برخورد 'جسورانه' مودی با معضل ناحیه کشمیر هند

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption نارندرا مودی در ماههایی که از نخست وزیری او می گذرد بارها به ناحیه کشمیر سفر کرده است

نارندرا مودی نخست وزیر هند از حزب ناسیونالیست هندو در اجتماع بزرگ انتخاباتی در ناحیه مسلمان نشین کشمیر تحت کنترل هند، پر آشوب ترین و ناراضی ترین بخش کشور، سخنرانی کرد. این اقدام نخست وزیر هند بسیار جسورانه بود.

این اقدام او نماد دیگری از روش سیاسی عمل گرایانه، جسورانه و دخالت فعال او در مسایل واقعی و مهم کشور است. اما در مورد معضل ناحیه کشمیر، که از نگاه آقای مودی در احیاء اعتماد به نفس و یکپارچگی کشور هند نقش مهمی دارد، او راه حل و یا امتیازهای مشخصی را اعلام نکرد.

نارندرا مودی در شش ماهی که آغاز نخست وزیری او می گذرد، در بسیاری از موارد تحلیلگران را غافلگیر و متعجب کرده و جسارتی نشان داده که سالهای متمادی در سطوح بالای سیاست هند دیده نمی شد. می توان گفت که از ۳۰ سال پیش و زمان درگذشت ایندریا گاندی، هیچ سیاستمدار یا رهبر دیگری تا به این حد سیاست هند را در کنترل خود نگرفته است.

آقای مودی در این اجتماع انتخاباتی که در زمین بازی کریکت در شهر سرینگار مرکز کشمیر برگزار شد، یک کلاه سنتی کشمیری به سر گذاشته بود و این یک حرکت سیاسی با معنا بود. حتی قبل از شروع اجتماع، روزنامه های محلی کشمیر این اقدام او را تایید کردند.

آقای مودی در سخنرانی خود گفت از آخرین باری که یک رهبر هند برای شرکت در اجتماع انتخاباتی به این استادیوم آمده، مدت زیادی می گذرد. نام این استادیوم شیر کشمیر است و لقب شیخ عبدالله رهبر ناسیونالیست‎های کشمیری از دهه میلادی چهل تا زمان مرگ او در سال ۱۹۸۲ بود.

شیخ عبدالله در دوره طولانی فعالیت سیاسی خود، در مقاطعی مدافع حاکمیت هند بر این ناحیه بود و گاه از حق تعیین سرنوشت مردم و جدایی ناحیه کشمیر دفاع می کرد و به همین خاطر توسط دولت هند سالها به زندان افتاد.

دلیل اصلی سفر نخست وزیر هند به ناحیه کشمیر انتخابات مربوط به مجلس و دولت محلی جامو و کشمیر است. آقای مودی درصد بالای شرکت کنندگان در این رای گیریها را نشانه مخالفت کشمیریها با روشهای خشونت آمیز دانست.

پذیرش معضلات و نگرانی ها

منتقدان او می گویند که همراه با سفر آقای مودی به سرینگار این شهر در محاصره خبری قرار داشت و حتی شبکه اینترنت قطع شده بود.

عمر عبدالله وزیر اعظم دولت ناحیه کشمیر و نوه شیخ عبدالله، با طعنه گفت که جمعیت زیادی از طرفداران آقای مودی را از منطقه هندونشین جامو به وسیله قطار برای شرکت در اجتماع انتخاباتی به شهر سرینگار منتقل کرده اند. او در شبکه توئیتر نوشت:"اصلا چرا این اجتماع را در جامو برگزار نکردند؟"

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption بسیاری از مردم کشمیر خواهان جدایی این منطقه از هند هستند

اما هدف آقای مودی از این سفر دقیقا این بود که در مرکز فرهنگی ناحیه کشمیر دیده شود و سخنرانی کند، او جزو سیاستمدارانی نیست که فقط به مناطقی بچسبد که در آنها حمایت فراوانی دارد.

نارندرا مودی در سخنرانی خود در سرینگار به مردم کشمیر گفت که دولت او اشتغال ایجاد خواهد کرد، رفاه اقتصادی به ارمغان خواهد آورد و فساد مالی و اداری را ریشه کن خواهد کرد. او از ارتش و سربازان هند به خاطر حفاظت ازدموکراسی ستایش کرد ولی در عین حال به نارضایتی مردم کشمیر از رفتار خشن ارتش و کشته شدن مردم توسط نیروهای مسلح هند نیز اذعان کرد.

او اعلام کرد که برای اولین بار در ۳۰ سال گذشته ارتش اشتباه خود را در تیراندازی به سوی دو جوان کشمیری و کشته شدن آنها را پذیرفته و با افرادی که مسئول این اقدام بودند برخورد شده است. آقای مودی افزود:"این تاییدی است بر نیت من که به اینجا آمده ام تا به شما عدالت بدهم."

در جریان چند دهه درگیریهای خشونت آمیز بین نیروهای دولتی و جدایی طلبان کشمیر دهها هزار نفر از مردم منطقه و نیروهای پلیس و ارتش هند کشته شده اند.

مناسبات با پاکستان که از نظر بسیاری در هند حامی و یا حتی محرک اصلی جدایی طلبی در ناحیه کشمیر تلقی می شود، هنوز هم متشنج است و در دوره اخیر زد و خورد و تنش بین در نوار مرزی یا خط تقسیم کشمیر بین دو کشور افزایش یافته است.

با این همه میزان درگیریهایی خشونت آمیز در کشمیر تحت کنترل هند در سالهای اخیر به شکل چشمگیری کاهش یافته است. دولت هند معتقد است که امروزه تعداد جدایی طلبان مسلحی که در دره کشمیر مخفی شده اند ممکن است حتی به صد نفر هم نرسد. اما هنوز هم بخش گسترده ای از جوانان کشمیری از حکومت هند بر این ناحیه ناراضی و به احزاب سراسری هند و نیروهای سیاسی متعارف اعتماد ندارند.

کارزار جدایی طلبی

وقتی نارندرا مودی برای کشمیری ها سخنرانی می کند به خوبی می داند که تعداد ناچیزی از آنها از حزب او حمایت می کنند و بسیاری حتی نمی خواهند جزو کشوری باشند که او رهبر آن است.

با این همه حزب ناسیونالیست هندوی آقای مودی هنوز هم بر ادغام بیشتر ناحیه کشمیری در کلیت هند تاکید می کند. اما نخست وزیر هند در سخنرانی خود در سرینگار به هیچ سیاست جدیدی در مورد درخواست مردم کشمیر برای کسب حق تعیین سرنوشت و یا جدایی از هند اشاره نکرد.

شجاعت بخاری سردبیر یک روزنامه کشمیری می گوید:"نارندرا مودی سعی نکرد از نظر سیاسی به خواست مردم کشمیر توجه کند و بنابراین موضوع اصلی یعنی بی اعتمادی به حکومت مرکزی و معضل جدایی طلبی مردم کشمیر بر سر جای خود باقی است."

به حاشیه رانده شدن مسلمانان

در انتخابات سراسری هند که بهار امسال برگزار شد، حزب ناسیونالیست هندو بهاراتیا جاناتا به پیروزی بزرگی رسید ولی درعین حال نشان دهنده به حاشیه رانده شدن مسلمانان از نظر سیاسی بود.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption نخست وزیر هند در اجتماعات انتخاباتی خود در کشمیر از حدی از حمایت برخوردار بوده است

هرچند این حزب درگذشته تعدادی نماینده مسلمان در پارلمان داشت ولی امروزه در مجلس سفلای این کشور هیچ نماینده مسلمانی ندارد.

از هر هفت نفر جمعیت هند یک نفر مسلمان است، یعنی حدود ۱۴ درصد، ولی در مجلس سفلای کشور از هر ۲۷ نماینده فقط یک نفر مسلمان است، یعنی کمتر از ۴ درصد.

با این وجود، هشدارهای مخالفان آقای مودی که می گفتند او در صورت به قدرت رسیدن، سیستم دموکراتیک کشور را نابود خواهد کرد، سکولاریسمی که استقلال هند بر آن بنا شده است را تضعیف خواهد کرد و حضور و موقعیت مسلمانان و سایر اقلیت های مذهبی را از آنچه که هست ضعیف تر خواهد کرد، هیچکدام اتفاق نیفتاده است.

آقای مودی بیش از هر نخست وزیر دیگری در دوره های اخیر به ناحیه کشمیر سفر کرده و در ماه اکتبر روزهای دیوالی که مهمترین مناسبت مذهبی هندوها است را در کشمیر سپری کرد. فراموش نکنیم که در کشمیر به غیر از پرسنل نیروهای مسلح هند، درصد بسیار ناچیزی از اهالی منطقه هندو هستند.

آقای مودی در آن زمان گفت دلیل سفرش به کشمیر اعلام همبستگی با قربانیان سیل شدیدی است که ماه قبل در منطقه جاری شده بود.

آقای مودی در سفر اخیر و اجتماع انتخاباتی خود در سرینگار گفت:" من آمده ام تا در درد و مصائب شما شریک شوم". اما همه مردم کشمیر این حرف را باور نخواهند کرد. اما حتی آن کشمیری هایی که در سخنرانی آقای مودی شرکت نکردند ممکن است یک نخست وزیر هند را که به کشمیر می آید به کسی که این منطقه را به کلی نادیده می گیرد ترجیح دهند.

مطالب مرتبط