تقلب 'پسر شجاع سوری'؛ علامت سوال برای شهروندخبرنگاران

پخش این فایل در دستگاه شما پشتیبانی نمی شود.

انتشار فیلم پسری سوری که ظاهرا در منطقه‌ای جنگ‌زده، یک دختربچه را از تیررس تک‌تیراندازان دور می‌کند، بحث‌برانگیز شده است و با علنی شدن ساختگی بودن فیلم، منتقدان نسبت به تاثیر منفی آن بر روند اطلاع‌رسانی‌ها درباره جنگ داخلی سوریه هشدار داده‌اند.

در روزهای نخست انتشار، مخالفان جنگ در سوریه، افرادی را که در این فیلم به تصویر کشیده شده بودند، نمادی از مظلومیت غیرنظامیان گرفتار در جنگ داخلی سوریه خواندند و در مقابل، گروه دیگری از کاربران اینترنت نسبت به واقعی بودن فیلم ابراز تردید کردند.

اندکی بعد از شدت گرفتن بحث‌ها، لارس کلوبرگ، کارگردان ۳۴ ساله نروژی، اعلام کرد که این فیلم ساختگی است و در مالت فیلمبرداری شده است.

شیوه فیلمبرداری این فیلم به گونه‌ای است که آن را شبیه ویدئوهای آماتوری شهروندخبرنگاران کرده است. در پس‌زمینه آن، صدای فریاد افرادی شنیده می‌شود که ظاهرا مخفی شده‌اند و شاهد حمله‌های دست‌کم یک تک‌تیرانداز به عابران هستند.

در اوج فیلم، یک پسربچه وارد صحنه می‌شود، برای لحظه‌ای به نظر می‌رسد که گلوله می‌خورد و بر زمین می‌افتد، اما اندکی بعد، از جایش بلند می‌شود، به سوی دیگر صحنه می‌رود، دست یک دختربچه را که ظاهرا پنهان شده است می‌گیرد و او را از تیررس تک‌تیرانداز احتمالی دور می‌کند.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption محل فیلمبرداری 'پسر شجاع سوری' - مالت - ماه مه ۲۰۱۴

به گفته کارگردان، پسربچه و دختربچه‌ حاضر در فیلم، هنرپیشه‌هایی حرفه‌ای و اهل مالت هستند و افرادی هم که در پس‌زمینه فیلم فریاد می‌زنند، از پناهجویان سوری ساکن مالت هستند.

تهیه‌کنندگان فیلم گفتند که می‌خواستند با ساخت و انتشار این فیلم، زمینه‌ساز بحث درباره وضعیت کودکان گرفتار در جنگ شوند.

اما گروهی از خبرنگاران و فعالان سراسر جهان در نامه‌ای سرگشاده، از این اقدام به شدت انتقاد کرده و گفته‌اند که این کار "گمراه کننده" بوده است: "این فیلم اقدامات کسانی را که در حال ثبت جرایم علیه بشریت هستند، تضعیف و بی‌اثر می‌کند."

حق نشر عکس BBC World Service

فعالان سوری نیز به انتشار فیلم اعتراض کرده‌اند. آنها می‌گویند که برای بحث درباره وضعیت نگران‌کننده کودکان گرفتار در جنگ، به داستان‌پردازی و فیلم‌های ساختگی نیازی نیست.

این فیلم از زمان انتشار، میلیون‌ها بیننده داشت و در صفحه آن در سایت یوتیوب، بحث گسترده‌ای درباره وضع سیاسی سوریه شکل گرفت، هرچند باعث شد طرفداران بشار اسد، رئیس‌جمهور سوریه بگویند که بقیه فیلم‌هایی نیز که درباره برخوردهای خشونت‌بار نیروهای دولتی با مخالفان آقای اسد منتشر می‌شوند، تقلبی و صحنه‌سازی هستند.

گروهی از منتقدان نیز می‌گویند که بعد از انتشار این فیلم، بخشی از افراد، از به اشتراک گذاشتن خبرهای واقعی مشابه خودداری می‌کنند.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption عکس یادگاری دست‌اندرکاران تهیه فیلم 'پسر شجاع سوری'

در سال‌های اخیر، ویدئوهایی که اغلب با دوربین تلفن همراه ثبت شده‌اند، به یکی از منابع خبری رسانه‌ها برای اطلاع‌رسانی درباره تحولات مختلف تبدیل شده‌اند. تهیه‌کنندگان این ویدئوها که تحت عنوان شهروندخبرنگار شناخته می‌شوند، اغلب افرادی عادی هستند.

اما با در نظر داشتن روند رو به فزونی اعتماد رسانه‌ها و کاربران اینترنت به تولیدات شهروندخبرنگاران، فیلم "پسر شجاع سوری" یک گام به عقب به حساب می‌آید.

درباره جنگ داخلی سوریه بیشتر بخوانید: نشانه‌ای از پایان جنگ دیده نمی‌شود