آیا کشمیر تحت اداره مستقیم دولت مرکزی هند قرار می‌گیرد؟

حق نشر عکس AP
Image caption تاکنون هیچ حزبی موفق به تشکیل یک دولت ائتلافی در کشمیر نشده است

در حالی که بیش از دو هفته از اعلام نتایج انتخابات در منطقه کشمیر تحت کنترل دولت هند می گذرد، تشکیل یک دولت محلی در آینده نزدیک امکان پذیر به نظر نمی‌رسد.

آنچه که مسلم است پراکندگی آراء، تشکیل دولت ایالتی را مشکل‌تر کرده است.

حزب دموکراتیک مردم، که یک حزب منطقه ای است، در انتخابات اخیر بیشترین کرسی ها را به دست آورد ولی رأی کافی برای تشکیل دولت نداشت.

این حزب موفق شد ۲۸ کرسی مجلس ایالتی را به خود اختصاص دهد که از تعداد نمایندگان حزب حاکم بهاراتیا جاناتانا (بی‌جی‌پی) سه کرسی بیشتر بود. پیشی گرفتن حزب دموکراتیک مردم بر حزب نارندرا مودی، نخست وزیر هند علیرغم تلاش های بی‌باکانه حزب بهاراتیا جاناتا برای پیروزی در انتخابات بود. حزب کنفرانس ملی، که حزب حاکم در کشمیر است، ۱۵ کرسی به دست آورد. در همین حال حزب کنگره که موقعیتش تضعیف شده، به طور غیرمنتظره موفق شد ۱۲ نماینده به مجلس ایالتی بفرستد.

با توجه به این که برای تشکیل دولت لازم است حزب برنده ۴۴ کرسی از ۸۷ کرسی مجلس ایالتی را به خود اختصاص داده باشد و هیچ یک از احزاب شرکت کننده در انتخابات موفق به کسب این حد نصاب نشده‌اند، تنها یک دولت ائتلافی می تواند بر کشمیر حکومت کند.

عمر عبدالله، سروزیر سابق کشمیر از حزب کنفرانس ملی، که پس از شکست حزبش در انتخابات، به طور موقت کشمیر را اداره می کرد، هفته گذشته از سمتش کناره گیری کرد و گفت فکر نمی کرد تشکیل یک دولت تازه تا این حد طول خواهد کشید. توئیت‌های وی نشان دهنده جو نامطمئن سیاسی و سردرگمی در ایالت است. در یکی از توئیت ها وی نوشته که تصور می کرد دولت جدید ظرف یک هفته تا ده روز تشکیل خواهد شد ولی اکنون خلاف این انتظار ثابت شده است.

اخیرا خط مرزی کشمیر با پاکستان صحنه ناآرامی ها بود و تبادل آتش از دو سوی مرز سبب شد که هزاران روستایی از خانه های خود در بخش کشمیر هند فرار کنند. هنوز خرابی هایی که در اثر سیل ویران کننده ماه سپتامبر به این منطقه وارد شده ترمیم نشده. با توجه به این اتفاقات، اعتقاد عمر عبدالله، به نیازعاجل به تشکیل یک دولت، کاملا موجه است.

ولی تاکنون هیچ حزبی موفق به تشکیل یک دولت ائتلافی در کشمیر نشده است؛ منطقه ای که هند و پاکستان هر دو ادعای مالکیت کامل آن را دارند.

Image caption عمر عبدالله، سروزیر سابق کشمیر از حزب کنفرانس ملی، که پس از شکست حزبش در انتخابات، به طور موقت کشمیر را اداره می کرد، هفته گذشته از سمتش کناره گیری کرد و گفت فکر نمی کرد تشکیل یک دولت تازه تا این حد طول خواهد کشید

تحلیلگران می گویند در انتخابات اخیر برای اولین بار از سال ۱۹۸۳، رأی دهندگان کشمیری با در نظر گرفتن ملاحظات مذهبی و محلی که زندگی می کنند، رأی داده اند. حزب بهاراتیا جاناتا که یک حزب ناسیونالیست هندو است در منطقه جامو که اکثر مردمش هندو هستند پیروز شد در حالی که حزب دموکراتیک مردم که اعضایش جدایی طلبان معتدل هستند، توانست در دره کشمیر که بیشتر ساکنانش مسلمان هستند اکثریت آراء را به دست آورد. شجاعت بخاری، سردبیر روزنامه "قیام کشمیر" می گوید این روند نگران کننده‌ای است.

مزمل جلیل، یک تحلیلگر دیگر می گوید: "این رای (مردم) به وضوح نشان دهنده شکاف بزرگی است که بین آرمان های سیاسی رأی هندگان هندوی جامو با رأی هندگان کشمیری و سایر مناطقی که اکثریت با مسلمانان است، وجود دارد".

وی با نگرانی می افزاید: "این انتخابات مبین سرآغاز پایان وحدت شکننده ای است که جامو و کشمیر را به صورت یک ایالت واحد نگاه داشته است."

به این ترتیب جای تعجب نیست که ائتلاف دو حزب مهم دموکراتیک مردم و بهاراتیا جاناتا، اتئلاف عجیب و خارج از تصوری خواهد بود.

حزب بهاراتیا جاناتا گفته است که علاقمند به تشکیل یک دولت ائتلافی در کشمیر است و گفته می شود مذاکرات غیر رسمی نیز با حزب دموکراتیک مردم داشته ولی به دلایل واضح هنوز این گفتگوها به نتیجه نرسیده است.

از نظر بسیاری، مفتی محمد سعید، رهبر حزب دموکراتیک مردم که یک وزیر سابق دولت فدرال است، می خواهد نامش به عنوان یک سیاستمدار منطقه ثبت شود. او که شخص محترمی است، در سال ۱۹۹۹ از حزب کنگره خارج شد تا حزب خودش را تاسیس کند. در گذشته، وی تاسیس یک مرز بین‌المللی دوفاکتوی انعطاف‌پذیرتر (لین هند و پاکستان در منطقه مرزی موسوم به "لاین آو کنترل" یعنی خطی که کشمیر تحت کنترل هند را از کشمیر تحت کنترل پاکستان جدا می‌کند) و به گردش انداختن روپیه پاکستان به عنوان پول رایج مشترک را پیشنهاد کرده بود.

عده‌ای مانند شجاعت بخاری، از رویاهای مفتی محمد سعید سخن می گویند و معتقدند وی می خواهد با ائتلاف با حزبی که بر هند حکومت می کند، به عنوان یک "رهبر بزرگ‌تر" و یک میانجیگر صلح بین دو حزب رقیب، جلوه کند.

حق نشر عکس Getty
Image caption حزب بهاراتیا جاناتا گفته است که علاقمند به تشکیل یک دولت ائتلافی در کشمیر است

به نظر می رسد او این موضوع را برای رهبران حزب بهاراتیا جاناتا، روشن کرده که مذاکره با پاکستان و تعدیل یک قانون سختگیرانه فدرال که به نیروهای امنیتی اختیار تجسس و توقیف را می دهد، باید بخشی از یک برنامه مشترک باشد. ولی حزب بهاراتیا جاناتا همواره خواستار لغو موقعیت ویژه دولت ایالتی شده که به کشمیری ها حق تصمیم درباره آن بخش از قوانین هند که شامل آنها می شود را داده است و به همین جهت تمایلی به قبول یک چنین تقاضاهایی نخواهد داشت.

درباره یک "اتئلاف بزرگ" شامل دو حزب کنفرانس ملی و حزب دموکراتیک مردم، به منظور دور نگاهداشتن حزب بهاراتیا جانا نیز صحبت هایی شده ولی تحلیلگران می گویند یک چنین ائتلافی ناپایدار و بی ثبات بوده و سبب خواهد شد ایالت از داشتن یک حزب مخالف بااعتبار، محروم شود.

به نظر می رسد نقشه های جسورانه حزب بهاراتیا جاناتا، برای تشکیل دولت در کشمیر یا بخشی از این دولت بودن، در حال منتفی شدن است. اما چشم‌انداز تشکیل دولت توسط حزب دموکراتیک مردم هم که بیشترین آراء را به دست آورده بعید به نظر می رسد چون بسیاری از ساکنان دره کشمیر که اکثرا مسلمانند احساس می کنند یک چنین ائتلافی "از نظر ماهیت، ناحیه ای بوده و موجب اغتشاش" خواهد شد.

به این ترتیب آیا می‌توان گفت کشمیر تحت اداره مستقیم دولت مرکزی در دهلی قرار خواهد گرفت؟

آقای بخاری می گوید به وضوح چنین به نظر می رسد که انتخابات جدیدی برگزار خواهد شد و تا آن موقع به جای سیاستمداران محلی، دولت مرکزی در دهلی به نمایندگی از جانب رئیس جمهوری، این ایالت را اداره خواهد کرد.