مواضع ملایم چین و ژاپن در مورد جزایر مورد مناقشه شرق چین

حق نشر عکس Reuters
Image caption این جزایر در فاصله حدوداً ۲۰۰ مایلی دریایی از سواحل چین و ژاپن واقع شده‌ و تحت کنترل ژاپن قرار دارد

چین و ژاپن موافقت کرده‌اند که از میزان تنش‌هایشان در مورد جزایر مورد مناقشه دو کشور در دریای شرقی چین بکاهند و با هم گفتگو کنند.

قرار است این گفتگو هفته آینده و در حاشیه نشست سازمان همکاری های اقتصادی - اقیانوسیه بین شی جین پینگ، رئیس جمهور چین و شینزو آبه، نخست وزیر ژاپن در پکن صورت بگیرد.

اگر این ملاقات انجام شود، اولین دیدار رهبران دو کشور از زمان به قدرت رسیدن آنها در سال های ۲۰۱۲ و ۲۰۱۳ خواهد بود.

ژاپن مدت‌های مدیدی است که برای برگزاری چنین نشستی پافشاری می کند، اما چین تمایلی به برگزاری آن نداشته است.

مساحت جزایر مورد مناقشه دو کشور که در دریای شرقی چین واقع شده‌اند، حدود ۷ کیلومتر مربع است و کسی هم در آنها ساکن نیست. سنکاکو نامی است که ژاپنی‌ها به این جزایر داده‌اند. اما چینی‌ها آنها را دیااویو می‌نامند. این جزایر در فاصله حدوداً ۲۰۰ مایل دریایی از سواحل چین و ژاپن واقع شده‌اند و تحت کنترل ژاپن قرار دارد.

چین در اثبات مدعای مالکیت خود بر جزایر پنج‌گانه به نقشه‌های دریایی قرن پانزدهم استناد می‌کند. اما با پایان جنگ میان چین و ژاپن در سال ۱۸۹۵ چین طبق قرارداد شیمونوسکی موظف به انصراف از مالکیت خود بر جزایر نزدیک به ژاپن از جمله تایوان و جزایر پنجگانه دیااویو شد.

سال ۱۹۴۵ با تسلیم ژاپن در پایان جنگ جهانی دوم تایوان به چین مسترد شد، ولی جزایر پنجگانه در تملک آمریکا باقی ماند و نهایتا در سال ۱۹۷۱ دوباره به ژاپن برگردانده شد. همین اقدام را چین از جمله دلایل مسئولیت آمریکا در بروز بحران کنونی می‌داند.

ژاپن می‌گوید که قصدش از خرید بخشی از جزایر سنکاکو ممانعت از انتقال مالکیت آنها به شینتارو ایشیها شهردار ناسیونالیست توکیو بوده تا مناسبات با چین تنش‌آلود نشود. انتقاد چین به ژاپن این است که با خرید سه جزیره از ۵ جزیره توافق قدیمی و نانوشته‌ای را نقض کرده که به موجب آن موضوع مالکیت جزایر یادشده مسکوت گذاشته بود.

در شرایط جدید جزایر پنج‌گانه برای چین دیگر صرفا به خاطر ذخایر شیلاتی آب‌های اطراف آنها اهمیت ندارند. اهمیت ژئواستراتژیک و نظامی این جزایر و منابع قابل اعتنایی از نفت و گاز که در کف دریای اطراف این مناطق تخمین زده می‌شوند نیز، در حساس‌شدن چین به جزایری که روز مایملک آن بوده نقشی اساسی ایفا می‌کند.