'منازعات ارزنده': سومین کتاب خاطرات یک همراه سابق باراک اوباما

حق نشر عکس AFP
Image caption لئون پانتا تصمیم‌های باراک اوباما را منشا نابسامانی‌های اخیر عراق و سوریه می‌داند و می‌گوید این تصمیم‌‌ها اوضاع را پیچیده تر کرد

انتشار کتاب خاطرات لئون پانه‌تا، رئیس سابق سازمان اطلاعات مرکزی (سیا) و وزیر پیشین دفاع آمریکا، انتقاد کاخ سفید و معاون رییس جمهور آمریکا را برانگیخته است.

سخنگوی کاخ سفید انتقادهایی را که آقای پانه‌تا در کتابش متوجه سیاست‌های باراک اوباما کرده است مردود دانست و جو بایدن، معاون رییس جمهوری آمریکا، گفته است بهتر بود این کتاب بعد از پایان دوره ریاست جمهوری اوباما منتشر می شد.

لئون پانه‌تا در کتاب خاطراتش با عنوان "منازعات ارزنده"، تصمیم‌های باراک اوباما را منشا نابسامانی‌های اخیر عراق و سوریه دانسته و توضیح داده که تصمیم‌های رییس جمهوری آمریکا چگونه اوضاع را پیچیده تر کرده است.

به نوشته آقای پانه‌تا، رییس جمهوری آمریکا به هشدارهایی که از طرف او و سایر بلندپایگان نظامی و امنیتی دریافت می کرده بی توجه بوده است.

"منازعات ارزنده" سومین کتاب خاطراتی است که در یک سال اخیر به قلم یکی از اعضای پیشین دولت باراک اوباما وارد بازار می شود و انتقادهای سختی را متوجه ریاست جمهوری آمریکا می کند.

پیشتر هیلاری کلینتون، وزیر پیشین خارجه با کتاب " گزینه‌های دشوار" و رابرت گیتس با انتشار کتاب " وظیفه" انتقادهای مشابهی را از نوع برخورد اوباما با مسایل خاورمیانه مطرح کرده بودند.

"منازعات ارزنده" که انتشارات پنگوئن ناشر آن است از روز سه شنبه در بازار کتاب آمریکا توزیع شد.

یک روز قبل، لئون پانه‌تا در گفتگویی با روزنامه "یو.اس.تودی" به مناسبت انتشار خاطراتش گفته بود ناتوانی اوباما در متقاعدساختن مقام‌های عراقی در سال ۲۰۱۱ برای ایجاد یک پایگاه آمریکایی در خاک عراق، خلائی به وجود آورد که زمینه ساز پیدایش گروه موسوم به "دولت اسلامی" (داعش) شد.

پانه‌تا در کتابش، اقدام باراک اوباما در تعیین "خط قرمز" برای حکومت بشار اسد در صورت استفاده از سلاح شیمیایی و سپس انفعال او در مقابله با رهبران سوریه را اشتباه می داند و می نویسد: "این کار اعتبار آمریکا را خدشه دار کرد زیرا پیغامی اشتباه به جهان فرستاد. وقتی رییس جمهوری به عنوان فرمانده کل قوا، خط قرمز تعیین می کند مهم است که در صورت نقض آن، اقدامی انجام دهد."

رییس جمهوری آمریکا به پیشنهادهای او و هیلاری کلینتون برای مسلح کردن گروه‌های مخالف بشار اسد در سال ۲۰۱۲ توجهی نکرد.

تضعیف گروه القاعده و عملیات مخفی آمریکا برای کشتن اسامه بن لادن دو رویدادی هستند که در زمان ریاست آقای پانه‌تا بر سازمان سیا و وزارت دفاع آمریکا به وقوع پیوست.

لئون پانه‌تا با اشاره به تهدیدهایی که از سوی گروه‌های جهادی متوجه آمریکا می شود، می گوید شاید "جنگی ۳۰ ساله" در پیش باشد که فراتر از گروه "دولت اسلامی" برود و کشورهایی نظیر نیجریه، سومالی، یمن، لیبی و دیگر نقاط را در بگیرد.

از نگاه منتقدان

دیوید ایگناشس، ستون نویس روزنامه واشنگتن پست، در نگاهی انتقادی به کتاب "منازعات ارزنده" می نویسد: "شاید اوباما باید در آغاز همکاری با وزرای کابینه اش از آنها درباره کتاب هایی که می خواهند بنویسند تعهد می گرفت، اما حالا دیگر دیر است."

به نوشته این روزنامه نگار، خاطرات پانه‌تا به صداقت و رک گویی کتاب رابرت گیتس است، اما از کتاب هیلاری کلینتون که ظاهرا می خواهد برای انتخابات ریاست جمهوری بعدی خود را آماده کند، "صادقانه تر" است.

وجه مشترک هر سه کتاب خاطرات پانه‌تا، گیتس و کلینتون، انگشت گذاشتن آنها بر تصمیم گیری‌های "غلط" باراک اوباما در مسایل کلیدی است.

ستون نویس واشنگتن پست می نویسد: "صداقت و رک گویی این افراد در انتقاد از اوباما پسندیده است. اما بهتر نبود که این انتقادها را هنگامی که بر سر کار بودند علنی مطرح می کردند و حتی به خاطر آن از مقام خود استعفا می کردند؟ احتمالا کشور در این صورت از خدمات آنها محروم می شد، ولی ما به مقام هایی نیاز داریم که حقیقت را در همان زمان وقوع رویدادها بگویند، پیش از آنکه قرارداد کتاب امضا کنند."

علاوه بر جزییات مربوط به سال‌های همکاری اش با دولت اوباما، پانه‌تا در "منازعات ارزنده" به تفصیل درباره دوران کودکی و بزرگ شدن در یک خانواده کاتولیک مهاجر از ایتالیا در کالیفرنیا، و حضور ۱۶ ساله اش در کنگره آمریکا می نویسد.

اما به عقیده میچیکو کاکوتانی منتقد روزنامه نیویورک تایمز، کتاب پانه‌تا از روی برخی مسایل مهم مرتبط با وزارت دفاع آمریکا پریده است از جمله درباره مشکلات سیستماتیک بیمارستان‌های کهنه سربازان، و مشکلات برآمده از دو جنگ طولانی در افغانستان و عراق.

به نوشته نیویورک تایمز، پانه‌تا وقتی درباره سال‌های مدیریتش بر سازمان سیا می نویسد حتی محتاط تر هم می شود از جمله وقتی درباره "بازجویی‌های فنی" ماموران سیا در دوران ریاست جمهوری جرج بوش سخن به میان می آید و یا اتکای فزاینده سیا در دوره باراک اوباما بر پهپادهای مهاجم.