بحران سوریه: سالی نو بدون امید

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption جنگ وارد پنجمین سال خود می شود اما پایانی برای آن پیش بینی نمی شود

در دوازده ماه فاصله بین اولین دور مذاکرات صلح ژنو در ماه ژانویه ۲۰۱۴ و مذاکرات صلح مسکو که قرار است در ژانویه ۲۰۱۵ انجام گیرد، سوریه شاهد مرگبارترین درگیری‌ها ازآغاز شورش در چهار سال گذشته تاکنون بوده است.

سال گذشته در همین زمان و قبل از آغاز کنفرانس بین المللی صلح ژنو امید زیادی برای یافتن یک راه حل وجود داشت .

مذاکرات ژنو که با حمایت آمریکا،سازمان ملل متحد و روسیه برگزار شد فرصتی برای پایان دادن به جنگ و خونریزی درسوریه ایجاد کرد، اما چنین نشد: در حالی که نمایندگان دولت سوریه و مخالفان دولت حتی برسر دستور کار مذاکرات هم نتوانستند به توافق برسند، شش هزار نفر در سوریه جان خود را ازدست دادند.

هفتاد هزار نفر دیگر هم طی ماه های بعد سال گذشته کشته شدند.

اخضر ابراهیمی، نماینده وقت سازمان ملل متحد برای حل بحران سوریه از مردم این کشور برای شکست مذاکرات پوزش خواست و چند ماه بعد از سمت خود استعفا داد.

سال ۲۰۱۴ سال نومیدی و شکست برای مخالفان دولت سوریه و پیروزی برای بشار اسد رئیس جمهوری این کشور بود اما این مردم سوریه بودند که بهای سنگینی در ازای آن پرداختند.

درتمام دوران سال گذشته، دولت سوریه سعی داشت آن چه را که "برقراری آتش بس های محلی " می نامید، پیش ببرد اما در واقع سیاست " گرسنگی یا تسلیم" را در پیش گرفت و از آن برای وادار کردن ساکنان مناطق تحت کنترل شورشیان به تسلیم، استفاده کرد.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption پس از خروج شورشیان از منطقه قدیمی شهر حمص، منطقه الوایر این شهر هدف حمله قرارگرفت

محاصره سه ساله شهر قدیمی حمص تنها وقتی از سوی دولت سوریه پایان یافت که ایران با میانجی گری در ازای آن موفق به آزادی نیروهای اسیر خود بدست جبهه اسلامی شد.

زمان کوتاهی بعد از پایان محاصره حمص، منطقه الوایر درحومه شمال غرب آن که پناهگاه هزاران آواره سوری بود، هدف حمله قرارگرفت.

در بخش هایی از شهر دمشق هم محاصره اقتصادی لغو ولی خیلی زود از سرگرفته شد.

یکی از این بخش ها اردوگاه یارموک فلسطینیان بود که بنا به گزارش ها دوباره تحت محاصره اقتصادی در آمده است.

اخضرابراهیمی در یک سخنرانی در چاتام هاوس لندن در ماه نوامبر گفت که پیشنهادات رژیم اسد برای برقراری آتش بس در واقع بخشی از طرح جنگ و نه صلح این رژیم بود.

خطر جهادی ها

دولت سوریه می خواهد فقط این پیام را بدهد که برسر قدرت باقی خواهد ماند و جائی برای سازش باقی نخواهد گذاشت.

این موضوع از انتخابات پارلمانی سال ۲۰۱۲ و همه پرسی ریاست جمهوری ماه ژوئن که فقط دونفر دیگر به جز بشار اسد نامزد آن بودند، روشن بود.

بسیاری چنین استدلال می کنند که بدون حمایت روسیه و به ویژه ایران که گفته می شود در سوریه نیرو استراتژی نظامی و حمایت مالی این کشور را بعهده دارد، بشار اسد نمی توانست به حکومت خود ادامه دهد.

اما با این که رژیم اسد ظاهرا درحال پیروزی است و می خواهد کنترل تمامی سوریه را بعهده بگیرد، گروه دیگری هم ظهور کرده است که شورشیان و دولت سوریه هردو را دشمن به شمار می آورد و آن گروه موسوم به دولت اسلامی (داعش ) است که خلافت اسلامی اعلام کرده و کنترل بخش های بزرگی از سوریه و کشور همسایه آن، عراق را در دست دارد.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption ظهور دولت اسلامی یافتن راه پایان دادن به جنگ در سوریه را پیچیده تر کرده است

ظهور این گروه شکست دیگری برای انقلابیون سوریه به شمار می آید که خواستار آزادی و دمکراسی اند اما حال باید در دو جبهه مبارزه کنند.

دولت اسلامی خواستار برداشته شدن نوار مرزی است که براساس موافقت نامه سایکس – پیکو در سال ۱۹۱۶ تعیین شده است.

گرچه این گروه از زمان اعلام موجودیت در سال ۲۰۱۳ سوریه را در معرض خطر قرارداده اما نیروهای رژیم اسد اقدامی جهت حمله به مرکز آن درشمال سوریه به ویژه استان رقه انجام ندادند.

نیروهای ائتلاف تحت رهبری آمریکا پس ازگردن زدن سه گروگان غربی توسط این گروه و حمله آن به شهرکردنشین کوبانی درماه سپتامبر، حمله هوایی علیه مواضع دولت اسلامی را آغاز کرد.

تا آن زمان این گروه صدها سوری را گردن زده بود اما هیچ اقدامی از سوی جامعه جهانی در مقابل آن انجام نگرفت.

درهفته های اول حملات هوایی امریکا به مواضع دولت اسلامی، دولت سوریه مناطق تحت کنترل شورشیان را هدف حدود ۶۰۰ حمله هوایی و پرتاب بمب های بشکه ای قرارداد. اکثر قربانیان این حملات غیرنظامیان بودند، و در بین سوری ها این احساس شدت گرفت که به حال خود رها شده اند.

سال ۲۰۱۴ در حالی به پایان رسید که برنامه جهانی غذا اعلام کرد که به دلیل کمبود بودجه برنامه سهمیه غذایی آواره گان سوری در اردن، لبنان، ترکیه، عراق و مصر را لغو خواهد کرد. برنامه جهانی غذا سرانجام بودجه مورد نیاز را دریافت کرد تا تامین سهمیه های غذایی را از سربگیرد ولی این موضوع نشان داد که چه گونه جامعه جهانی حتی درسطح کمک های بشردوستانه هم سوری ها را به حال خود رها کرده است و باعث افزایش شک و تردید درمورد توانایی جامعه جهانی برای کمک به پایان جنگ در سوریه شده است.

حال جهان چشم به طرح استفان دی میستورا، نماینده جدید سازمان ملل متحد برای حل بحران سوریه دوخته شده است که در آن آتش بس های محلی یا ایجاد مناطق امن پیشنهاد شده است.

اما عملی شدن این طرح ملزم به تعهد نیروهای بشار اسد و توافق میان تمام گروه های شورشی است.

روسیه امیدوار است که بتواند آخرماه جاری میان دولت سوریه و بعضی از اعضای گروه مخالفان بشار اسد دیداری ترتیب دهد اما به اعتقاد بعضی از منتقدان این کار صرفا به هدر دادن وقت است که نتیجه ای هم از آن بدست نخواهد آمد.

در این میان سوری ها که توان ،ایمان و امید خود را از دست داده اند تنها هدفشان گرفتن ویزای اروپا یا رفتن با قایق های نامطمئن به اروپاست.

مطالب مرتبط