برزیل: چه کسی در انتخابات ریاست‌جمهوری پیروز می‌شود؟

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption برزیل هفتمین اقتصاد بزرگ جهان است ولی هنوز هم میلیونها نفر از مردم این کشور در فقر زندگی می کنند

برزیل کشور پر تناقض و پیچیده‌ای است. هفتمین اقتصاد بزرگ جهان است ولی جامعه ای نابرابر و اختلاف طبقاتی در آن شدید است.

نژاد پرستی و فساد مالی هنوز هم در این کشور بیداد می کند. ولی با این وجود یک زن دورگه (از نژاد ترکیبی) و فرزند یک خانواده بسیار فقیر از اعماق منطقه آمازون ممکن است به زودی به عنوان رییس جمهور این کشور و ۲۰۰ میلیون جمعیت آن انتخاب شود.

خانم مارینا سیلوا بدون تردید یک معما است.

رسانه های خارجی و کسانی که واقعا به روی کارآمدن یک رهبر طرفدار محیط زیست در برزیل امیدوارند، خانم سیلوا وزیر سابق محیط زیست را که اندام بسیار نحیف و کوچکی دارد ستایش می کنند.

اما منتقدانش می گویند که او در طول فعالیت های سیاسی خود از یک شاخه به شاخه دیگری پریده است. به شکل گیری جنبش های سیاسی کمک کرده ولی وقتی که این جنبش ها به نتیجه نرسیده و یا نظرات او را نپذیرفتند آنها را رها کرده است.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption مارینا سیلوا به خاطر مبارزاتش در دفاع از محیط زیست و تولدش در جنگلهای آمازون شهرت دارد

شاید نکته ای که بیش از همه به موقعیت او ضربه می زند این است که بسیاری او را یک آرمانگرایی می دانند که با جذابیت فراوان از "مسیر جدیدی" برای آینده برزیل صحبت می کند ولی هیچ سیاست و طرح مشخصی برای آن ارائه نمی دهد.

برای شناخت مارینا سیلوا "واقعی"، ما به نقطه آغاز زندگی او برگشتیم، به مکان و زمانی که با برزیل مدرن امروزی فاصله زیادی دارد.

ایالت آکری در منطقه آمازون و شمال غرب برزیل به خوبی ثابت می کند که این کشور چقدر بزرگ و پیچیده است. تا حدود صد سال پیش این منطقه جزو خاک بولیوی بود اما به خاطر اشغال بخش زیادی از جنگل های این منطقه توسط برزیلی هایی که از درختان عصاره رزین با کائوچو جمع آوری می کردند، به مرور آکری به خاک برزیل الحاق شد.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption تا اوایل قرن بیستم منطقه آکری بخشی از کشور بولیوی بود ولی با مهاجرت گسترده برزیلی ها به مرور به خاک این کشور الحاق شد

مارینا سیلوا در این منطقه متولد شد و افکار و ایده های سیاسی که حتی امروزه بخش زیادی از هویت سیاسی او تشکیل می دهند، در همین منطقه شکل گرفت.

پدر و مادرش هر دو کارگرانی بودند که عصاره کائوچو جمع می کردند و در زبان محلی به آنها "سرینگیروس" می گویند. این قشر پایین ترین طبقه در سلسله مراتب بسیار سنتی و خشن مناطق روستایی برزیل است.

اگر غذای کافی وجود نداشت همه گرسنگی می کشیدند و تمام اعضای خانواده حتی نوجوانان و کودکان باید به شدت کار می کردند.

خانم سیلوا در یک آگهی تلویزیونی مربوط به کارزار انتخاباتی با لحنی بسیار احساساتی و بدون هیچگونه شرمی از زندگی دوران کودکی خود گفت، از این که چگونه پدر و مادرش برای سیر کردن شکم فرزندان خود گرسنگی می کشیدند.

شنیدن چنین حکایتهایی از زندگی او واقعا غم انگیز است ولی در عین حال نشان می دهد که چرا حداقل تا مرحله فعلی بسیاری از مردم برزیل به او پیوسته و یا به او امید بسته اند.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption ایالت آکری به عنوان ایالت درخت کائوچو شهرت دارد و جنگل بخش مهمی از اقتصاد روستایی منطقه است

نباید فراموش کرد که پس از مرگ ادواردو کمپوس نامزد اصلی حزب سوسیالیست برزیل در انتخابات ریاست جمهوری در یک سانحه هوایی ، خانم سیلوا به نامزدی این حزب انتخاب شد.

خانم سیلوا سالها پیش در کنار چیکو مندز فعال مشهور محیط زیست فعالیت می کرد که در سال ۱۹۸۸ به خاطر دفاع از حقوق کارگران کشاوری این کشور در برابر قدرت سیاستمداران و سرمایه داران ترور شد.

در سفر خود به اعماق مناطق جنگلی ایالت آکری و هنگام عبور از جاده های پر دست انداز با یک کشاورز خرده پا به نام سباستیائو دا سیلوا آشنا می شویم که برای تامین معاش خانواده اش در کنار کشاروزی مجبور است از درختان منطقه عصاره رزین جمع آوری کند.

سباستیائو ما را با خودش به مناطق عمیق تر جنگل می برد. فضای جنگل پر از پروانه های رنگارنگ و آواز پرندگان است. او پوسته درخت را با ابزار خاص خود می شکافد و با قرار دادن یک لیوان پلاستیکی در زیر شیار عصاره سفید رنگی را که از تنه درخت خارج می شود جمع آوری می کند و بعد همین کار را با درخت های دیگر انجام می دهد.

جمع آوری عصاره رزین کار کند و از نظر فیزیکی بسیار پر زحمت و دشواری است. مارینا سیلوا نامزد مقام ریاست جمهوری برزیل از سن ده سالگی مجبور بود این کار را انجام دهد.

سباستیائو که دوران فعالیت خانم سیلوا در سنین جوانی در این منطقه را به یاد دارد می گوید:"اگر او رییس جمهور شود برای حفاظت از جنگلها و زندگی ما و از طرف دیگر پیشبرد روند توسعه برزیل با وظیفه دشواری روبرو خواهد شد."

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption سباستیائو دا سیلوا در بیشه های درخت کائوچو کار می کند، همانجایی که مارینا سیلوا متولد شد و سالهای کودکی و جوانی خود را گذراند

سباستیائو ضمن خشک کردن عرق پیشانی و پراندن پشه ها از صورتش افزود: "اما شکی نیست که او می تواند این وظیفه را انجام دهد چون او به خوبی می داند که ما مردم ساکن در این نواحی کشور چه نیازهایی داریم."

با وجودی که در آگاهی خانم سیلوا و تعهد او به نیازها و مسایل مناطق روستایی برزیل تردیدی نیست، مخالفانش توانایی و قابلیت های او برای رهبری کشوری که وسعت آن به اندازه یک قاره است را زیر سئوال می برند.

پس از یک پرواز سه ساعت و نیمه از شمال غرب برزیل به برازیلیا پایتخت کشور برمی گردیم. دلیل وجودی این شهر "جدید" که ساختمان ها و شهرسازی آن به شدت تحت تاثیر طراحی های اسکار نیمایر معمار برجسته برزیلی ساخته شده، انتخاب منطقه ای در حد وسط شمال و جنوب و متحد کردن این کشور وسیع و پر تنوع است.

دیلما روسف که طی چهار سال گذشته رییس جمهور برزیل بوده است تا مدتها در تمام نظرسنجی ها با فاصله زیادی از رقبای خود جلوتر بود.

خانم روسف مثل مارینا سیلوا به اقلیت نخبگان اقتصادی و سیاسی برزیل که همیشه قدرت را در این کشور در دست داشتند تعلق ندارد. خانم روسف که یک فعال چپ گرای جنبش دانشجویی بود، در دوران حکومت نظامی برزیل در دهه ۷۰ میلادی زندانی و شکنجه شد. او نیز مثل خانم سیلوا با تحمل رنج و مشکلات فراوانی به جایگاه فعلی خود رسیده است.

دیلما روسف و مارینا سیلوا هر دو عضو کابینه اولین دولت حزب کارگر برزیل به رهبری لوئیس ایناسیو لولا دا سیلوا بودند و به همین خاطر برخی از صاحبنظران می گویند که انتخابات ریاست جمهوری ماه آینده برزیل در حقیقت نبردی است بین این دو سیاستمدار زن بر سر میراث دوران اوست.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption کاخ ریاست جمهوری در شهر برازیلیا که توسط اسکار نیمایر معمار بزرگ برزیلی طراحی شده است

دیلما روسف جانشین برگزیده لولا است و به خاطر ادامه اصلاحات اجتماعی دوران او و خارج کردن دهها میلیون برزیلی از فقر مطلق از کارنامه خود دفاع می کند. اما خانم روسف نتوانسته است سالهای طلایی رونق اقتصادی برزیل را تکرار کند، رونق اقتصادی که هزینه اصلاحات اجتماعی از محل آن تامین می شد. در حال حاضر اقتصاد برزیل آهنگ رشد کندی دارد و حتی به اعتقاد برخی وارد دوران رکود شده است.

جامعه اقتصادی برزیل و سرمایه گذاران خارجی از دولت می خواهند که سیستم اقتصادی به شدت محافظت شده کشور را روی بخش خصوصی گشوده و مقررات را تسهیل کند. اما خانم روسف به این نگرانی ها گوش نمی دهد و تا زمانیکه نرخ بیکاری و تورم در کشور پایین باشد او از شرایط فعلی راضی است.

نظرسنجی های هفته های اخیر نشان می دهند که از زمان ورود خانم مارینا سیلوا به رقابتهای انتخاباتی میزان محبوبیت او همیشه با درصد بسیار کمی از رییس جمهور فعلی بالاتر بوده است. اما در مقابل خانم دیلما روسف از امکانات تبلیغاتی گسترده تری برخوردار است و حزب او، به نسبت حزب سوسیالیست خانم سیلوا ساختار و بدنه بسیار موثرتری دارد. بنابراین در حال حاضر فقط می توان گفت که رقابت این دو نامزد بسیار فشرده و نزدیک است.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption تا قبل از ورود مارینا سیلوا به رقابت های انتخاباتی دیلما روسف رییس جمهور فعلی همواره در نظرسنجی ها جلو بود ولی اکنون بین این دو رقابت فشرده ای در جریان است

دیوید فلیشر استاد علوم سیاسی در دانشگاه برازیلیا معتقد است که موج اولیه افراد مردد و رای دهندگان مستقل که از خانم مارینا سیلوا حمایت می کردند اکنون به یک سونامی بدل شده است. او می افزاید :"خانم روسف با پراکندن هراس در مورد طرح های اجرا نشدنی و ساده لوحی مارینا سیلوا سعی کرده طرفداران او را مردد کند. در عین حال او رییس جمهور فعلی کشور است و می تواند از امکانات و قدرت دولت به نفع خود استفاده کند."

با توجه به حضور یک نامزد دیگر در این رقابت ها، آئسیو نوس که نامزد طرفدار بخش خصوصی است، مسلما رای گیری انتخابات ریاست جمهوری به دور دوم که در اواخر اکتبر برگزار می شود کشیده خواهد شد و از امروز تا پایان اکتبر هنوز یک راه طولانی باقی مانده است.

مطالب مرتبط