چین، برنده یا بازنده در تظاهرات هنگ کنگ

حق نشر عکس BBC World Service

برخی معتقدند که شی جین‌پینگ، رهبر چین در رویارویی با تظاهرکنندگان طرفدار دموکراسی در هنگ کنگ پیروز شده، ولی من تردید دارم که شخص وی چنین برداشتی داشته باشد.

مطمئنا از این که بازی را نباخته احساس آسودگی خاطر می کند. ولی آقای شی، سرگرم نبردی است که چندین لایه و بازیگران متعددی دارد و در حال حاضر او فقط در یکی از چند لایه بازی، پیروز شده است.

البته نمی توان گفت که وی نقش خود را با مهارت و زیرکی بازی نکرده است.

شی جین‌‌پینگ گذاشت تا تفرقه در میان تظاهرکنندگان و نیز به تنگ آمدن مردم هنگ کنگ از این وضعیت سبب شود که معترضان توان لازم برای ادامه تظاهرات را از دست بدهند. همچنین وی نشان داد که ابزار مقابله با شهروندان معترض تنها به تانک و باتوم محدود نمی شود.

و مهمتر این که او امتیازی نداد. این درسی نه تنها برای هنگ کنگ بلکه تمام جهان بود که پکن در مقابل فشار سر خم نمی کند.

ولی تنها پیروزی واقعی که پکن می تواند در کل این ماجرا ادعا کند، پیروزی اش نه در هنگ کنگ بلکه در خاک اصلی چین است؛ جایی که به استثنای چند فرد شجاع که صدایشان را در طرفداری از دموکراسی در هنگ کنگ بلند کردند، اتفاق دیگری نیافتاد.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption منطقه آدمیرالتی در حال حاضر باز شده و بندرت می توان نشانه هایی از چادرهای معترضان را در آن دید

تحولات اخیر، یک پیروزی مهم برای ماشین تبلیغاتی چین بود که توانست چنین نشان دهد که تظاهرکنندگان مجموعه ای از نوجوانان از خود راضی که منافع خود را به ضرر منافع عامه دنبال می کنند و دشمنان محیل دولت که با نیروهای خارجی هم پیمانند، هستند.

روزنامه خلق، که روزنامه رسمی حزب کمونیست چین است نوشت: "هر کسی که به هنگ کنگ و مردم هنگ کنگ علاقه دارد باید به بیراهه کشاندن اراده مردم برای اهداف شخصی، بگوید نه."

پیشگامان دموکراسی در سایر نقاط جهان هم باید به این موضوع توجه کنند که جوانان چینی ساکن خاک اصلی چین بلافاصله تحت تاثیر خواسته ها و آرمان های نوجوانان تظاهرکننده در هنگ کنگ قرار نگرفتند.

با وجود منتفع شدن چین از جهانی شدن و علیرغم افزایش تماس با غرب از طریق تحصیلات دانشگاهی و نیز گذراندن تعطیلات در خارج، بسیاری از جوانان چینی به پیام های سیاسی ایده آلیستی با شک و تردید برخورد می کنند.

از سنین کودگی به گوش آنها خوانده می شود که چگونه خارجیان در طول تاریخ موجب سرافکندگی چین شده اند.

بسیاری از آنان هم اکنون مانند دولت معتقدند که در تظاهرات خیابانی، هرج و مرج اجتماعی و نفوذ ایده های خارجی کسانی که ممکن است برنامه پنهانی آنها باعث ایجاد تفرقه در چین و کاهش قدرت این کشور باشد، دست دارند.

سون تزو، مشهورترین تئوریسین نظامی چین (۲۵۰۰ سال قبل زندگی می کرده) معتقد است بهترین شکل پیروزی، آن است که بدون توسل به جنگ به دست آید.

این که در طول دو ماه و نیم تظاهرات خیابانی در هنگ کنگ، خاک اصلی چین با ثبات باقی ماند نمونه یک چنین پیروزی بود.

ولی از طرف دیگر تحریک هزاران شهروند به این که به خیابان ها بیایند را نمی توان بهیچوجه پیروزی دانست. عامل اصلی تظاهرات هنگ کنگ خود دولت چین بود.

حق نشر عکس Reuters
Image caption معترضان گفته اند که به اعتراضاتشان ادامه می دهند

دولت چین با برنامه پیشنهادی ماه ژوئن گذشته در باره اداره هنگ کنگ و نیز اعلام نحوه برگزاری انتخابات در ماه اوت، این موضوع را روشن کرد که نه تنها حلقه فعالیت های سیاسی در هنگ کنگ را تنگ تر خواهد کرد بلکه قصد کنترل بیشتر این فعالیت ها را نیز دارد.

در آن هنگام شهروندان هنگ کنگ از افزایش تعداد توریست ها و نیز مهاجرانی که از خاک اصلی چین می آمدند ناراضی بودند و فهرست فزاینده سرخوردگی ها از جمله بهای سرسام آور مسکن موجب ناخرسندی جوانان هنگ کنگی از دولت چین شده بود.

در یک چنین جو قابل احتراقی، اعلام نقشه جدید دولت چین برای اداره هنگ کنگ در حقیقت جرقه ای بود که خرمنی را به آتش کشاند.

حتما از نظر سون تزو، این اقدام چین خودزنی محسوب می شد. هدف از تغییر نحوه برگزاری انتخابات اجتناب از چالش هایی بود که ممکن بود در آینده یک رهبر منتخب هنگ کنگ برای دولت چین ایجاد کند. ولی اعلام این ترتیبات سبب ایجاد یک چالش فوری از جانب دست کم ۱۰۰هزار شهروند هنگ کنگی شد.

برای دولتی که مایل است نشان دهد هم در حرف و هم در عمل همه چیز را تحت کنترل دارد، تظاهرات هنگ کنگ به کشف این حقیقت انجامید که ممکن است برخی از طرفدارانش سر بلند کرده و خلاف میل دولت عمل کنند.

واقعیت جدی در ارتباط با تظاهرات دانشجویان و طرفداران دموکراسی در هنگ کنگ این است که نسلی از جوانان هنگ کنگ به طور فزاینده ای به سیاست توجه پیدا کرده و با چین بیگانه می شوند.

این گروه با درخواست بهره مند شدن از حقوق دموکراتیک، عملا خود را جدا از چین می دانند.

وضعیت تایوان

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption آلکس چو ( سمت چپ) و جاشوا وونگ دو تن از دانشجویان هنگ کنگی که رهبری اعتراضات را برعهده داشتند

احساس جدا بودن از چین، در مورد تایوان نیز صدق می کند.

علیرغم تلاش های پکن برای ترغیب تایوان به پیوستن به خاک اصلی چین، پیام انتخابات اخیر محلی و نیز جنبش گل آفتاب گردان در تایوان در بهار گذشته، نشان داد که مردم تایوان بخصوص نسل جوان در خلاف جهت میل دولت چین حرکت می کنند.

مردم هنگ کنگ و تایوان نه تنها به سهولت جذب چینی که به طور فزاینده ای ثروتمند می شود نشده اند، بلکه روز به روز در مقابل این کشور بیشتر می ایستند. علاوه بر این نباید فهرست مناطقی در چین را که مقامات این کشور نمی توانند به مردمش به عنوان یک میهن پرست واقعی اعتماد کنند- از جمله استان سین کیانگ - فراموش کرد.

از این رو، در حالی که شی جین‌پینگ، همچنان آرمان "رویای چین" را دنبال کرده و جوانان چینی را ترغیب خواهد کرد که پشت سر او متحد شوند، باید تا کنون متوجه شده باشد که این پیام به گوش بخش مهمی از مردم چین نمی رسد.

هنگ کنگ شاهد بوده که نسلی از جوانان انرژی، شور و هیجان خود را وقف رویای دیگری کرده اند که رقیب "رویای چین" آقای شی است. این جوانان کسانی اند که او به حمایت آنان نیازمند است. شی جین‌پینگ ممکن است در هنگ کنگ بازنده نشده باشد ولی برای برنده شدن باید اقدامات بیشتری انجام دهد.