بازداشت عمرعلی قوت اف، تاجر مخالف دولت تاجیکستان در استانبول

عمرعلی قوت اف حق نشر عکس BBC World Service
Image caption طرفداران آقای قوت اف از مدافعان حقوق بشر خواسته‌اند که از استرداد او به تاجیکستان مانع شوند

عمرعلی قوت اف، تاجر تبعیدی و رهبر "گروه 24"، از گروههای مخالف دولت تاجیکستان، همراه با سه تن از جانبدارانش در شهر استانبول بازداشت شده است.

پلیس ترکیه هنوز هیچ اتهامی علیه او مطرح نکرده، ولی اعضای خانواده آقای قوت اف معتقدند که بازداشت او و همراهانش با درخواست مقامات تاجیک انجام شده است، هرچند منابع پلیس تاجیکستان گفته‌اند که در این باره خبری ندارند.

قمری النسا جباراوا، همسر آقای قوت اف، به بی بی سی گفت که بازداشت شوهرش صبح روز جمعه 19 دسامبر در منزلش در یکی از محلات شهر استانبول صورت گرفته است.

وی گفت: "هفت نفر، لباس ملکی داشتند، آمدند و اول همه جا را تفتیش کردند، بعد پاسپورت (گذرنامه) پرسیده و (قوت اف را) بردند. ما که زبان ترکی نمی‌دانیم، حتی گپ زده نتوانستیم. مهمان داشتیم، غیر از عمرعلی سه نفر دیگر هم بودند، آنها را هم بردند."

به گفته او، اسامی این سه نفر حسین عشوراف، عبدالرشید حامداف و سهراب توره‌یف است.

خانم جباراوا می‌گوید پیش از این هر روز از طریق شبکه "زلو" مأموران امنیتی تاجیکستان آقای قوت اف را تهدید می‌کردند که "وقت و ساعتت کم مانده است، ما به سروقتت می‌رسیم، آماده باش."

به گفته او، آقای قوت اف ثبت برخی از این سخنان تهدیدآمیز را که به مأموران امنیتی تاجیکستان نسبت داده می‌شوند، در شبکه‌های اجتماعی در اینترنت پخش کرده بود.

در همین حال، گروهی از طرفداران او با انتشار بیانیه ای در شبکه‌های اجتماعی از نهادهای حقوق بشر بین‌المللی خواسته‌اند که از استرداد احتمالی آقای قوت اف به تاجیکستان مانع شوند.

در این بیانیه از جمله آمده است: "ما اعلام می‌کنیم که مقامات ترکیه عمرعلی قوت اف، رهبر ما مخالفان در تاجیکستان را بازداشت کردند و می‌خواهند به دست مقامات تاجیک بسپارند. ما از شما می‌خواهیم که از اعتراض ما در نزد سفارتخانه‌های ترکیه در کشورهای جهان حمایت کنید."

مؤلفان این بیانیه همچنین از همه "مبارزان راه آزادی و نجات مردمان ستم دیده" در اطراف جهان خواسته‌اند که کمک خود را برای آزادی آقای قوت اف دریغ ندارند، چون "سرنوشت همه ملل امروز یک است" و "ما باید از تاریخ سبق بگیریم و متحد شویم."

"مردم تاجیک به جز خدا و شما، ای مردمان روی زمین، ای مبارزان راه آزادی و نجات مظلومان، دیگر به کسی نمی‌توانند تکیه کنند. امروز نوبت توجه به یکی از ملل رسیده است - تاجیکان که طی 23 سال تحت ستم و شکنجه یک رژیم دیکتاتوری در تاجیکستان قرار دارند."

بازداشت آقای قوت اف در حالی است که دادگاه عالی تاجیکستان در ماه اکتبر "گروه 24" را که او یکی از مؤسسان و رهبرش محسوب می‌شود، یک گروه افراط گرا خوانده و آن را به فهرست سازمانهای تروریستی و افراط گرا در این کشور اضافه کرده بود.

رأی دادگاه عالی تاجیکستان در این باره پس از آن صادر شد که ائتلافی از گروههای مخالف دولت تاجیکستان در خارج از این کشور، از جمله "گروه 24"، به تاریخ 10 اکتبر مردم را به راه‌پیمایهای اعتراضی علیه دولت این کشور فرا خوانده بود.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption اسامی این سه نفر حسین عشوراف، عبدالرشید حامداف و سهراب توره‌یف معرفی شده است

هرچند این راه‌پیمایی برگزار نشد، ولی به گفته ناظران، مقامات تاجیک از چند روز قبل برای مقابله با آن آمادگی دیدند. از جمله، شب 4 اکتبر مأموران پلیس ضدشورش تاجیکستان، در حالی که سراپا مسلّح بودند، در تمریناتی گسترده چندین ساختمان دولتی را در مرکز شهر دوشنبه تحت کنترل شدید گرفته و رفت و آمد به آنجا را محدود کردند.

همچنین، سیستم ارتباطات در بسیاری از مناطق تاجیکستان در آن روزها مختل و دسترسی ساکنان به صدها سایت خبری و شبکه‌های اجتماعی در اینترنت مسدود شد. تا حال مسدودیت دسترسی به بسیاری از این سایتها و شبکه‌های اجتماعی رفع نشده است.

عمرعلی قوت اف که پیشینه چندان پررنگ سیاسی ندارد، تا سال 2012 به تجارت مشغول بود و خود را از مالکان شرکت موسوم به "فراز" می‌دانست. این شرکت طی سالهای زیادی به تجارت مواد سوختی، از جمله برای نیروهای آمریکایی و ناتو در افغانستان، مشغول بود.

اما در پی اختلاف نظر با برخی از شریکانش که افراد نزدیک به خانواده رئیس جمهور تاجیکستان محسوب می‌شوند، آقای قوت اف تاجیکستان را ترک کرد و در ماه اوت سال 2012 ائتلاف موسوم به "گروه 24" را در مسکو تأسیس داد.

وی سپس از طریق رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی به انتقادات گسترده از مقامات تاجیک پرداخت و اتهامات فساد مالی را علیه برخی از نزدیکان رئیس جمهور امامعلی رحمان مطرح کرد.

ضمناً، این نخستین مورد بازداشت عمرعلی قوت اف در خارج از تاجیکستان نیست. اواخر دسامبر 2012 وی در جریان یک سفرش به دوبی بازداشت شد و نزدیک به نه ماه را در بازداشت به سر برد.

مقامات تاجیک تلاشهایی برای استرداد او به کشور انجام دادند، ولی به دنبال اعتراضات پیوسته گروههای مدافع حقوق بشر بین‌المللی، آقای قوت اف در ماه سپتامبر سال 2013، در آستانه انتخابات ریاست جمهوری تاجیکستان، از بازداشتگاه دوبی آزاد شد.

مطالب مرتبط