روحانی: پارسیان از افراط و تفریط همواره حذر داشته‌اند

در حالی که دولت تاجیکستان با افزایش افراطگرايی در میان جوانان این کشور دست و پنجه نرم می‌کند، رئیس جمهوری ایران در ملاقاتش با دانشمندان تاجیک گروههای داعش و طالبان را "دشمنان فرهنگ اسلامی" خوانده است.

حسن روحانی که مشغول دیدار سه‌روزه از تاجیکستان است، این موضوع را در حالی در محور سخنرانیش در فرهنگستان علوم تاجیکستان قرار داد که گزارشهای اخیر حاکی از پیوستن صدها نفر از تاجیکان به صفوف پیکارجویان داعش یا "دولت اسلامی" در سوریه و عراق است.

آقای روحانی ضمن صحبت از "شیعه کُشی" داعش گفت که سنیها و شیعیان قرنها در کنار هم زندگی کرده‌اند و "هیج کس نمی‌گفت، مولوی سنی است و فردوسی شیعه."

او افزود: "حالا چه شده که یک گروه افراطی در شرق و غرب ما به نام احیای خلافت اسلامی شیعه کُشی می‌کنند که علمای سنی را به جرم عدم بیعت می‌کُشند. باید در عقل و نیت آنان شک کرد، آنان که دشمنان فرهنگ اسلامی اند، نمی‌توانند دوست شریعت اسلامی باشند..."

رئیس جمهوری ایران گفت: "اعتدال ستیزی و ایرانی ستیزی آنان - ایران فرهنگی، نه ایران سیاسی- با "رواداری و آزاد اندیشی" حافظها، "انسان دوستی و نوع پروری" سعدیها و "معناگرايی و سطحی ستیزی" مولویها می‌جنگد."

'افراط گرایان ما را نشانه گرفته‌اند'

ضمنا آقای روحانی تاجیکستان را یک دولت مستقل، ولی همزمان "پاره تن تمدن ایران" خواند، و گفت که "ایران فرهنگی بسی فراختر از ایران سیاسی است."

وی گفت: "هر کسی به زبان فارسی صحبت می‌کند و هر کسی حافظ و سعدی و رودکی و فردوسی را بفهمد، شهروند افتخاری ایران است."

حسن روحانی افزود: "دشمنان اعتدال فرهنگ و تمدن ما را نشانه گرفته‌اند، پس چاره کار روشن است، احیای فرهنگ رواداری، فرهنگ نوع دوستی، فرهنگ معنا، محور و پرهیز از ظاهرگرايی، از قبیله گرايی. فرهنگی که فرزند اسلام است و زبانش زبان من و شماست. زبان پارسی زبان صلح و دوستی است."

رئیس جمهوری ایران از سوی دیگر گروههای افراطی را به "راه‌اندازی کارخانه کافرسازی و کافرکُشی" متهم کرد. او در این باره گفت: "اسلام یک ایدئولوژی بسته و مذهب افراطی و فرقه تکفیری نیست. اسلام و قرآن حتی در حق کافرانی که از اهل ظلم نباشند، می‌گوید: "لکم دینکم ولی الدین" (دین شما برای خودتان و دین من برای خودم). اسلامی که حقوق کافران را رعایت می‌کند، چه گونه می‌تواند کارخانه کافرسازی و کافرکُشی راه بیندازد؟"

نگرانی تاجیکستان و ایران از داعش

این سخنرانی حسن روحانی در باره افراطگرايی در فرهنگستان علوم تاجیکستان در حالیست که دولت آقای رحمان سالهاست با آنچه "افراط گرايی جامعه تاجیکستان" می‌خواند، مبارزه می‌کند.

نگرانیهای دولت را در این زمینه گزارشهای مبنی بر شرکت تاجیکان در نبردهای سوریه در صفوف پیکارجویان داعش افزونتر کرده‌اند. دولت تعداد چنین افراد را حدود دوصد نفر خوانده، اما منابع مستقل این آمار را بیش از 800 نفر می‌خوانند.

تاجیکستان یک کشور سکولار بوده، اما جمعیتش عمدتا مسلمان سنی‌مذهبند. اما دولت تاجیکستان و روحانیان کشور در سالهای اخیر از نفوذ گروههای افراطگرای اسلامی، از جمله جریان سلفیه، در میان جوانان کشور پیوسته ابراز نگرانی کرده‌اند.

برخی از صاحب‌نظران می‌گویند که این باعث شده، برخی از جوانان تاجیک به شیعه ستیزی دست زنند. سلطان حمد، تحلیلگر تاجیک، می‌گوید، این امر به "معرفت پست دینی شهروندان کشور، بخصوص آنهایی که از مذهب امام اعظم کنار رفته و به جریانهای افراطگرای مذهبی، از قبیل سلفیه و وهابیه و غیره گرویده‌اند، بستگی دارد."

آقای حمد افزود یکی از سببهای شیعه ستیزی پخش برنامه‌های تلویزیونهای خصوصی از طریق ماهواره است.

او می‌گوید "بعضی تلویزیونهای خصوصی توسط محواره برنامه‌های ضدسنی خویش را پخش می‌نمایند. بسیاریها در تاجیکستان به این برنامه‌ها دسترسی دارند. متأسفانه، این برنامه‌ها پُر از تحقیر و دشنام علما و بزرگان اهل سنتند. این گونه برنامه‌ها البته تأثیر منفی خود را در بالا گرفتن جریان شیعه ستیزی در تاجیکستان نگذاشته نمی‌توانند."

شیعه ستیزی در برخی شبکه‌های تلویزیونی

با این وجود، سیدیونس استروشنی، محقق تاجیک مقیم ایران، می‌گوید، اشاره‌ حسن روحانی در باره پدیده شیعه ستیزی در ملاقاتش با دانشمندان تاجیک "به هیچ وچه اشاره‌ به شیعه ستیزی در تاجیکستان نبود".

آقای استروشنی افزود: "این پدیده (شیعه ستیزی) امروزها با کمال تاسف در بیشتر کشورهای اسلامی دیده می‌شود. و سببش را هم در دو چیز می‌دانم؛ یکی این که کشورهای عربی، بخصوص عربستان سعودی که از نفوذ ایران در منطقه خاور میانه‌ رنج می‌برند، برای کاهش از این نفوذ و تأثیر‌‌گذاری ایران، این غایله را راه انداخته‌اند."

آقای استروشنی نیز به شبکه‌های تلویزیونی به زبانهای عربی و پارسی که "کارشان 24 ساعت شیعه ستیزی است" اشاره‌ کرده و می‌فزاید: "به نظر من، برخی از خود شیعیان هستند که در بعضی از کشورها در خارج از ایران، شبکه‌های ماهواره‌ای راه انداخته و مسائلی را در برنامه‌های خود مطرح می‌کنند که احساسات مسلمانان اهل سنت را تحریک می‌کند، مثل شبکه "اهل بیت" الله یاری و یا شبکهایی چون "فدک" و "مرجعیت" که توسط یک روحانی کویتی به نام یاسر حبیب اداره می‌شود."

ایران و تاجیکستان به کمک هم بشتابند

دولت تاجیکستان امید داشت با اعلام سال 2012 به عنوان سال امام اعظم جوانان تاجیک را از این روند بازدارد. این تلاشها ظاهرا بی‌نتیجه بود، زیرا آقای رحمان سپس با تصویب قوانین و مقرراتی جدید مسائل دینی و مذهبی در کشور را تحت کنترل دولت گرفت، چیزی که با شعار "دین و دولت از هم جدا" سازگار به نظر نمی‌رسد.

تصویب قانونی تحت عنوان "مسئولیت والدین" که از جمله ممنوعیت رفتن نوجوانان تا سن 18 سال به مساجد از جمله این مقررات بوده، با اعتراض ساکت مردم روبرو بود.

برخی از کارشناسان بر این باورند که روابط تاجیکستان و ایران، دو کشور همزبان و همفرهنگ، به خاطر آن به صورت بایست توسعه نکرده که تاجیکستان یک کشور سکولار بوده و ایران یک کشور اسلامی بوده است.

با این وجود، حسن روحانی، رئیس جمهوری ایران، در پایان سخنرانی خود در روبروی عالمان و دانشمندان تاجیکستان گفت: "امروز در منطقه‌ای زندگی می‌کنیم که فرهنگ، اقتصاد و مسائل اجتماعی، سیاسی و امنیتی همه ما به هم گره بخورد، اگر ایران به فکر توسعه و امنیت خود باشد و تاجیکستان نیز در فکر توسعه و امنیت خود باشد، هیچ کدام به اهداف خود نمی‌رسند... و برای پیشرفت در تمدن بلند اسلامی در این منطقه باید در کنار هم و با هم به کمک بشتابیم."

دیدار آقای روحانی با دانشمندان تاجیکستان در حاشیه‌ سفر رسمیش به تاجیکستان برای شرکت در همایش سران کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای در دوشنبه صورت گرفت.

فرهنگستان علوم تاجیکستان آقای روحانی را عضو خارجی این نهاد اعلام کرد.

مطالب مرتبط