قمار سیاسی نتانیاهو و چشم انداز دولت آینده اسرائیل

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption بینامین نتانیاهو می گوید وزیران ارشد کابینه برای کنار گذاشتن او توطئه کرده اند

دولت ائتلافی اسرائیل سعی می کرد سیاست های منسجمی جهت غلبه بر چالش هایی که با آن روبرو بود، اتخاذ کند ولی همانطور که انتظار می رفت مانند سایر دولت های اسرائیل، دولت ائتلافی نیز عمر کوتاهی داشت.

چهره های سرشناس کابینه اسرائیل علنا در مورد نحوه حمله اسرائیل به نوار غزه در تابستان گذشته، دچار اختلاف نظر بودند و اگر چه دولت توانست یکی از وزیران کابینه را برای مذاکره با فلسطینیان انتخاب کند، اعضای کابینه اسرائیل نتوانستند در مورد چند و چون این مذاکره به توافق برسند.

اتفاقات حائز اهمیت هفته گذشته در بیت المقدس، اختلافات، عدم کارآیی و شک و ظن متقابل اعضای دولت اسرائیل در دو سال اخیر را برای رأی دهندگان آشکار کرد.

بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل می گوید وزیران ارشد کابینه مانند یائیر لپید، وزیر دارایی و زیپی لیونی وزیر دادگستری برای کنار گذاشتن او توطئه کرده و به همین منظور سیاست های او را نادیده گرفته و دستورات او را اجرا نمی کنند.

ولی آنها از شیوه زمامداری آقای نتانیاهو انتقاد می کنند.

گزارش شده که آقای لپید، در انتقاد از نحوه حکومت آقای نتانیاهو شرح داده که هنگامی که وزیر دارایی بود در فاصله دستور یک فنجان قهوه و آوردن آن، از برکناری اش و این که رهبر مخالفان دولت شده، باخبر شده بود.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption یائیر لپید (سمت چپ) و زیپی لیونی هر دو گفته اند که بدون هشدار قبلی از کار برکنار شده اند

خانم لیونی هم می گوید در یک مراسم عمومی، ۴۵ دقیقه در کنار آقای نتانیاهو بود بدون این که نخست وزیر اسرائیل با او صحبت کند ولی پس از پایان مراسم، آقای نتانیاهو به مجرد سوار شدن به اتومبیلش به او تلفن کرده و خبر برکناری اش را به وی داده بود.

ولی نمی توان گفت دولت ائتلافی به دلیل اختلاف نظرات ایدئولوژیک نتوانست دوام بیاورد بلکه در حقیقت دولت ائتلافی از بدو امر مانند یک ازدواج مصلحتی بود که اکنون علت موجودیت خود را از دست می داد.

چهره های سرشناس

بعد از انتخابات اسرائیل در سال ۲۰۱۳، آقای نتانیاهو برای سومین بار مامور تشکیل دولت ائتلافی و انتصاب اعضای کابینه شد.

آویگدور لیبرمن، رهبر حزب اسرائیل بیتنو (اسرائیل خانه ما) که به اتفاق حزب لیکود آقای نتانیاهو اسامی کاندیداهایشان در فهرست مشترکی انتشار یافته بود، شریک مسلم در دولت ائتلافی بود و دست آقای نتانیاهو برای این که بتواند برای اکثریت پارلمانی حد نصاب لازم را داشته باشد کاملا باز بود.

او می توانست احزاب کوچک مذهبی که نماینده یهودیان فوق العاده متعصب بودند را دعوت به کار کند یا این که با دعوت از احزابی که اندکی میانه رو بودند، یک دولت ائتلافی که بیشتر سکولار بود تشکیل دهد.

در نهایت امر بینامین نتانیاهو گزینه دوم را انتخاب کرد.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption خانم لیونی اخراجش را توسط نخست وزیر اقدامی بزدلانه خوانده

در نتیجه این تصمیم، زیپی لیونی، وزیر خارجه سابق که در برابر مسئله فلسطینیان موضع انعطاف پذیرتری داشت و یائیر لپید، که مجری تلویزیونی شناخته شده ای بود وارد دولت ائتلافی شدند. آقای لپید برای اولین بار بود که به عنوان رهبر حزب یش عتید ، که به تازگی تاسیس شده بود، در سمت وزیر دارایی که قدرت زیادی داشت، خدمت می کرد.

هیچ یک از این دو نفر از نظر ایدئولوژیکی با آقای نتانیاهو توافق نداشتند به همین جهت تناقضاتی که باعث سقوط دولت ائتلافی شد از همان بدو تشکیل این دولت دیده می شد.

در جهان سیاست اسرائیل، یک چنین اتفاقاتی تازگی ندارد. دولت ائتلافی کنونی سی و سومین دولتی است که از ۶۶ سال قبل که اسرائیل موجودیت یافت، بر سر کار آمده است.

برای پی بردن به این حقیقت که مدت دو سال، عمر طبیعی متوسط یک دولت ائتلافی در اسرائیل است، احتیاجی به تجزیه و تحلیل های برنامه های تلویزیونی در شب انتخابات نیست.

دست کم یک نظرسنجی نشان می داد که بیشتر مردم اسرائیل معتقد بودند انحلال پارلمان کار واقعا لازمی نبود و روزنامه با نفوذ هاآرتص، انتخابات آینده را غیرضروری توصیف کرده بود.

مذاکرات دشوار

ولی ایده موقتی بودن یک دولت در اسرائیل تعجب آور نیست.

آقای نتانیاهو با تصمیم برگزاری انتخابات زودتر از موعد، به وضوح دست به یک قمار سیاسی زده که او را در موضعی قرار خواهد داد که بتواند دولت ائتلافی جدیدی که عمر بیشتری داشته باشد، تشکیل دهد.

در تاریخ اسرائیل بعد از دیوید بن گوریون، مدت زمامداری آقای نتانیاهو از هر نخست وزیر دیگر این کشور بیشتر بوده و اگر چه بعید به نظر می رسد؛ در صورتی که بتواند در طول پنج سال دوره پارلمان بعدی دوام بیاورد، از نظر مدت حکومت، از آقای بن گوریون نیز پیشی خواهد گرفت.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption حضور موشه کاهلون از وزرای سابق شگفتی انتخابات سال ۲۰۱۵ خواهد بود

انتظار می رود که آقای نتانیاهو این بار احزاب مذهبی افراطی یهودی را وارد دولت کند و امیدوار است با دعوت از یکی دو حزب کوچک تر با وعده دادن چند وزارتخانه مهم به آنها یا اجرای یک یا دو برنامه سیاسی این احزاب، بتواند دولت ائتلافی جدید را تشکیل دهد.

به همین جهت پیش بینی می شود که دور بعدی مذاکرات برای تشکیل دولت ائتلافی از روال معمول دشوارتر باشد.

ولی انتخابات اسرائیل همواره با احزاب متعدد و اتفاقات غیرقابل پیش بینی همراه است.

قبل از آخرین انتخابات پارلمانی در سال ۲۰۱۳، مسلم به نظر می رسید که آقای نتانیاهو خواهد توانست دولت ائتلافی جدید را تشکیل دهد.

در انتخابات سال ۲۰۱۵ تکرار یک چنین سناریویی ولو با قاطعیت کمتر، از هر نتیجه دیگری محتمل تر به نظر می رسد.

یک عامل غیرقابل پیش بینی، وجود احزاب سیاسی کوچک است که احزاب مد روز، خوانده می شوند. این احزاب موقعیت ثابتی ندارند و در حال تغییرند.

غیرقابل پیش بینی

مهمترین نمونه اخیر، جنبش میانه روی کادیماست که در سال ۲۰۰۹ مهمترین جناح در دولت بود ولی در پارلمان کنونی (کنست) تنها دو نماینده دارد و به سهولت ممکن است در انتخابات بعدی نتواند نماینده ای در پارلمان داشته باشد.

در انتخابات پارلمانی گذشته، حزب یش عتید، که رهبر آن آقای لپید است ناگهان وارد صحنه شد و توانست شماری از آراء حزب کادیما را به خود اختصاص دهد و از یک قدرت پارلمانی چشمگیر برخوردار شود.

ولی از آنجا که موشه کاهلون، یک وزیر سابق که تا کنون شانسی نداشته، خود را برای ورود به صحنه رقابت آماده می کند، ممکن است در انتخابات سال ۲۰۱۵ از قدرت آقای لپید به میزان قابل توجهی کاسته شود.

آقای کاهلون، وزیر سابق از حزب لیکود بنیامین نتانیاهوست که زمانی که وزیر ارتباطات بود هزینه سنگین تلفن های موبایل را کاهش داد و به این ترتیب وجهه ای به دست آورد.

گفته می شود وی در حال تاسیس یک حزب جدید است و ممکن است مانند آقای لپید، موفقیتش در انتخابات بعدی همه را غافلگیر کند.

با توجه به اینکه حد نصاب لازم برای ورود یک حزب به پارلمان اسرائیل از ۲ درصد آراء به ۳/۳۵ درصد آراء افزایش یافته، این بار پیش بینی نتیجه انتخابات مشکل تر خواهد بود و حضور آقای کاهلون نیز پیش بینی ها را دشوارتر خواهد ساخت.

در انتخابات آتی ممکن است احزابی که نمایند اقلیت عرب اسرائیل هستند به صورت یک حزب واحد وارد صحنه مبارزه شوند و به این ترتیب نفوذ خود را افزایش دهند- اگر چه آنها به عنوان بخشی از روند سیاسی باقی خواهند ماند و در روند تصمیم گیری شرکت نخواهند داشت.

دنبال کردن سیاست های اسرائیل هرگز ملال آور نیست. ولی به هر حال نخست وزیر بعدی باید با همان مشکلات نخست وزیر قبلی یعنی وضعیت اقتصادی، مسئله فلسطینیان و آبهای مواج دیپلماتیک در خاورمیانه، دست و پنجه نرم کند.

بعضی چیزها هیچوقت تغییر نمی کنند.