استعفای هردو برادر از قدرت است. او هم تاکید دارد که تا پیروزی "انقلاب " به تحصن در برابر پارلمان ادامه می‌دهد.

این دو رهبر مخالف، خواستهای دیگری هم دارند اما خواست اصلی آنها انحلال حکومت به رهبری نوازشریف است.

نافرمانی مدنی:

عمران‌ خان رهبر تحریک انصاف از مردم خواسته است دست به نافرمانی مدنی بزنند. پول برق، گاز و مالیات را نپردازند و پولهای خود را در بانکهای دولتی به امانت نگذارند.

حق نشر عکس Reuters
Image caption طاهر قادری از روحانیون پرنفوذ پاکستان تاکید دارد که تا پیروزی "انقلاب " به تحصن در برابر پارلمان ادامه می‌دهد

طاهر قادری نیز ضرب‌الاجلی را برای استعفای حکومت تعیین کرده است.

او از اعضای پارلمان نیز خواسته است تا پیش از اتمام ضرب‌الاجل او پارلمان را ترک کنند. او پارلمان، انتخابات و حکومت به رهبری حزب مسلم لیگ نواز شریف را غیر قانونی می‌خواند.

تلاشهای حکومت

حکومت به رهبری نوازشریف در روزهای گذشته برای حل این بحران با متحدین سیاسی‌اش سرگرم مشورت بوده و تاکید دارد که به هیچ وجه حاضر به استعفا نیست.

نخست‌وزیر نوازشریف از آصف‌ علی زرداری، رییس جمهور سابق و رهبر حزب مردم نیز دعوت کرد تا برای پیداکردن یک راه حل به کمک او بشتابد.

متحدین سیاسی نخست‌وزیر شریف به شمول حزب عوام ملی پشتونخواه به رهبری محمود خان اچکزی نیز او را ترغیب می‌کنند تا از تهدید مخالفان نترسد و مقاومت کند.

تلاشهای میانجیگران حکومت برای کنار آمدن با عمران‌ خان و طاهر قادری نیز تاکنون دست‌آوردی نداشته است.

در عین حال حکومت از دست زدن به هرگونه اقدام خشونت‌آمیز برای پراکنده کردن تظاهرکنندگان هراس دارد. با آنکه نیروهای پولیس آماده دست زدن به هرگونه اقدام علیه تظاهرکنندگان هستند.

هوادارن حزب مسلم لیگ نوازشریف نیز از دو روز به این طرف در شهرهای مختلف به طرفداری از حکومت دست به راهپیمایی‌ زده‌اند.

سکوت ارتش

ارتش پاکستان که همواره در بحران‌های سیاسی کشور حرف آخر را زده است تاکنون خاموشی اختیار کرده و نیروهای ارتش تنها امنیت ساختمانهای مهم دولتی را در دست گرفته‌اند.

ارتش تنها یکبار با انتشار بیانیه‌ای از تمام جناحهای دولت و مخالفانش خواست مسایل را از راه گفتگو حل کنند.

روز سه شنبه جنرال (ژنرال) راحیل شریف رئیس ستاد مشترک ارتش و نوازشریف، نخست وزیر در دیداری بحران جاری کشور را مورد بحث قرار دادند.

تحلیگران سیاسی در پاکستان معتقدند که به احتمال زیاد، دو جناح معترض از حمایت عناصری در ارتش پاکستان برخوردار هستند. با آنکه آنها بطور مشخص از کسی یا نهادی نام نمی‌برند اما مراد آنها ارتش است.

سرنوشت دموکراسی پاکستان

سرنوشت دموکراسی و بقای حکومتهای منتخب در پاکستان همواره در دست ارتش این کشور بوده و وفاداری حکومت‌های منتخب به منافع استراتژیک تعریف شده از سوی ارتش، متضمن بقای دموکراسی شکننده در پاکستان بوده است.

اکنون نیز چنین به نظر میرسد که اگر حکومت به رهبری نوازشریف و مخالفانش موفق نشوند برای حل بحران کنونی راه حلی بیابند، ممکن است ارتش پا جلو بگذارد.

بیشتر احزاب سیاسی پاکستان به شدت نگران چنین واقعه‌ای هستند.