درگذشت یک زن متدین تاجیک در زندان ازبکستان

Image caption شرایط درگذشت خانم رحیم‌جاناوا در زندان ازبکستان روشن نیست، اما مدافعان حقوق بشر به احتمال شکنجه شدن او تأکید می‌کنند

در زندان زنان زنگی آته ولایت تاشکند ازبکستان نیلوفر رحیم‌جاناوا، یک شهروند تاجیک، فوت کرده است.

به گفته پیوندان نیلوفر رحیم‌جاناوا، او سال 2012 به اتهام "عبور غیرقانونی از مرز و تروریسم" به مدت 10 سال در ازبکستان روانه زندان شده بود.

روز شنبه گذشته مأموران پلیس جسد این زن زندانی را در شهر تاشکند به نزدیکانش تسلیم کرده و خواستار دفن سریع او شده‌اند. جسد خانم رحیم‌جاناوا خود همان روز در قبرستان آلمه زار شهر تاشکند به خاک سپرده شده است.

گفته می‌شود، کارمندان نهادهای امور داخله ازبکستان علت فوت خانم رحیم‌جاناوا را تشریح نداده‌اند.

نیلوفر رحیم‌جاناوا 37 ساله دختر بزرگ معروفجان رحیم‌جانف، امام-خطیب سابق مدرسه کوکلداش تاشکند، بوده است. آقای رحیم‌جانف 64 ساله در سالهای 1990-1991 امامت این مدرسه را به عهده داشته و در سالهای اخیر در شهر استروشن در شمال تاجیکستان به سر می‌برد.

خانم رحیم‌جاناوا در شهر بخارا به دنیا آمده و در دهه 1990 در تاجیکستان با سیدیونس استروشنی، روزنامه‌نگار منتقد دولت تاجیکستان، ازدواج کرده است.

در دهه 1990 این خانواده به ایران مهاجرت کردند و سیدیونس استروشنی در دانشگاه “مصطفی” شهر تهران مدرسی کرده است. آقای استروشنی پایه‌گذار و سردبیر تارنمای معروف “کیمیای سعادت” است.

عروسی و ماتم

سیدیونس استروشنی به بی بی سی گفت که همسرش ماه ژوئن سال 2011 به منظور عیادت پیوندانش از تهران عازم شهر استروشن شده و قصد داشت در مراسم عروسی دادرش در شهر تاشکند شرکت کند.

با وجود مخالفت او، همسرش ماه اوت سال 2011 به شهر تاشکند رفته و در جریان آمادگیها برای مراسم عروسی از سوی کارمندان پلیس بازداشت شده است.

مقامات ازبک نخست او را به "عبور غیرقانونی از مرز" متهم کرده‌اند و بعدا نیلوفر رحیم‌جاناوا از طریق تلویزیون دولتی ازبکستان “اموزش در اردوگاههای تروریستی در ایران و قصد عمل تروریستی داشتن در حدود ازبکستان”را "اعتیراف" کرده است.

سیدیونس استروشنی می‌گوید که مطمئن است همسرش در اثر شکنجه اتهامات ساختگی را پذیرفته است.

جسد نخستین زن متدین

به گفته صورت اکرامف، حقوقدان از شهر تاشکند، تا به حال سازمانهای مدافع حقوق بشر محلی فوت زنهای متدین در زندان به اتهام “تروریسم یافعالیتهای مذهبی"را ثبت نکرده‌اند و نیلوفر رحیم‌جاناوا نخستین نفر از چنین زنان است که در زندان جان باخته است.

در حالی که آقای اکرامف شرایط زندانهای زنان را در ازبکستان در مقایسه‌ با زندانهای مردان "یک ‌اندازه بهتر" خوانده، اما معتبر تاجی بایوا، از مدافعان سرشناس حقوق بشر ازبکستان و زندانی سیاسی پیشین، این ادعا را بی‌پایه خواند.

به گفته خانم تاجی بایوا، شرایط نگهداری در زندانهای زنان در ازبکستان ناگوار بوده و "همه ساله از زندان جسد 4-5 نفر بیرون می‌شود.”

خانم تاجی بایوا گفت: "بیشتر فوت کردگان معتادان مواد مخدر و مبتلایان به بیماری ایدز بوده و طبق قانون عفو این گونه افراد باید از زندان آزاد شوند. اما زندانیانی که مبتلا به بیماری وزنین هستند، عفو نمی‌شوند و به آنها کمک پزشکی نیز ارائه نمی‌شود."

به گفته او، در زندانهای زنان در ازبکستان موارد شکنجه و اذیت و آزار فراوان بوده، زندانیان سیاسی و مذهبی بیشتر از دیگران شکنجه می‌شوند.

ضمنا، در سال 2002 تئو ون بوین، گزارشگر ویژه سازمان ملل در مورد شکنجه، از ازبکستان دیدن کرده و از "استفاده سیستماتیک از شکنجه در این کشور" خبر داده بود.

بلافاصه پس از نشر گزارش ساز مان ملل در باره شکنجه در ازبکستان دولت این کشور اعلام کرده بود که حکومت این کشور علیه شکنجه تدابیر مشخصی ‌اندیشیده است.

اما درگذشت نیلوفر رحیم‌جاناوا در زندان نشان می‌دهد که پس از 12 سال نشر گزارش سازمان ملل در مورد شکنجه در ازبکستان وضعیت زندانها در این کشور عوض نشده است.