پاپ فرانسیس، محبوب ترین پاپ دوران جدید

حق نشر عکس BBC World Service

در طول سال ۲۰۱۴ پاپ فرانسیس موقعیت خود را به عنوان یکی از محبوب‌ترین پاپ‌های دوره مدرن تثبیت کرد. محبوبیت او حتی از محبوبیت پاپ ژان پل دوم که اخیرا لقب قدیس به او داده شد، بیشتر است.

پاپ فرانسیس، شیوه آسان جدیدی را برای اداره امور واتیکان طراحی کرد. او افراد تازه‌ای را وارد واتیکان کرد و از شاهزادگان تشنه قدرت کلیسا -کاردینال‌ها و اسقف‌هایی که دفاتر کلیسای کاتولیک در واتیکان را اداره می‌کنند- به طور علنی انتقاد کرد؛ وی همچنین این فرصت را پیدا کرد که در کمک به کوبا و آمریکا برای پایان دادن به ۵۰ سال خصومت آشکار نقش دیپلماتیک فعالی داشته باشد.

پاپ فرانسیس، راهی را که پاپ ژان پل دوم و پاپ بندیکت با دیدارهای تاریخی خود از کوبا و ملاقات با فیدل کاسترو در سال‌های ۱۹۹۸ و ۲۰۱۲ باز کرده بودند، ادامه داد و به حصول یک توافق سیاسی که در ماه جاری میلادی در صدر اخبار سراسر جهان قرار گرفت، کمک کرد.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption پاپ فرانسیس به گونه‌ای غیرمنتظره از روحانیان بلندپایه واتیکان انتقاد کرد

گناهان کبیره

پاپ فرانسیس که در طی ۲۰ ماه گذشته شیوه واقعی اداره واتیکان را از نزدیک زیر نظر قرار داده بود، در مراسم تبریک کریسمس به روحانیان بلندپایه‌ای که در رأس دستگاه اداری واتیکان هستند، به طوری غیرمنتظره از آنان انتقاد کرد.

پاپ پانزده گناه بزرگ را که آنها را "بیماری" خواند، برشمرد و گفت که از وقتی به عنوان رهبر کلیسای کاتولیک قدم به واتیکان گذاشته، شاهد این گناهان بوده است. پرداختن بیش از حد به جزئیات، هماهنگی داخلی ناکافی، نمونه‌هایی از غرور بیش از حد و خودنمایی، ادعای مهم بودن، تمایل به غیبت از دیگران و بدنام کردن آنان و حتی از اینها بدتر، زندگی دوگانه روحانیان بلندپایه، از گناهانی بودند که پاپ فرانسیس از آنها نام برد.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption پاپ یکی از نوشیدنی‌های مورد علاقه‌اش را در آرژانتین می‌نوشد

اخیرا یک نظرسنجی جهانی توسط مرکز تحقیقات پیو، یک مرکز نظرسنجی معتبر مستقر در آمریکا، درباره محبوبیت پاپ صورت گرفت. در بیش از نیمی از ۴۳ کشوری که این نظرسنجی در آنها انجام شد، اکثر مردم نظر مساعدی نسبت به پاپ فرانسیس داشته‌اند، بخصوص در اروپا (۸۴درصد) و آمریکای لاتین (۷۲ درصد).

بخشی از محبوبیت پاپ فرانسیس ناشی از اظهارنظرهای مثبت رسانه‌ها درباره شیوه تماس او، چه با پیروانش و چه با پیروان سایر مذاهب، و نیز نحوه اداره کلیسا توسط اوست.

وی به طور فزاینده‌ای این نکته را روشن کرده است که نمی‌خواهد روحانیان کاتولیک از مقام خود در واتیکان به عنوان پست دائمی استفاده کنند و برنامه تعویض کاردینال‌ها و اسقف‌هایی را که دوره تصدی آنها در واتیکان طولانی بوده، شروع کرده است.

پاپ فرانسیس محتاطانه و در عین حال، به طور موثر با رسوایی مربوط به پولشویی بانک واتیکان، انستیتوی امور مذهبی، را که وجهه کلیسا را در دو دهه گذشته مخدوش کرده بود، برخورد کرد.

وی کاردینال جورج پل، اهل استرالیا را هم مسئول نظارت بر تمام امور مالی واتیکان کرده است.

از اول ژانویه ۲۰۱۵ شیوه جدید حسابرسی و مدیریت در تمام ادارات واتیکان اعمال خواهد شد. این ادارات موظفند که جزئیات بودجه سالانه خود را که -با کمال تعجب- هیچوقت تاکنون ارائه نشده بود، تحویل دهند.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption یک کمیته مشورتی ۱۶ نفری برای حفاظت از کودکان در کلیسا تشکیل شده است

پاپ فرانسیس که ۷۸ سال دارد، رسوایی‌های درازمدت سوءاستفاده‌های جنسی روحانیان را به ارث برده بود. وی برای برخورد با این مساله در ژوئیه سال ۲۰۱۴ با ۶ نفر از قربانیان این تجاوزها که از ایرلند، بریتانیا و آلمان آمده بودند، در اقامتگاه خود در واتیکان ملاقات کرد و برای تمام گناهانی که کشیش‌های او مرتکب شده بودند، عذرخواهی کرد.

او همچنین یک کمیته مشورتی ۱۶ نفری برای حفاظت از کودکان در کلیسا تشکیل داد که ریاست آن با کاردینال شان اومالی، از حوزه اسقفی آمریکا درشهر بوستون بود. در این شهر بود که رسوایی تجاوزهای جنسی کشیش‌ها و پرده‌پوشی آن در سال ۲۰۰۲ علنی شد.

در میان ۹ مرد و ۷ زنی که نماینده هریک از قاره‌ها در کمیته مشورتی هستند، آموزش‌دهنده‌های حفاظت از کودکان، روحانیان زن و مرد و دو شخص معمولی که در کودکی مورد تجاوز جنسی کشیش‌ها قرار گرفته‌اند، دیده می‌شوند.

مسائل حساس

مهم‌ترین اتفاق مذهبی سال جاری میلادی، این بود که پاپ اسقف‌های کلیسای کاتولیک را از سراسر جهان به واتیکان احضار کرد تا اولین مرحله از بحث‌های دوساله واتیکان را درباره آینده مسیحیت که تغییرات اجتماعی شدید، چالشی برای آن است، شروع کند. در جلسه ماه اکتبر شورای کلیساها، وی اسقف‌ها را ترغیب کرد که از اظهارنظر درباره مسائل حساس و مهمی که مطرح می‌شود، هراسی نداشته باشند.

در میان ۶۵ فقره موضوعاتی که با علاقمندی مورد بحث قرار گرفت، مساله ابطال ازدواج توسط کلیسا، پذیرفتن کسانی که پس از طلاق دوباره ازدواج کرده‌اند در کلیسا (کامینیون)، و اظهارنظر درباره ازدواج همجنسگرایان مطرح شد.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption پاپ از اسقف‌ها خواسته است تا از اظهارنظر درباره مسائل حساس هراسی نداشته باشند

برخلاف سایر جلسات شورای کلیساها، تابوها شکسته شد و دستور کار که قبلا توسط مقامات بلندپایه دستگاه اداری پاپ به‌شدت کنترل می‌شد، آزاد و علنی گذاشته شده بود.

در این گردهمایی، اختلاف‌نظرها مشهود شد، ولی دست‌کم به مدت یک سال یا تا هنگام تشکیل دوباره شورای کلیساها در اکتبر ۲۰۱۵ هیچ دستورالعملی توسط پاپ فرانسیس صادر نخواهد شد. هم‌اکنون شور و مشورت در این باره در سطح کلیساهای اسقفی و بخش‌های کوچک‌تر (کلیساهای محلی) شروع شده است.

پاپ فرانسیس در پس پرده، به طراحی شیوه خاص خود برای اداره واتیکان و وظایف پاپ ادامه داده است. او هیچوقت از تعطیلات استفاده نکرده و در ملاقات عمومی هفتگی خود تاکنون به بیش از یک میلیون زائر خوش آمد گفته است.

در طول یک سال گذشته، پاپ فرانسیس از اقامتگاه ساده کوچک سه اطاقه خود در میهمانسرای کاخ واتیکان، غالبا به دوستان قدیمی خود، سران کشورها و نیز شماری از پیروانش در سراسر جهان که نامه‌هایشان او را تحت تاثیر قرار داده و با به نظرش مهم آمده، تلفن کرده است.

مهم‌تر از همه، تلاش‌های وی برای برقراری صلح در دست‌کم سه نقطه دنیا بود که کانون بحران در جهان محسوب می‌شوند: تلاش‌های وی برای دستیابی به صلح در خاورمیانه و اوکراین تاکنون بی‌نتیجه مانده است، ولی باراک اوباما، رئیس‌جمهور آمریکا، نقش پاپ فرانسیس را در تجدید روابط آمریکا با کوبا ستود.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption پاپ در سفر به ترکیه

پاپ جهانگرد

پاپ فرانسیس علیرغم این که در بدو امر گفته بود که سنت سفرهای جهانی را که پاپ ژان پل دوم بدعت گذاشت و پاپ بندیکت پانزدهم دنبال کرد، ادامه نخواهد داد، در سال ۲۰۱۴ سفرهای خارجی خود را فعالانه شروع کرد.

در ماه مه امسال وی به بیت‌المقدس رفت. بازدید از کره جنوبی در ماه اوت، سفر به آلبانی در ماه سپتامبر و بازدید از استراسبورگ و ترکیه در ماه نوامبر از دیگر سفرهای او در یک سال گذشته بود.

وی همچنین چهار بار از نقاط مختلف ایتالیا دیدن کرد و مراسم یادبود صدمین سالگرد جنگ جهانی اول را در حاشیه کوه‌های آلپاین در شمال ایتالیا که مرز این کشور با اتریش است، برگزار کرد. شهری در کنار دریای ایونی در جنوب ایتالیا، که از مراکز فعالیت جنایتکاران مافیاست، از نقاط دیگری بود که پاپ به آنجا سفر کرد.

برای سال آینده، هم‌اکنون برنامه سفر پاپ به سریلانکا، فیلیپین و بولیوی تنظیم شده و قرار است او از دو کشور آمریکای جنوبی که هنوز نامشان اعلام نشده، دیدن کند و سفری هم به یکی از کشورهای آفریقایی داشته باشد. در ماه سپتامبر آینده پاپ به آمریکا می‌رود و در مقر سازمان ملل متحد در نیویورک سخنرانی خواهد کرد.

شاید مهم‌ترین سخنان پاپ در سال جاری میلادی، مربوط به مصاحبه‌اش با روزنامه "لا ناسیون" باشد که چاپ بوئنوس‌آیرس، شهری است که قبلا در آنجا زندگی می‌کرد.

ضمن این مصاحبه، پاپ فرانسیس با اذعان به مقاومت‌های داخلی در برابر برنامه اصلاحاتش گفت: "اینکه این مقاومت‌ها علنی می‌شوند، از نظر من نشانه خوبی است. هنگامی که مخالفتی بروز می‌کند، بهتر است از صورت حرف‌های درگوشی و پچ‌پچ خارج شود. این نهایت سلامت است که حرف‌ها به طور علنی زده شود."