انفجار در پاکستان؛ یک حمله، چند مسئول

حق نشر عکس BBC World Service

روز یکشنبه (۲ نوامبر، ۱۱ آبان) بر اثر یک حمله انتحاری در "واگا" در نزدیک مرز پاکستان با هند، بیش از پنجاه نفر کشته و تعداد زیادی زخمی شدند.

انفجار پس از انجام مراسم روزانه پایین آوردن پرچم و بستن دروازه‌های مرزی بین دو کشور در طرف پاکستان رخ داد.

هر روز صبح مراسم به اهتزاز در آوردن پرچم و در غروب پایین کشیدن آن طی مراسمی نمایشی و با حضور تعداد زیادی از مردم در دو سوی مرز انجام می‌‌گیرد.

پس از این حمله ابتدا گروه "جندالله" پاکستان در تماس با رسانه‌ها مسئولیت آن را بر عهده گرفت.

ساعاتی پس از این ادعا، احسان الله احسان، سخنگوی گروه "جماعت الاحرار" به بی‌بی‌سی گفت آنها مسئول این حمله هستند. جماعت الاحرار گروهی تازه منشعب شده از طالبان پاکستان است.

یک حمله، چند مسئول

پخش این فایل در دستگاه شما پشتیبانی نمی شود.

جند‌الله گروهی کمتر شناخته شده است که هر از گاهی نامش با عملیاتی در پاکستان گره می‌خورد.

نام این گروه در سال ۲۰۰۴ و زمانی بر سر زبان‌ها افتاد که مسئولیت حمله به یک مقر فرماندهی نظامی در کراچی را بر عهده گرفت.

۹ سال بعد در سال ۲۰۱۳ میلادی باز هم این گروه با عملیاتی دیگر نام خود را مطرح کرد. جندالله مدعی شد که آنها مسئول کشتن ۹ کوهنورد خارجی در منطقه "نانگا پربت" پاکستان بوده‌اند.

اما این ادعا با چالش روبرو شد. طالبان پاکستان گفت این ادعا درست نیست و آنها از طریق گروهی تازه تاسیس به نام "جند الحفصه" این اقدام را انجام داده‌اند.

به طور تعجب برانگیزی همین داستان در حادثه روز یکشنبه (۲ نوامبر/۱۱ آبان) هم تکرار شد.

پس از اظهارات جندالله در رابطه با این حمله، سخنگوی جماعت الاحرار این ادعا را رد کرد و گفت که در واقع آنها بوده‌اند که این حمله را انجام داده‌اند.

در چنین مواردی کمتر اتفاق می‌افتد که بیش از یک گروه مسئولیت حادثه ای را برعهده گیرد.

در این مورد خاص اما شاید بتوان این نکته را در رابطه با موقعیت کنونی گروه‌های ستیزه‌جو در پاکستان ارزیابی کرد.

به دنبال کشته شدن حکیم الله محسود رهبر طالبان پاکستان در سال گذشته میلادی در حمله هواپیماهای بدون سرنشین، این گروه که متشکل از گروه‌های کوچکتر بود با خلا رهبری مواجه شد به خصوص که تعدادی دیگر از فرماندهان عمده این گروه پیش از او کشته شده بودند.

حق نشر عکس AFP
Image caption واگا تنها گذرگاه زمینی رسمی بین هند و پاکستان است و حمله به آن پیامهای خاصی را به دنبال دارد

اختلافات بر سر رهبری در نهایت منجر به مشکلاتی برای این گروه و باعث انشعاب در بین آنها شد. ابتدا افراد وابسته به قبیله محسود و حامیان سعید خان سجنا از این گروه جدا شدند و سپس تعدادی دیگر گروه جماعت الاحرار را تشکیل دادند.

اخیرا نیز طالبان اعلام کرد که تعدادی از فرماندهان این گروه را به دلیل اعلام رسمی حمایتشان از گروه موسوم به دولت اسلامی (داعش) از صفوف خود اخراج کرده است.

این تحولات ستیزه جویان، بویژه طالبان پاکستان را تضعیف کرده و انسجام آنها را شکسته است.

عملیات "ضرب عضب"

همزمان عملیات ارتش پاکستان علیه ستیزه‌جویان در مناطق قبیله‌ای بویژه وزیرستان شمالی ضربات شدیدی به توان عملیاتی آنها زده است.

این عملیات با نام "ضرب عضب" در اواخر ژوئن سال جاری آغاز شد. به گفته مقامات نظامی پاکستانی بر اثر این عملیات تاکنون دهها نفر از ستیزه جویان از جمله تعداد زیادی از فرماندهان ارشد آنها کشته شدند.

این عملیات نیز فشار مضاعفی بر توان نظامی و عملیاتی ستیزه‌جویان وارده کرده و عملا آن را محدود کرده است.

گروه‌های ستیزه جو در چند ماه گذشته قادر به انجام عملیات خاصی نبوده‌اند.

در این چارچوب است که حمله به "واگا"، که علیرغم ترتیبات امنیتی معمولی در محل می‌توان آن را هدفی ساده و غیر پیچیده عنوان کرد، اهمیت پیدا می‌کند.

به عبارتی دیگر گروه‌های ستیزه‌جو تلاش می‌کنند تا با تمسک به این حمله نشان دهند که فعالیتشان همچنان ادامه دارد.

از سوی دیگر جدای از این نکته، این حمله تاملاتی را درباره توان امنیتی نیروهای پاکستان مطرح می‌کند.

همزمان حمله به واگا می‌تواند سمبلیک هم تلقی شود.

واگا تنها گذرگاه زمینی رسمی بین هند و پاکستان است و حمله به آن پیامهای خاصی را به دنبال دارد.

اگرچه دو گروهی که مسئولیت این حمله را برعهده گرفته‌اند همچون گروهی مانند لشکر طیبه هدف اصلی خود را هند و مسایل مربوط به کشمیر قرار نداده‌اند؛ اما باید به خاطر داشت که جماعت الاحرار از تشکیل شاخه شبه قاره هند از سوی القاعده حمایت کرده است.

اما شاید آنچه که در این گمانه‌زنی‌ها بتوان به روشنی گفت این است که تا حل مشکلات مربوط به ستیزه‌جویی در پاکستان هنوز راه درازی در پیش است، راهی که شاید مجموعه ای از اقدامات مختلف بتواند در کنترل آنها نقش داشته باشد.

مطالب مرتبط